سارا طاهری، خبرنگار گروه دانشگاه: طرح دستیاری آموزشی نخستین بار خرداد سال سال گذشته بود که در فضای دانشگاه آزاد مطرح شد و در نخستین فراخوان 47 هزار نفر ثبتنام کردند که 36 هزار800 نفر تایید اولیه و درنهایت 18 هزار نفر با انتخاب مدیران گروههای آموزشی سراسر کشور بهعنوان دستیار انتخاب شدند. هدف مسئولان دانشگاه در این طرح تربیت دانشجویان دکتری در قامت «استاد آینده» است. تاکنون دو فراخون برای طرح دستیاران آموزشی صادر شده و امسال نیز فراخوان سوم دانشجویان دکتری برای دستیاری آموزشی در نیمسال اول سال 1404-1403از روز دوشنبه، ۲۲ مرداد ۱۴۰۳ آغاز شد و حالا آنطور که حامد حسنپور، رئیس باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد به «فرهیختگان» خبر داده مهلت ثبتنام در این طرح تا دوشنبه 29 مردادماه سال جاری تمدید شده است. بنابراین دانشجویان مقطع دکتری دانشگاه آزاد که متقاضی تدریس هستند و از ثبتنام در سومین دوره دستیاری آموزشی جاماندهاند، میتوانند تا ساعت ۲۴ روز دوشنبه 29 مردادماه سال جاری نسبت به ثبتنام اقدام کنند. متقاضیان سومین دوره دستیاری آموزشی میتوانند با مراجعه به نشانی bpj. iau. ir/ta با وارد کردن کدملی و شماره همراه خود نسبت به ثبتنام اقدام کرده و 14 مرحله ثبتنام را تکمیل و در انتها ثبتنام خود را نهایی کنند. همچنین متقاضیانی که موفق به تکمیل پرونده خود در سامانه دستیاری آموزشی نشدهاند نیز میتوانند با ورود به حساب کاربری خود، مراحلی را که ناقص است، تکمیل کنند. به گفته حسنپور ثبتنام در دوره سوم برای تمام دانشجویان شاغل به تحصیل (دارای انتخابواحد در نیمسال دوم 1403-1402) قابل انجام است و استفاده از این فرصت، قسمتی از بخش عملی دوره ویژه مدرسی محسوب میشود. رئیس باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد در گفتوگو با «فرهیختگان» به برخی از سوالات درخصوص جزئیات طرح دستیاران آموزشی پاسخ داده که در ادامه میخوانید.
استقبال از سومین فراخوان طرح دستیاری آموزشی را چگونه ارزیابی میکنید؟
تا صبح روز شنبه که آخرین روز ثبتنام پیش از تمدید بود، بیش از 12 هزار متقاضی دستیاری آموزشی در سومین دوره دستیاری آموزشی شرکت کردند که فرآیند بررسی پرونده این متقاضیان توسط باشگاههای واحدهای دانشگاهی آغاز شده است. پیرامون استقبال باید بگویم که دانشجویان دکترا، چنانچه در سال گذشته هم دیده شد، به کسب مهارتهای تدریس دانشگاهی از طریق تجربه مدرسی بسیار علاقهمندند و بیشتر آنان چشمانداز زندگی حرفهای خود را بر این اساس تعریف کردهاند، لذا طبیعی است که هم به دلیل فرصت یادگیری تجربی و هم به دلیل فرصت نمود توانایی خود به دانشگاه، دستیاری آموزشی را مغتنم بدانند. بسیاری از آنها سابقه تدریس را پل موفقیت در مشاغل آینده خود میبینند و البته معافیت بخشی از شهریه نیز با توجه به شرایط اقتصادی دانشجویان، انگیزه ثانویه تلقی میشود. به نظر میآید موج افزایشی دومی در راه خواهد بود و آن زمانی است که پس از صدور گواهی مدرسی سری اول دستیاران، آثار و مزایای آن برای دانشآموختگان آن زمان دکترا فراهم شود.
پس از ثبتنام در فراخوان مسیر انتخاب دستیاران چگونه طی خواهد شد؟
پس از ارجاع پرونده به واحدهای دانشگاهی پیشنهادی متقاضی برای دستیاری، مدیران گروه واحدهای دانشگاهی میتوانند صلاحیت علمی متقاضیان را بررسی و نسبت به تخصیص درس به دستیاران واجد شرایط اقدام کنند. در این ثبتنام علاوهبر متقاضیان جدید، دستیاران نیمسالهای قبل نیز در صورت تمایل به ادامه دوره میبایست به سامانه دستیاری به نشانی اینترنتی bpj. iau. ir/ta مراجعه و آمادگی خود را اعلام کرده و اولویتهای دانشگاهی مورد تقاضا برای تدریس را اضافه کنند. کماکان مزایا و تسهیلات برای منتخبان دستیاری آموزشی نظیر اخذ گواهی مدرسی و استفاده از معافیت بخشی از شهریه برقرار است. مطابق آییننامه سقف مجموع واحدهای درسی تخصیصیافته به هر دستیار 12 واحد است که این مجموع میتواند در واحدهای دانشگاهی مختلفی تخصیص یابد.
پیش از این، صحبت از دورههای توانافزایی دستیاران آموزشی بود. این بخش از برنامه چگونه پیش میرود؟
توانافزایی یا بخش نظری دوره به دو صورت مشاهده محتوای ویدئویی آفلاین و دورههای حضوری در استان برنامهریزی شده است. بخش محتوای ویدئویی آفلاین مدتی است که در دسترسی دستیاران آموزشی قرار گرفته است و بهزودی روش ارزیابی آن اعلام میشود. همچنین محتواهای ویدئویی جدیدی در دست تهیه و تدوین است که جنبههای دیگری از مدرسی در دانشگاه را آموزش میدهد. در ماههای آینده یک رویداد تولید محتوا ویژه دستیاران آموزشی برگزار خواهد شد و دستیاران برگزیده با نشان دادن توانایی خود در حوزه آموزش زمینه تخصصی، مورد تقدیر قرار خواهند گرفت. این رویداد نیز بخشی از توانافزایی دستیاران محسوب میشود. دورههای اعتلا بخش دیگری از توانافزایی بود که بهصورت حضوری در بسیاری از استانها برگزار شد و در استانهای دیگر نیز دنبال میشود. باید تاکید کنم که توانافزایی اصلی دستیاران در واقع بهصورت تجربی و با حضور در کلاس درس و تعامل با دانشجویان و استفاده از مشاورههای اساتید پشتیبان انجام میشود و بخش نظری در واقع مکمل این توانافزایی تجربی است.
آیا شرط معافیت از شهریه، اخذ گواهی ویژه مدرسی است؟
خیر. ممکن است یک دانشجو به میزان حضور در کلاس، معافیت شهریه بگیرد اما شرایط گواهی ویژه مدرسی را تکمیل نکند. مثلا دورههای توانافزایی را تکمیل نکند یا 24 واحد مورد نیاز برای بخش عملی را پوشش ندهد. میتوان گفت که شرط معافیت از شهریه حضور باکیفیت در کلاس در هر نیمسال است که در پایان آن نیمسال با ارزیابی مثبت مدیرگروه، استاد پشتیبان و دانشجویان کلاسهای تحت تصدی حاصل میشود. اینجا اعلام کنم که معافیت شهریه نیمسال اول 1403-1402 در پورتال مالی آموزشیار محل تحصیل دستیاران ثبت شده و در آینده نزدیک معافیت شهریه نیمسال دوم 1403-1402 اعمال خواهد شد، اما طبیعتا هنوز هیچ یک از دستیاران به مرحله صدور گواهی مدرسی نرسیدهاند.
پیشتر گفته بودید که برنامه آمادهسازی استاد آینده، پیشینه جهانی دارد. آیا به تمام جوانب تجربههای جهانی در برنامه دستیاری پرداخته شده است؟
همینطور است؛ برنامه PFF یا آمادهسازی استاد آینده یک برنامه پیشرو و میاندانشگاهی باسابقه است که به همه جوانب و فعالیتهای یک استاد دانشگاه میپردازد. از جمله این فعالیتها، سپردن مسئولیتهای پژوهشی و اجرایی یک استاد دانشگاه بهصورت محدود به یک دستیار است. برای اجرای این برنامه در دانشگاه آزاد اولا باید به مختصات بومی و ویژه دانشگاه آزاد توجه میکردیم و دوم اینکه یک تدریج را برای توسعه برنامه در نظر میگرفتیم. در حال حاضر، آنچه در برنامه اجرایی قرار دارد، بخش آموزشی دستیاری است و آنچه در برنامه توسعه قرار داده ماموریتهای پژوهشی و سپس اجرایی یک استاد دانشگاه است. به این صورت واحدهای دانشگاهی نیروی آینده خود را تربیت، شناسایی و ماندگار میکنند و عملا جریان جذب اساتید آینده از این بستر میگذرد. اما این موضوع زمان میخواهد تا چهارچوبهای لازم برای آن فراهم شود.
در حال حاضر متقاضیان دستیاری آموزشی چه فرصتهای دیگری به جز تدریس در دروس کاردانی و کارشناسی دارند؟
متقاضیان تاییدشده دستیاران آموزشی، برای نظام دانشگاهی کشور یک دارایی مهم محسوب میشوند. این افراد نهتنها در مسیر اخذ بالاترین مدرک تحصیلی قرار دارند بلکه با تقاضای دستیاری بهنوعی علاقه و تعهد خود را به مشارکت در ساختن آینده کشور نشان میدهند. لذا بانک اطلاعاتی سامانه دستیاری آموزشی را یک گنج میدانیم و به بهرهوری این سرمایه توجه داریم. اولین زمینههایی که برای توسعه دستیاری آموزشی دیده میشود استفاده از این عزیزان در مدارس سما، دورههای مکمل آموزش دانشگاهی و بهرهبرداران تخصصی خارج دانشگاه است که میتوانند نیروهای توانا، خلاق و ماندگار خود را از این متقاضیان انتخاب کنند.
صحبت پایانی شما را میشنویم.
دستیاری آموزشی، برنامه باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان نیست برنامه همه ارکان دانشگاه آزاد است. لذا از طرفی همه بخشهای دانشگاه به ماموریتهای بخشی خود در آن میپردازند و از نتایج آن بهره میبرند و با توجه به اینکه دستیاری آموزشی، در آموزش پیش از تحصیلات تکمیلی تاثیر جدی دارد، کیفیتبخشی و ارزیابی آن در تعامل کامل با بخشهای آموزشی و گزینشی دانشگاه است و انتظار میرود واحدهای دانشگاهی بهخوبی از این ارکان در جهت ارتقای این برنامه بهره ببرند.