فرهیختگان: وضعیت دشوار فلسطینیها تنها با بمب و کشتار قابلتوصیف نیست، هویت آنان نیز مورد دستبرد قرار گرفته است؛ جایی که فلسطینیهای ساکن در داخل خاک بینالمللی رژیمصهیونیستی مجبور شدهاند شناسنامه این رژیم را دریافت و با گذرنامه آنها سفر کنند. در روزهای اخیر وضعیت پیچیده این فلسطینیها با انتشار یک عکس در افکار عمومی ایران، برجسته شده است. سردار آزمون، بازیکن تیم ملی فوتبال ایران که در باشگاه الاهلی امارت توپ میزند، تصویری را در حساب اینستاگرامیاش به اشتراک گذاشت که تنها او و مونس دبور- یکی دیگر از بازیکنان همتیمیاش- در آن حضور داشتند.
دبور یکی از فلسطینیهای ساکن در خاک بینالمللی رژیم است که بهدلیل وضعیت متفاوت فلسطینیهای ساکن در آن نسبت به کرانه باختری یا غزه، ملزم به اخذ تابعیت رژیم هستند. اما آنچه این تصویر را جنجالی کرد تابعیت تقریبا اجباری او نبود، بلکه دلیل اصلی آن توپ زدن این بازیکن در تیم ملی رژیم است. انتشار این تصویر همزمان با جنگ طوفان الاقصی و کشتار بیش از 40 هزار فلسطینی طی آن، موجب اعتراض به آن شد. آزمون این عکس را حذف و آن را با تصویری از چفیه جبران کرد، اما اقدام اشتباه او حمایت از جنایتکاران نبود. دبور هرچند برای تیم ملی رژیم توپ زده اما اخیرا وضعیت او متفاوت شده است. دبور از مسجدالاقصی دفاع کرده و به همین دلیل مورد خشم صهیونیستها ازجمله ایتمار بن گویر، وزیر تندرو امنیت ملی دولت نتانیاهو قرار گرفته است. او پیش از اینکه به عنصر معترض فعال تبدیل شود، مورد خشم قرار داشت، بهگونهای که در سال 2019 خبرهای منتشرشده نشان میداد محمد صلاح، بازیکن مسلمان و مصری تیم فوتبال لیورپول انگلیس مقامات این تیم را تهدید کرده بود درصورت خریداری دبور، از این تیم خواهد رفت. دبور هرچند ملزم به اخذ تابعیت رژیم بوده، مجبور نبوده برای تیم ملی فوتبال آن بازی کند. اگر او علاقه زیادی به بازی ملی داشت، میتوانست کشور دیگری بهویژه کشورهای عربی را برای بازی ملی برگزیند.
جنجال دبور باعث شده بار دیگر جامعه خواهان کسب اطلاعاتی درباره وضعیت فلسطینیهایی باشد که تابعیت رژیم را کسب کردهاند. شاید برخی فکر کنند کسب تابعیت رژیم تماما وابسته به فلسطینیهاست اما بیشتر ریشه در تقسیمبندیهای جغرافیایی دارد.
چه کسانی «عربهای اسرائیلی» نامیده میشوند؟
برای تشکیل رژیم، ابتدا موجهای مهاجرتی یهودیان، سرزمینهای اشغالی را درنوردید. تا پیش از آنکه رژیم بهصورت رسمی اعلام استقلال کند، یهودیان شهرها، تاسیسات و نیروهای نظامی مختص به خود را ایجاد کرده بودند. براساس تصمیمات بینالمللی قرار بود سرزمین فلسطین به دو بخش یهودینشین و فلسطینینشین تقسیم شود. بر این اساس حتی در سال 1947 یک نقشه برای این تقسیمبندی در سازمان ملل متحد تهیه شد. یهودیان در سال 1948 اعلام استقلال کردند که باعث شکلگیری جنگی میان آنها با فلسطینیها و چند کشور عربی شد. در این درگیریها، تمام سرزمین فلسطین به جز دو منطقه کرانه باختری و نوار غزه به اشغال صهیونیستها درآمد. نقشه سازمان ملل در سال 1947 برای تقسیم فلسطین، در سال 1949 تقریبا با تفاوتهایی اجرایی شده بود. اساس تقسیم فلسطین به دو بخش عربنشین و یهودینشین باعث شده بود این تصور شکل گیرد که عربها و یهودیان تنها در منطقه مختص به خود حق زندگی دارند. به همین دلیل ارتش رژیم که از ادغام چند گروه تروریستی و شبهنظامی بهتازگی تشکیل شده بود، بلافاصله با اعلام موجودیت رژیم، دست به پاکسازی مناطق مربوط به یهودیان از مردم فلسطینی زد. درپی اقدامات ارتش رژیم، 750 هزار فلسطینی از سرزمین 1948 آواره شدند. برخی از این آوارگان در داخل سرزمین فلسطین و در مناطقی که همچنان تحت تسلط اعراب بودند مانند کرانه باختری و نوار غزه ساکن شده و برخی دیگر به اردن، سوریه و لبنان رفتند. علی رغم تمام فشارها 160 هزار نفر فلسطینی در سرزمین 1948 باقی ماندند. در سال 1948 رژیم 805 هزار نفر جمعیت داشت که با احتساب 160 هزار فلسطینی، جمعیت یهودیانش به 645 هزار نفر میرسید. به لحاظ نسبت، 80 درصد جمعیت یهودی و 20 درصد فلسطینی بود. اگر 750 هزار فلسطینی از این منطقه اخراج نمیشدند، در کنار 160 هزار نفر باقی مانده، جمعیت فلسطینیها در سرزمین 1948 به 910 هزار نفر میرسید. در این صورت جمعیت رژیم در بدو تشکیل یک میلیون و 555 هزار نفر بود که 58.5 درصد آن فلسطینی بودند.
فلسطینیهای با تابعیت رژیم در آینه بررسی
فلسطینیهای ساکن در رژیم وضعیت ویژهای دارند و باید مشکلات و شرایطشان از ابعاد گوناگونی مورد بررسی قرار گیرد.
1. فلسطینیهای ساکن در سرزمین 1948 دارای تابعیت رژیم هستند؛ هرچند آنها میتوانند از دریافت شناسنامه و دیگر اوراق هویتی رژیم خودداری کنند، اما باید سختیها و مخاطرات فقدان چنین مدارکی را نیز بپذیرند. از این رو بخش بزرگی از فلسطینیها تابعیت رژیم را پذیرفته تا قادر به فعالیت و سفر باشند و نمیتوان قبول تابعیت را به خیانت آنها به آرمان فلسطین مرتبط دانست؛ هرچند رد تابعیت رژیم و قبول سختیهای آن شاید راه بهتری باشد. با تمام تفاسیر باید بهطور منطقی بررسی کرد آیا فلسطینیان بدون اوراق هویتی قادر به زندگی در رژیم هستند و آیا سختیهای آن در دایره تحمل توده جمعیت فلسطینی قرار میگیرد یا نه.
2. علاوهبر فلسطینیهای ساکن در سرزمین 1948 دو بخش از منطقه مشهور به 1967 نیز قادر به کسب تابعیت رژیم هستند. قدسشرقی و جولان این دو منطقهاند که هردو در سال 1967 توسط صهیونیستها اشغال شدند. ساکنان قدسشرقی فلسطینی بوده و جولان اشغالی متعلق به کشور سوریه است که تحت سلطه صهیونیستها قرار گرفته است.
3. مقارن با تاسیس رژیم، دو دسته از اعراب ساکن در سرزمین فلسطین دست به توافق با صهیونیستها زدند. دسته نخست دروزیان فلسطین بودند که بهطور یکپارچه در نسبت توافق و همکاری با رژیم قرار گرفتند. دسته دوم اعراب بدوی و چادرنشین بودند. بخشی از قبایل بدوی توافق با رژیم را قبول کردند. بر همین اساس امروزه تمام دروزیها مجوز خدمت در امور نظامی را دارند اما برخی از اعراب بدوی از این مجوز برخوردارند. درحالیکه از دروزیان اقدام مقاومتی قابل اعتنایی ثبت نشده است اما اعراب بدوی، اقدامات شهادتطلبانه علیه صهیونیستها ثبت کردهاند.
4. فلسطینیها بهدلیل حضور در سیستم آموزشی رژیم در معرض آموزش زبان عبری قرار میگیرند. آنها همچنین برای حضور در نهادها، انجام کارهای اداری و تسهیل پیشرفتشان در رژیم ملزم به یادگیری عبری هستند.
5. فلسطینیتباران در شمال فلسطین اشغالی وضعیت خوبی دارند و تقریبا یکسوم آنها در این منطقه ساکنند. علاوهبر حضور، نسبت قابل توجهی از جمعیت فلسطینیهای ساکن در رژیم در این منطقه، آنها در برخی از شهرها و نواحی شمال نسبت به یهودیان اکثریت دارند. نقطه دیگر تجمع آنها قدسشرقی است که پرجمعیتترین شهر فلسطینی، برای فلسطینیهای رژیم به حساب میآید. این شهر محل زندگی 20 درصد فلسطینیهای رژیم است. با این حال آنها یکسوم جمعیت قدس را تشکیل میدهند.
6. دروزیها مهمترین گروه فلسطینی و عربی در داخل سرزمینهای اشغالی از نظر میزان همکاری با رژیم به حساب میآیند. تجمع این گروه در شمال سرزمینهای اشغالی است. اما خود آنها به دو قسمت تقسیم میشود. دسته نخست در شمال فلسطین و حیفا متمرکز بوده و فلسطینی به حساب میآیند. این گروه همکاران جدی رژیم بوده و در ارتش و حتی یگان گولانی حضوری ویژه دارند. دسته دوم در بلندیهای جولان حضور داشته و از سال 1967 تحت تسلط صهیونیستها قرار گرفتهاند. این دروزیها سوریتبار بوده و با صهیونیستها واگراییهایی نشان میدهند. برخی از آنها طرفدار سوریه و دولت این کشور هستند.
7. عربها با یهودیان اغلب محل زندگی و فعالیت مشترکی ندارند. این مساله نشان میدهد در داخل رژیم، جوامع بهشدت جداگانه هستند. با این حال در برخی فعالیتها مانند برخی بیمارستانهای بزرگ، شرکتها و دانشگاهها وضعیت اندکی متفاوت است؛ با این وجود فراتر از کلاسها، دانشجویان برای فعالیتهای دیگر خود، تشکیلات قومی جداگانهای دارند.
8. دولت رژیم تلاش کرده جمعیتهای فلسطینی را با فقر، گرفتار مشکلاتی کند. از سوی دیگر به جرم و جنایت در میان آنها دامن زده تا قابلیت رشد نداشته باشند. به همین دلیل جرم و جنایت در مناطق فلسطینینشین بیداد میکند و نیروهای امنیتی نیز بهجای مهارش، به آن دامن میزنند.
9. فلسطینیهای ساکن در رژیم از نخستین انتخابات برگزار شده حق رای داشتهاند. پارلمان رژیم که کنست نامیده میشود نیز همواره شاهد حضور نمایندگان فلسطینی بوده است. با این حال آنها هیچگاه در دولت به وزارت نرسیدهاند. تنها در یک نوبت، یک نماینده دروزیتبار بدون هیچ پستی در دولت عضویت یافت که او نیز به دلیل مواجهه با پرونده فساد خیلی سریع این امتیاز را از دست داد.
چالشها
آینده فلسطینیهای ساکن در رژیم با چالشهای بزرگی روبهرو است که در ادامه به آنها پرداخته شده است:
1. کنست در سال 2018 «قانون دولت- ملت» را که به قانون «دولت یهود» مشهور است، به تصویب رساند. در این قانون تاکید شده حق تعیین سرنوشت ملی «منحصر به یهودیان» است. با تصویب این قانون، فلسطینیهای دارای تابعیت رژیم به شهروندان درجه دو تبدیل شدند. ریشه تصویب این قانون به دیدگاههای تاریخی در میان یهودیان باز میگردد. یهودیان با استناد به کشتارها و فشارهایی که علیه آنها در اروپا صورت گرفت، بهدنبال مهاجرت به سرزمینی جدیدی بودند. این سرزمین جدید میتوانست میزبان و محل تشکیل حکومت یهودیان باشد یا آنکه یهودیان در کنار دیگر ساکنان مقصد مستقر شده و این کشور به «وطن امن یهودیان» تبدیل شود. دیدگاه دوم باعث مهاجرت یهودیان به قاره آمریکا و تجمع در دو کشور آمریکا و آرژانتین شد که در آن یهودیان نسبت به اروپا از آزادی عمل ویژهای برخوردار شدند؛ مشخص است که در وطن امن، حکومتی یهودی تشکیل نمیشد بلکه یهودیان میتوانستند در کنار دیگر مردم در امنیت زندگی کرده و در دولت نیز حضور یابند. دیدگاه اول اما به شکلگیری رژیم در فلسطین اشغالی منتهی شد. صهیونیستها نگرانند با رشد جمعیت فلسطینیهای شهروند رژیم، آنها اکثریت جمعیتی خود را در سرزمین 1948 از دست دهند. با توجه به رایگیری و نظام سیاسی مبتنیبر دموکراسی، در این صورت فلسطینیها قادر به کسب اکثریت کرسیها، انتخاب نخستوزیر و حتی تشکیل دولت تماما فلسطینی خواهند بود. با وقوع چنین اتفاقی احتمال تغییر نام کشور نیز وجود دارد. درصورت چنین رخدادی دولت یهود با فروکاست مواجه شده و رژیم از «دولت یهود» به «وطن امن» نزول میکند.
2. خطر قریبالوقوعتر نسبت به افزایش جمعیت فلسطینیهای سرزمین 1948، اجرای راهکار تکدولتی در فلسطین اشغالی است. صهیونیستها مانع تشکیل کشور فلسطین در سرزمینهای 1967 میشوند و این دو منطقه را تحت اشغال و محاصره قرار دادهاند. حفظ وضعیت اشغال و محروم کردن جمعیت فلسطینی ساکن در آنها برای مدت طولانی امکانپذیر نیست. از این رو در صورت عدم اجرای راهکار 2دولتی، حرکت بهسمت راهکار تکدولتی قابل تصور است که در آن یک کشور در سراسر فلسطین اشغالی تشکیل میشود. درصورت وقوع سناریوی تکدولتی، جمعیت فلسطینیها به سرعت در کشوری با مرزهای جدید، از جمعیت یهودیان فراتر میرود.
3. راهحل صهیونیستها برای جلوگیری از اجرای راهکار 2 دولتی یا تکدولتی، اخراج فلسطینیها از تمام این سرزمین است. بر این اساس هدف کوچاندن ساکنان کرانه باختری به اردن، ساکنان غزه به مصر و ساکنان فلسطینی سرزمین 1948 به لبنان است.