اعلام نتایج اولیه شورای شهر تهران، واکنشهای منفی زیادی به همراه داشت. اگرچه رئیس ستاد انتخابات کشور اعلام کرد که این نتایج اولیه است؛ اما حذف نام برخی افرادی که در طیفهای مختلف سیاسی قرار دارند این شائبه را تقویت کرده که با یک انتخابات یکدست مواجهیم. امری که مستقیماً در میزان مشارکت، اثرگذار خواهد بود. در گفتوگو با ولیالله بیاتی، عضو کمیسیون شوراهای مجلس به بررسی فرایند بررسی صلاحیتها در انتخابات و نتایج بررسیها پرداختیم که در ادامه میخوانید.
فرایند بررسی صلاحیتها در انتخابات شورای شهر به چه شکل است؟
بعد از آنکه هیئت اجرایی، نتایج را به هیئت نظارت اعلام کرد، هیئت 4 روز فرصت دارد که نتایج را بررسی و نظرش را اعلام کند. ردصلاحیتشدهها میتوانند تا 4 اسفندماه اعتراض کنند، یا به فرمانداریها مراجعه کنند یا هیئتهای نظارت استانی. فرایندی که قانون در ماده 42 آورده، شامل بندها و تبصرههایی است که اگر افراد یکی از آن شرایط را داشته باشند، ردصلاحیت میشوند اما لازمه آن این است که دستگاههای 5گانهای که از آنها استعلام صورت میگیرد، نظر منفیشان را اعلام کنند و نظر آنها دال بر رد نیست. ممکن است علیه فردی گزارشی وجود داشته باشد، در مورد فردی شایعاتی وجود داشته باشد، آنچه برای هیأت نظارت ملاک است، قانون است. قانون هم میگوید که نباید محکومیت داشته باشد و صرف یک گزارش کفایت نمیکند. هیئت نظارت استانی تا 8 اسفند فرصت بررسی اعتراض را دارند و نتایج را به افراد اعلام کنند. برای شهرهای زیر 200هزار نفر، نظری که هیئت نظارت استانها اعلام میکنند قطعی است اما در شهرهای بالای 200هزار نفر مثل تهران و دیگر کلانشهرها، میتوانند اعتراض کنند.
گفته میشود، طیفی از جناحها و سلایق سیاسی مختلف در انتخابات در میان ردصلاحیتشدگان قرار دارند.
اینکه بخواهیم کسی را بهخاطر جناح و مسائل سیاسی رد کنیم، کاملاً اشتباه است. در موضوع انتخابات شوراها، میبایست بحث جناحی و حزبی را کنار گذاشت و به کارآمدی افراد توجه کرد. اگر کسی محکومیت ندارد باید تأیید شود و اگر محکومیتی دارد یا فرد بدنامی است، با اعلام نظر هیئت نظارت، مورداعتماد مردم قرار بگیرد؛ بنابراین میتوان با ظرافت خاصی، رد صلاحیتها را کمتر کرد و اگر فردی واقعاً رد صلاحیت میشود، به او گفته شود که خودش انصراف دهد که در پروندهاش رد صلاحیت ثبت نشود. این هم یک اقدام مدیریتی است، قانون آن را تعیین نکرده اما میتوان کاری انجام داد که تعداد رد صلاحیتها کاهش پیدا کند.
چقدر احتمال دارد، در فرایند بررسیها، صلاحیت افرادی که رد شده مجدد تأیید شود؟
احتمال زیاد است. در بعضی از شهرها و مراکز، دید افراد، دید بازی نیست. برایناساس در فرایند رسیدگی چه در استان چه در هیئت نظارت مرکزی، تعداد زیادی از افراد تأیید میشود. چون مبنا بر افزایش مشارکت است و برایناساس باید بر مبنای قانون عمل کرد و نه بر مبنای سلیقه، گروه و جناح سیاسی.
باتوجهبه آنکه انتخابات شورای شهر، تناسبی است، اگر اکثر حاضران در یک لیست، رد صلاحیت شوند، تکلیف مشارکت انتخاباتی احزاب چه میشود؟
هدف از انتخابات تناسبی این است که گروهها و جناحهایی که شناسنامهدار هستند، فرد معرفی کنند. برای مثال اصلاحطلبان لیستی معرفی میکنند که مردم اعتماد میکنند و به آن رأی میدهند برایناساس در انتخاب افراد، افرادی علیالبدل پیشبینی میکنند. ضمن اینکه قانون پیشبینی کرده که اگر فردی خواست دلیل رد صلاحیت را بداند، هیئت نظارت میتواند آن را رسانهای کند منتهی این باید به درخواست خود فرد صورت گیرد. فرض در مورد لیستهای ارائهشده در تهران این است که جناحهای شناسنامهدار این لیستها را ارائه کردند و خود آنها بررسی ابتدایی برای ارائه لیست دارند، تصور نمیکنم که در لیستهای ارائهشده، ریزش وجود داشته باشد.
در خصوص اصل انتخابات هم اگر نکتهای دارید، بفرمایید.
شرایطی که قرار داریم، شرایط سختی است. کشور در شرایط جنگی قرار دارد، اتفاقی را مردم در کشور رقم زدند، غیر از اینکه مردم همیشه همراه بودند در 22 دی و 22 بهمن به میدان آمدند. همه کسانی که متولی انتخابات هستند باید به چیزی که مردم میخواهند و برایشان مهم است توجه کنند. انتخابات، باید آنقدر پرشور برگزار شود که دشمنان ما ناامید شوند، اگر انتخابات پرشور برگزار نشود، مجدداً توطئهای علیه جمهوری اسلامی شکل میگیرد. بنابراین در تایید و رد صلاحیتها باید دقت شود و به گونهای رفتار شود که مردم راضی باشند.
