این روزها در تب و تاب بررسی صلاحیت وزرای پیشنهادی دولت پزشکیان، معرفی برخی وزرا با چالشهایی در مجلس و همچنین واکنشهای رسانهای همراه بوده است. اما برای برخی از وزرای پیشنهادی به نظر میرسد که بخت با آنها یار بوده و با چالش کمتری بتوانند رای اعتماد را از نمایندگان مجلس اخذ کنند. یکی از این وزرای پیشنهادی عبدالناصر همتی است که برای وزارت امور اقتصاد و دارایی پیشنهاد شده است. عبدالناصر همتی دانش آموخته اقتصاد با مدرک دکتری از دانشگاه تهران بوده، سابقه ریاست کل بانک مرکزی و همچنین سابقه مدیریتی چندین ساله در بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران را دارد. وی ازجمله گزینههایی است که در مجلس هم موافقان و مخالفان خاص خود را دارد. «فرهیختگان» در ادامه در گفتوگو با ایمان زنگنه، استاد دانشگاه و عضو انجمن اقتصاددانان ایران به بررسی برنامهها و کارنامه همتی پرداخته است.
دقیقتر برنامهریزی کنید، آقای همتی!
زنگنه درخصوص برنامه ارائه شده توسط عبدالناصر همتی برای سمت وزارت امور اقتصاد و دارایی گفت: «برنامه ارائه شده توسط ایشان دارای نکات مثبتی است که نشاندهنده تجربهای است که ایشان در حوزههای اقتصادی و بخشهای مختلف داشتهاند. در برنامه ارائه شده توسط همتی به اصول علمی و پذیرفتهشده دانش اقتصاد و همچنین تجربیات موفق داخلی و خارجی و تاکید بر رشد اقتصادی پایدار و ایجاد اشتغال اشاره شده اما باید به این نکته توجه کرد که بسیاری از اهداف و برنامههای ارائه شده نیازمند همراستایی بین سازمانهای مختلف نظیر سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی، وزارت اقتصاد، وزارت کار و رفاه و... است. نکته دیگری که در برنامه ارائه شده به آن اشاره شده، تقویت دیپلماسی اقتصادی است که ذیل آن گسترش روابط تجاری با بقیه کشورها عنوان میشود که به متنوعسازی صادرات و جذب سرمایه خارجی میتوان اشاره کرد. در این مورد ما باید به این مساله توجه کنیم که ایران در شرایط تحریمی قرار دارد و با توجه به شرایط زمانی و کنونی اقتصاد ایران، متنوعسازی صادرات میتواند امری زمانبر باشد و جذب سرمایهگذار خارجی نیز مستلزم بهبود روابط خارجی بینالمللی و پذیرفتن معاهداتی همچون افایتیاف است تا بتوان از این طریق ریسک اقتصاد ایران را که یکی از مولفههایی است که در جذب سرمایهگذار خارجی موثر است، کاهش داد و این امر نیازمند همراستایی وزارت اقتصاد و وزارت امور خارجه با یکدیگر است. از سوی دیگر یکی از مسائلی که به افزایش سرمایهگذاری خارجی کمک میکند، روابط بانکی است. پس در حوزه رفع تحریمها باید برنامهای دقیقتر، وسیعتر و گامبهگام ارائه شود و تنها اشاره به این موضوع به صورت کلی کافی نیست.»
به روش حل مشکل هم اشاره کنید
زنگنه ادامه داد: «از دیگر مطالبی که در برنامه منتشر شده همتی به آن اشاره شده، توزیع عادلانه درآمد و حل مشکلات تورم و نوسانات ارزی است. اگرچه مساله توزیع نابرابر درآمد یکی از مسائل اساسی اقتصاد ایران است اما در برنامه ارائه شده به اینکه به چه صورتی میخواهند توزیع درآمد را عادلانهتر کنند اشارهای نشده است. در حوزه ارز نیز اشارهای نشده که همتی در همراهی با بانک مرکزی چگونه بنا دارد ارز را تکنرخی کند یا ارز ترجیحی به چه شکل و شیوهای قرار است ادامه پیدا کند. البته در بخشی از این برنامه عنوان شده اولویت، ایجاد ثبات در سطح عمومی قیمتها و نرخ ارز است اما با توجه به حضور ایشان در بانک مرکزی انتظار میرفت برنامه مدونتر و کاملتری در این باره ارائه میشد.»
آقای همتی، شرایط احراز پستهای مدیریتی را اعلام کنید
به گفته زنگنه، اصلاحات ساختاری و عدم هماهنگی بین سیاستهای پولی و مالی و تجاری و همچنین مقاومت گروههای ذینفع سبب بیثباتی میشود. انتظار میرود عبدالناصر همتی با توجه به تجربهای که در زمینههای سیاسی و اقتصادی داشته بتواند در برابر این گروههای ذینفع مقاومت کند و موانع اصلاحات ساختاری را هرچند که در برنامه به آن اشاره نکرده برطرف کند. ایمان زنگنه میگوید با توجه به گستره وسیع سازمانها، شرکتها و موسسات وابسته به وزارت اقتصاد، درصورتیکه عبدالناصر همتی به کرسی وزارت اقتصاد تکیه بزند قطعا افراد متعددی را قرار است به این مسئولیتها بگمارد. پیشنهاد من این است که الان شرایط احراز این سمتها را اعلام کند و عنوان کند افراد براساس چه مولفههایی برای سمتهای مختلف قرار است گزینش بشوند؛ چراکه این آفت وجود دارد وزیری که بر منصب مینشیند تحت تاثیر لابیهای مختلف یا فشارهای متعدد مجبور شود از اهداف خودش کوتاه بیاید و افرادی که قائل به نظرات او نیستند، در سمتهای مختلف قرار گیرند. اگر این موضوع را مدنظر قرار بدهد و شرایط احراز سمتهای مختلف را بیان کند، ما میتوانیم بعدا این موضوع را مورد سنجش قرار بدهیم و مقایسه کنیم افرادی که پستهای مختلف را برعهده میگیرند با مولفههایی که عنوان شده، همخوانی دارند یا نه.
همتی برنامه کاملتری میتوانست ارائه کند
ایمان زنگنه معتقد است در حال حاضر چیزی که تحت عنوان برنامه همتی ارائه شده، نظام مسائل اقتصاد ایران است که در برنامه گنجانده شده که با توجه به سابقه مدیریت اقتصادی همتی، مسائل بهدرستی عنوان شده و اولویتهایی مطرح شده است اما نکته اساسی که در این برنامه مغفول مانده، شیوه رسیدن به این اهداف و حل این مشکلات به صورت یک برنامه نظاممند است و صرفا به صورت فهرستوار به آن اشاره شده است. اما از آنجایی که همتی تجربه بسیاری در طی سالها مدیریت کلان اجرایی اقتصادی، بانک مرکزی، بیمه مرکزی و مدیریت چندین بانک داشته، شناخت ایشان از حوزه بانکهای تجاری، بانک مرکزی و بانکداری و حوزه بیمهای کشور و همسویی برنامههای ارائه شده با سیاستهای فعلی بانک مرکزی، به نظر میرسد این امکان وجود دارد که همراستایی بین سیاستهای پولی و مالی در این دوره شکل بگیرد و با همافزایی و همراستایی این سه دستگاه -وزارت اقتصاد، سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی- به سمت عملی شدن برنامههای توسعه هفتم و کاهش تورم برویم.