عاطفه جعفری:امسال سازمان صداوسیما با دریافت حدود ۴۰۰کارت برای حضور و پوشش جشنواره سیوهشتم فیلم فجر، بهترین فرصت را برای اطلاعرسانی داشت. در این گزارش، شیوه پوشش این رویداد فرهنگی در تلویزیون را بررسی کردیم.
دستهای خالی
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، عاطفه جعفری، روزنامهنگار طی یادداشتی در روزنامه «فرهیختگان» نوشت: بهرغم همه تلاشها برای کمفروغ شدن جشنوارههای فجر امسال، حضور و استقبال مردم و اهالی سینما، ورق را برگرداند. نزدیک به 40سال است که مهمترین رویداد فرهنگی کشور در ایام فجر انقلاب اسلامی برگزار میشود و بهترین فرصت برای ایفای نقش رسانهها در نمایش یک جشن ملی فرهنگی است. سوال این است؛ در شرایطی که دستهای پنهان و عیانی تلاش کردند اعتبار جشنوارههای فجر و حضور هنرمندان در پیشگاه مردم کاسته شود، رسانه ملی چگونه عمل کرد و آیا توانست در پیشگاه مخاطبان خود سربلند بیرون بیاید؟ امسال سازمان صداوسیما با دریافت حدود 400کارت برای حضور و پوشش جشنواره سیوهشتم فیلم فجر، بهترین فرصت را برای اطلاعرسانی داشت. در این گزارش، شیوه پوشش این رویداد فرهنگی در تلویزیون را بررسی کردیم.
برنامهریزی در آستانه جشنواره!
برنامه «هفت» مشهورترین برنامه سینمایی صداوسیما است. هفت چند وقتی تعطیل بود و بالاخره با اجرای محمدحسین لطیفی به آنتن شبکه3 برگشت و تا الان او اجرای این برنامه را به عهده داشته است. قبل از شروع سیوهشتمین جشنواره فیلم فجر، سراغ مجتبی امینی، تهیهکننده این برنامه رفتیم تا برایمان از حال و هوای این برنامه در ایام جشنواره بگوید. اما نکتهای که گفته شد این بود که هنوز تصمیم خاصی برای برنامه هفت در ایام جشنواره ندارند و احتمالا روال هرساله را خواهند داشت با همان کارشناسان همیشگی.
بعد از این جواب سراغ روابطعمومی سازمان صداوسیما رفتم تا از آنها برای برنامههای ویژه جشنواره اطلاعات بگیرم، اما جوابی که گرفتم این بود که هنوز جلسات برای برنامههای سینمایی ویژه جشنواره ادامه دارد و تصمیمی گرفته نشده است. تنها یک برنامه رادیویی در رادیو گفتوگو با اجرای مژده لواسانی هماهنگ شده است، اما در مورد برنامه «هفت» و «نقد سینما» همچنان جلسات در حال برگزاری است تا به یک تصمیم برای پخش برسند.
برنامه سینمایی دیگر صداوسیما، نقد سینما است که با اجرای بهروز افخمی از شبکه5 پخش میشد. در هفته منتهی به جشنواره با یوسف بچاری، تهیهکننده این برنامه هم گفتوگویی داشتم تا از روال برنامه و تازهترین اتفاقات برای پخش در ایام جشنواره برایمان بگوید. او با تاکید بر اینکه برنامه با اجرای آقای افخمی پخش میشود، گفت که قرار است منتقدهای جوانی هم در برنامه حاضر باشند تا بخش جدیدی را نقد سینما داشته باشیم، در کنار اینکه همان روال معمول برنامه را هم دارم. این حرفها اما چند روز بعد جور دیگری از آب درآمد و آن هم نبودن بهروز افخمی بهعنوان مجری برنامه بود که برخی آن را بهخاطر قهر او دانستند و تا چند روز حاشیههایی داشت تا اینکه خودش یک شب در برنامه حاضر شد و دلیل نبودش را ساخت سریالش عنوان کرد.
شبکه4 سیما هم برنامهای سینمایی را برای این شبها تدارک دیده بود؛ «شب سینما» به تهیهکنندگی و سردبیری سجاد مهرگان در قالب یک ویژهبرنامه سهقسمتی 15، 16، 17 بهمنماه ساعت 22:30 با اجرای امیرحسن ندایی بهصورت زنده از شبکه4 سیما پخش شد. این ویژهبرنامه دارای یک میز موضوعی با حضور بزرگان سینمایی بود و امیرحسن ندایی هر شب میزبان دو میهمان از کارگردانهای برجسته سینمایی میشد که در جشنواره فیلم فجر حضور نداشتند. «میز نقد» بخش دیگری از این برنامه بود که شامل فیلمهای بزرگ جشنواره با رویکرد جوانگرایی در نقد که در فکر مقابله با جریان نقد پیر سینمای ایران بود.
غیرزنده
همه این حرفها را داشته باشید، اما نکته مهم این بود که همین دو برنامه برخلاف روال هرساله، زنده و مستقیم پخش نشد، بلکه بهصورت ضبطی برای مخاطبان پخش شد و همین مساله آنها را غافلگیر کرد. حسین کرمی، قائممقام معاونت سیما درباره ضبطی شدن برنامههای سینمایی تلویزیون همزمان با برگزاری جشنواره فیلم فجر درباره این مساله گفت: «ابلاغی به برنامههای هفت و نقد سینما نبوده و ضبطی شدن این برنامهها تصمیم تهیهکنندگان یا مدیران شبکهها بوده است. هیچ تکلیفی مبنیبر ضبطی شدن این دو برنامه وجود نداشته است. برنامههای زنده مختصاتی دارند و دلایلی باید وجود داشته باشد که برنامهها بر آن اساس زنده باشند. بهطور مثال وقتی برنامه آشپزی یا پزشکی مولفههای برنامههای زنده را ندارد، میتواند ضبطی باشد. در برنامههای زنده کیفیت پایین میآید و مطالب بهصورت سنجیده اتفاق نمیافتد، درحالیکه در بحثهای کارشناسی میتواند با حوصله بیشتری مطرح شود. اینکه برخی برنامهها تاکنون زنده پخش میشدهاند، بهدلیل محدودیتهای مالی یا تولیدی بوده است؛ برخی از این محدودیتها لجستیکی مثل استودیوی مستقل تولید است، در صورتیکه آییننامهای از اوایل سال ۹۸ بالفعل شد و از پیش هم به برخی شبکهها اعلام شده بود. اینها نباید احساس نگرانی ایجاد کند، چون عملا محتوایی را از برنامهها نمیگیرد و به غنیتر شدن محتوا هم کمک میکند.»
از طرف دیگر یوسف بچاری، تهیهکننده نقد سینما هم درباره این مساله گفته است: «در تصمیمگیری برای ضبطی شدن ویژهبرنامههای زنده مرتبط با جشنواره سیوهشتم فیلم فجر، دو نکته مدنظر بوده است؛ یکی بالا بردن کیفیت برنامهها است، چون برنامه زنده سرعت و شتاب بیشتری نیاز دارد و دیگری فراهم شدن امکان حضور کارشناسان متنوعتر در برنامه که با توجه به زمان پخش برنامه در ساعات قبل از نیمهشب دستمان بازتر است. در جشنواره فیلم فجر برنامه نقد سینما ساعت 12.5 شب روی آنتن میرود و تا 5/2 یا 3بامداد پخش آن ادامه پیدا میکند. با توجه به این ساعت پخش، با ترفند ضبطی شدن، میتوانیم اشخاص و کارشناسان بیشتری را برای حضور در برنامه با خود همراه داشته باشیم. البته فاصله زیادی بین ضبط و پخش نیست و صرفا چند ساعت زودتر برنامه ضبط و برای پخش ارسال میشود. این فاصله بین ضبط و پخش هم آنچنان زیاد نیست که بخواهد بازبینی خاصی روی آن صورت بگیرد. اما شرایط میهمانان بهتر است و تا نیمهشب مجبور نیستند برای حضور در برنامه منتظر بمانند.»
البته نبودن افخمی در برنامه نقد سینما را هم به همین زنده پخش نشدن ربط دادند که او با حاضر شدن در یکی از قسمتهای برنامه اعلام کرد: «سریال «رعد و برق» را شروع کردهام، ولی هنوز کار را کلید نزدهایم. در این چند روز چند لوکیشن در گرگان دیدم و مقداری هم فیلمنامه نوشتم. شنیدم که خیلی درباره نبودن من هم صحبت شده و اینکه من به خاطر اینکه برنامه ضبطی شده است قهر کردهام، درصورتیکه من از اول برنامه را ضبطی دوست داشتم و شخصا اصرار کردم که ضبطی بشود، زیرا فکر میکنم وقتی برنامه ضبطی باشد، جذابتر میشود. البته کار در این شکل برنامه بیشتر میشود و هزینهها بالا میرود. متاسفانه اکنون نمیتوانم برنامه ضبطی داشته باشم، زیرا باید در طول هفته کار کنم، اما با پیشبرد سریالم از اوایل سال آینده مجددا به برنامه میآیم.»
طبیعتا برای کسانی که میخواهند یک برنامه را تولید کنند، ضبط شدن و بعد پخش برنامه راحتتر از آنتن زنده است، اما برای مخاطبی که زنده و آنلاین میخواهد از اخبار یک رویداد سینمایی آگاه شود، برنامه زنده بهتر است. این مساله در مورد برنامه هفت که امسال از شبکه سوم سیما پخش شد، کاملا صادق بود. هرسال برنامه مطابق با برنامه پردیس ملت بود و فیلمهایی که اکران میشدند، در برنامه آن روز مورد نقد و بررسی قرار میگرفتند، اما امسال برنامه کمی عقبتر نسبت به سال گذشته بود و طبیعتا مخاطب هم سراغ فضای مجازی میرفت تا از آخرین اخبار و رویدادهای جشنواره مطلع شود.
جشنواره فیلم فجر، مهمترین رویداد فرهنگی کشور است که همراه با ایام دهه فجر انقلاب برگزار میشود. رسانه ملی میتوانست با یک برنامهریزی درست و دقیق مخاطبان را با این جشن فرهنگی همراه کند. مثلا پخش آثار سینمایی برگزیده ادوار جشنواره فیلم فجر یا پخش چندین برنامه متنوع سینمایی که به موضوع جشنواره فیلم فجر بپردازد، معمولیترین کنش رسانهای از سوی مدیران تلویزیون بود که میتوانست مخاطب را از اطلاعاتی که از جشنواره میخواهد بهرهمند سازد. با وجود این، مخاطبان علاقهمند به رویداد جشنواره فیلم فجر، سراغ برنامهها و تلویزیونهای اینترنتی میرفتند. با نگاهی به وضعیت پوشش رسانهای صداوسیما در قبال جشنواره فیلم فجر، نمیتوان نمره چندان قابلقبولی برای مدیران سازمان در نظر گرفت. گویا مدیران سازمان صداوسیما تصمیم گرفتهاند رسانه ملی از متن سینما بهعنوان یکی از عناصر فعال فرهنگی جامعه امروز ایران عقب بماند.
مطالب پیشنهادی
