از همان سالهای ابتدای شروع درس خواندن مواجه میشویم با کتاب و آزمون و تست تا برسیم به 18 سالگی و همان غول بزرگ یعنی کنکور.
هرسال با نزدیک شدن به کنکور از حذف آن حرف میزنند اما باز هم بعد از برگزاری همه چیز یادشان میرود و دوباره سال بعد به کنکور میرسیم. اگر تا چند سال پیش فقط حرفمان برای کنکور بود اما این روزها همه حرفمان فقط حول این موضوع نمیگردد چون از مقطع اول دبستان بچهها را با موسسات آموزشی و کتابهای کمکدرسی آشنا میکنند و اصلا هم آسیبدیدن بچه در این موضوع، مهم تلقی نمیشود.
انیمیشن «دیرین دیرین» در این چند سالی که ساخته میشود بسیار برای مردم دیدنی و لذتبخش بوده است. حالا ابوالحسنی، تهیهکننده این انیمیشن در اینستاگرامش این موضوع را مطرح کرده که در قسمتهای جدید «دیرین دیرین» به بحث موسسات آموزشی میپردازند. موسساتی که سودهای چندهزار میلیاردیشان را از قبل برگزاری کنکور به دست آورده و سپس به دست عدهای خاص بر میگردد. حالا سراغ ابوالحسنی رفتیم تا از روند ساخت این انیمیشن با این موضوع برایمان بگوید.
چرا سازندگان انیمیشن«دیرین دیرین» تصمیم گرفتند در موضوع کنکور و موسسات آموزشی کار کنند؟
خودم سه فرزند دارم که یکی از آنها امسال به دبیرستان میرود و یکی دیگر هم پنجم دبستان است. زجر میکشم وقتی میبینم معلم این بچهها را تشویق میکند که در آزمونهای دورهای شرکت کنند تا هربچه ببیند که جایگاهش بین بچههای آن مدرسه یا منطقه یا در کل کشور چه جایگاهی است. چرا باید فرزند من خودش را با بچههای کل کشور مقایسه کند؟ بچه من باید در این زمانی که تحصیل میکند، بداند استعدادش در چه زمینههایی است و در زمینه همان استعداد رشد کند. متاسفانه یک سیستم فاسدی به وجود آمده است و یکسری منافعی دارند و از طریق مضطرب کردن بچهها پول درمیآورند. از طریق به جان هم انداختن بچهها کسب درآمد میکنند و واقعا نمیدانم چرا جلوی اینها گرفته نمیشود.
کاملا واضح است که یکسری از کنار همین کنکور منافعی عایدشان میشود. مثلا تلویزیون برای اینها تبلیغ میکند و نفعش هم در همین است پس علیه اینها حرف نمیزند. شاید صداوسیما میلیاردها تومان از همین کلاسهای کنکور پول بگیرد. این موضوع برای بخش فرهنگی این جامعه دردناک است و وظیفه ماست که این موضوع را بیان و پیگیری کنیم تا مردم آگاه شوند. به مردم بگوییم که همه چیز رقابت نیست، بهخصوص در درس خواندن. همه چیز کنکور نیست. بچهها باید یکسری مفاهیم را برای زندگی آیندهشان یاد بگیرند. ما با یک سیستم فرسوده آموزشی درگیر شدهایم که نمیگذارند این سیستم تغییر کند. حالا چه کسانی نمیگذارند این اتفاق بیفتد؟ کسانی که ذینفع هستند. وزیر آموزشوپرورش چند باری اعلام کرده است که ما دستمان بسته است و نمیگذارند کاری انجام دهیم. بعد از کنکور بود که همین وزیر توئیتی را منتشر و دوباره از این موضوع گلایه کرد. خب شما فکر کنید که عالیترین مقام آموزشی نمیتواند در مورد این موضوع کاری انجام بدهد و قلمرواش از میز خودش فراتر نمیرود. چرا این اتفاق میافتد؟ چون یکسری صاحبان منافع هستند که یکسری فساد سازماندهی شده را در آموزشوپرورش به وجود آوردهاند.
برای مدیر مدرسه و حتی برای معلمی که کتابشان را به بچهها معرفی میکنند، منافعی را در نظر گرفتهاند. این یک سودجویی سازماندهی شده است و باید دستگاه قضایی به این موضوع ورود کند. شاید جاهایی زور دولت نرسد. اما باید مشکل را شناسایی کرد و این بحث سودجویی سازمانیافته آموزشوپرورش را باید پیگیری کرد که از کجا نشات گرفته است. گردش مالی چند هزار میلیاردیای وجود دارد که اینها دارند ادارهاش میکنند.
آیا کارهای تحقیقاتی برای ساخت قسمتهایی که به نقد سیستم آموزشی کشور میپردازد را شروع کردهاید؟
بله، داریم این کار را انجام میدهیم. برایم هم جالب بود وقتی آن پست را در اینستاگرام منتشر کردم، معلمها، مسئولان آموزشوپرورش و بسیاری از مردم و تعداد زیادی از بچههایی که با این سیستم آموزشی قربانی شدهاند پیغام دادهاند و تشکر کردهاند که قرار است این اتفاق بیفتد.
الان در حال جمعآوری اطلاعات هستیم تا برنامهریزیهایمان را برای این کار شروع کنیم. باید برای هر آیتم مستندات داشته باشیم تا بدون استناد حرف نزنیم. جالب است که یکی از اعضای انجمن ناشران کودکونوجوان با من تماس گرفت و گفت گردش مالی کتابهای کمکدرسی پنج برابر کتابهای دیگر است و جالبتر اینکه میگفت بچهها حق ندارند کتاب غیردرسی به مدرسه ببرند و اگر این اتفاق بیفتد با آنها برخورد میشود. اما اگر همین دانشآموزان کتاب کمکدرسی ببرند هیچ اشکالی ندارد. اینها دردهایی است که باید وزیرآموزشوپرورش بداند و در موردش تصمیمگیری و برخورد جدی کند. واقعا جای سوال است که براساس چه سیستم آموزشیای معلمان به خود حق میدهند که یک مدل کتاب کمک آموزشی را به بچهها معرفی کنند یا آنها را تشویق کنند که در آزمونهای دورهای شرکت کنند.
در قبال این موضوع میشود بچه را به کتابخوانی تشویق کرد، طبق علاقهاش پیش برود تا فکرش رشد کند. ما با این شیوه جلوی رشد فکری بچه را گرفتهایم. از طرفی دیگر سعی کردهایم ذهن بچهها را با یکسری محفوظات پرکنیم.
فاجعه تا کجا پیش رفته که در همین شبکه یک سیما، برنامهای پخش میکنند که آقایی در آن برنامه برای کلاسهای کنکور و شیوه خاصی که دارند تبلیغ میکرد تا بچهها بیایند و بسته پیشنهادی آنها را بخرند و جالب اینکه روشش این بود که چطور میشود بدون اینکه چیزی را یاد گرفت، آن را حفظ کرد! خب چه فایدهای دارد وقتی چیزی را یاد نگرفتی، تست بزنی، این ارزشی ندارد. به نظرم نظام آموزشی ما دارد به قهقرا میرود. باید خود مردم جلوی این سودجوییها را بگیرند و به امید دولت نمانند. اول از خودمان شروع کنیم که برای فرزندانمان کتابهای کمکآموزشی نخریم.
مجموعه «دیرین دیرین» قرار است در چند قسمت به این موضوع بپردازد؟
فعلا برای یک فاز 10 قسمتی برنامهریزی کردهایم. بیشتر هدفمان هم این است که این موضوع را بین مردم جا بیندازیم و مثل یک مطالبه شود و ذهن مردم را درگیر کند. درخواستمان از رسانهها این است که روی این موضوع کار کنند و اطلاعات مردم را بالا ببرند. شاید این کاری که ما در حال انجام آن هستیم شروع روندی باشد که بخش مهمی از آدمهای فرهنگی و آموزشی نسبت به این مساله آموزشی بچههای این کشور دغدغهمند شوند. امید که با هم جمع شوند و این موضوع را پیگیری کنند تا به نتیجه برسند.
در صحبتهایتان گفتید که بعد از منتشر کردن این متن در اینستاگرام، خیلیها استقبال کردند. آیا برعکس این مساله هم اتفاق افتاد؟ اینکه اعتراض یا تهدیدی برایتان پیش بیاید؟
چون هنوز شروع کار هستیم، این اتفاق پیش نیامده است. اما خب پیغامهایی داشتم که چرا خودت را با اینها درمیاندازی. اینها افرادی هستند که ریشه دارند، پول و ثروت عجیب و غریبی هم دارند. برایت مزاحمت ایجاد میکنند. ولی به نظرم اینجا جایی است که باید حرفمان را رک بزنیم. چون بحث آینده بچههایمان است. اینها مانع رشد فرزندان این سرزمین هستند و باید جلویشان گرفته شود. حالا ممکن است در این راه تاوانی هم بدهیم.
روی صحبت و مخاطب انیمیشنهای شما کیست؟ این سوال را از این منظر میپرسم که در مورد کنکور یا این موسسات هشدارهایی در گذشته داده شده اما توجه جدی به آن نشده است.فکر میکنید چطور میتوانید مردم را به این موضوع علاقهمند کنید؟
مطمئنا مخاطبان ما عموم مردم هستند. مردم عادی کوچه و خیابان. دلیل جدی نشدن این اتفاق در این چند سال هم این بوده که مطالبه مردمی نبوده است. مردم باید این موضوع را از مسئولان بخواهند تا دست افرادی که در این سیستم آموزشی نفع دارند و نمیگذارند که فرزندان ما ذهن و فکرشان رشد کند، بریده شود. ما هدفمان از ساختن این برنامهها این است که ذهن مردم را آماده کرده و این را به یک مطالبه عمومی تبدیل کنیم. وقتی مطالبه عمومی شود دستگاه قضایی خیلی راحتتر میتواند این موضوع را پیگیری کند تا به نتیجه برسد.
جایگزینهایی هم در این چند سال برای کنکور مطرح شده است، در مورد این مساله فکری کردهاید که این جایگزینها چه خواهد بود تا در انیمیشن مطرح کنید؟
مساله مهم این است که بحث ما فقط کنکور نیست، کنکور حد نهایت این قضیه است. الان بچهها را از کلاس اول دبستان به این موضوع وادار میکنند که این کتابها را بخوانند. چرا باید این اتفاق بیفتد؟ اینها فقط به دانشآموز کنکوری کار دارند. کل 12 سال تحصیلی را وارد این موضوع کردهاند و این خیلی بد است و آسیبهای جدی به روح و روان بچهها وارد میکنند.
بازخوردی که مردم نسبت به انیمیشن «دیرین دیرین» دارند را رصد میکنید؟ چون این کار را برای آگاه کردن مردم انجام میدهید باید بدانید چقدر در بین مردم ضریب نفوذ دارید؟
هر ویدئو را که منتشر میکنیم 7 تا 8 میلیون بازدیدکننده دارد. برخی از آیتمها هم بازدید بیشتری دارند. مثلا یادم میآید یک آیتم داشتیم با عنوان «زنبیل قرمزی» که در مورد این بسطنشینیهای آقای احمدینژاد و دوستانش بود که بیش از 15میلیون نفر آن را دیدند، یا انیمیشنی که در مورد دلار کار کردیم که آن هم بسیار مورد استقبال قرار گرفت. «دیرین دیرین» ضریب نفوذ خوبی دارد. هم مسئولان نگاه میکنند و هم مردم. کلیپهای «دیرین دیرین» پایگاه اجتماعی خیلی خوبی دارند و همین کار ما را سخت میکند. ما باید در مورد موضوعی که انتخاب میکنیم خیلی دقت کنیم و موضوع باید حرف دل مردم باشد، درد و رنج آنها باشد و بتواند مشکلی از مشکلات آنها را بیان و حل کند. در نهایت امیدوارم با این کاری که ما انجام میدهیم دستگاه قضایی هم به این مساله ورود کند و با سودجویان آموزشی هم برخورد کنند. اینها فقط چند نفر خاص هستند که در کشور به این مساله دامن میزنند و سود میبرند.