سارا طاهری، خبرنگار گروه دانشگاه: «تا آخر مرداد بالغ بر سه هزار حکم اعضای هیاتعلمی وابسته صادر میشود» این خبری است که محمدصادق ضیائی، رئیس مرکز جذب و امور هیاتعلمی دانشگاه آزاد به «فرهیختگان» اعلام کرده است. آن طور که او میگوید طبق دستور دکتر طهرانچی قرار است تا آخر مرداد، همه احکام اعضای هیاتعلمی وابسته صادر شود. تاکنون یک فراخوان هیاتعلمی وابسته در دانشگاه آزاد وجود داشته که در آن بالغ بر هزار نفر تایید شدهاند و نگاه آمایشی بر آنها بوده است و به گفته او میتوان امیدوار بود که تا آخر مرداد بالغ بر سه هزار حکم صادر شود. همچنین به گفته در دو بازه زمانی پنجماهه بر مبنای شاخصی حقوق این افراد پرداخت خواهد شد. مشروح این گفتوگو را در ادامه بخوانید.
در ارتباط با جزئیات هیاتعلمی وابسته صحبت کنید. آخرین اقدامات شما چه بوده است؟
ببینید؛ هدف اصلی در رابطه با بحث هیاتعلمی وابسته ایجاد امنیت شغلی و همچنین ارتباط صحیح ساختاری و سازمانی اعضای هیاتعلمی و ساماندهی اعضای هیاتعلمی حقالتدریس بود. هیاتعلمی وابسته با این هدف طرح موضوع شد. ضمن اینکه برای توسعه دانشگاه و موافقت رشتههای مورد نیاز و همچنین ایجاد ظرفیت، اعضای هیاتعلمی حقالتدریس نمیتوانستند این ظرفیت را ایجاد و در محاسبه هیاتعلمی وارد شوند. عضو هیاتعلمی حق التدریس نمیتوانست در این فرآیند قرار بگیرد؛ با این موضوع بحث جذب هیاتعلمی وابسته مطرح شد. برای اینکه افراد بتوانند بهعنوان هیاتعلمی وابسته ورود کنند نیاز بود ابتدا بحث رشتهها و نیازهای مطرحشده در سراسر کشور و البته وضعیت تعداد نزدیک به 35 هزار حقالتدریس بررسی و مشخص شود که در چه زمینههایی با دانشگاه هماهنگی دارند و آیا در یک فرآیند اصولی ورود کردهاند یا خیر. به این دلیل نیازهای مربوط به جذب اعضای هیاتعلمی مشخص شد تا با هیاتعلمی وابسته و دستیار آموزشی، جایگزین اعضای هیاتعلمی حقالتدریس شوند. تصدی حوزه دستیار آموزشی را مدیریت «پژوهشگران جوان» برعهده گرفت. آن مجموعه متولی امر است و برنامهریزی لازم را انجام میدهد و در حوزه جذب هیاتعلمی وابسته، فراخوان مربوط به جذب اعضای هیاتعلمی وابسته مطرح شده و یکی از مواردی که مغفول مانده بود حاکمیت نگاه آمایش بر جذب هیاتعلمی در این خصوص بود.
الان این مشکل حل شده است؟
با طرح این موضوع توسط مرکز جذب و امور هیاتعلمی بهطور کلی توانستیم به مقدار بسیار زیادی فرآیند مذکور را در مسیر صحیح قرار بدهیم و از مشکل حاصله جلوگیری کنیم. ابتدا آمایش باید نیازهای مربوطه را اعلام کند و در ادامه فراخوان با هماهنگی استانها شکل بگیرد. نیازهایی که آمایش مطرح میکند به استانها منعکس شود، استانها نظرات خود را ارائه کنند و جدول تطبیقی و نمودار مربوطه که شامل نظر آمایش از یک سو و از سوی دیگر نگاه و نقطه نظر استانهاست توسط مرکز جذب و امور هیاتعلمی محضر ریاست دانشگاه ارائه میشود. شخص رئیس دانشگاه بر مبنای نقطه نظرات استراتژیکی که دارند اصلاح و تایید میکنند چه رشتههایی و با چه ظرفیتی برای اعلام فراخوان در هیاتعلمی وابسته مورد تایید قرار بگیرند. پس از اینکه این اتفاق افتاد و موضوع تایید شد، فراخوان اعلام و وارد سایت میشود.
در حال حاضر فرآیند جذب هیاتعلمی وابسته به چه صورت است؟
همانطور که پیشتر گفتم البته ابتدا اشکالی در سیستم وجود داشت. نگاه آمایش مغفول مانده بود که آن را اصلاح کردیم. بعد از این قضیه افراد ثبتنام میکنند. هیاتهای اجرایی استان در دبیرخانه هیات اجرایی از طریق مسئول یا شاید مسئولانی که استانها در دبیرخانه تعیین میکنند پالایش اولیه را بر مبنای شرایط اعلامی در فراخوان که بر آن اساس مدارک توسط متقاضیان بارگذاریشده انجام داده و هماهنگ میکند. اگر مدارکی که متقاضیان بارگذاری کردهاند با شرایط فراخوان هماهنگی داشته باشد از طریق هیاتهای اجرایی استانها تایید میشود و لیستهای تاییدشده نیز توسط ریاست هیات اجرایی استان به معاونتهای موضوعی سهگانه (علوم انسانی، فنی و مهندسی و همچنین مهارتی و تربیتی) دانشگاه ارسال میشود. در معاونتهای موضوعی مذکور برای هر معاونت، یک راهبر سیستم تعیین شده است. راهبرها موضوع را بررسی کرده و با معاونان ذیربط بررسی لازم را انجام و لیست تاییدشده را به مدیران گروههای تخصصی کشوری ارجاع میدهند. مدیران گروههای تخصصی کشوری مصاحبهها را انجام داده که همینجا لازم است ذکر کنم اکنون هم در حال بررسی ایجاد سیستم مکانیزه برای مصاحبه هستند تا عزیزان، مصاحبه را به شکل مجازی برگزار کنند. البته منظور توقف کار به شیوه فعلی نیست. در حال حاضر مصاحبه در شرایط موجود انجام شده و طراحی سیستم مکانیزه هم بهصورت همزمان اتفاق میافتد. زمانی که مدیران گروههای کشوری شرایط و مدارک بارگذاریشده را بررسی و مصاحبهها را انجام دادند نتیجه را به مرحله بعد ارسال میکنند. اگر مصاحبهشونده مورد تاییدشان قرار گرفت لیستهای مربوطه را از طریق سیستم و سامانه برای دبیران کارگروههای صلاحیت عمومی در استانها ارسال میکنند. طبق هماهنگی بهعملآمده دبیران کارگروههای صلاحیت عمومی استانها توجیه شدهاند. تیمها تقویت شده و افراد مورد تایید از طریق سامانه که از سوی مدیران گروههای کشوری معرفی و تایید شدهاند در فرآیند بررسی صلاحیتهای عمومی قرار میگیرند. بعد از تایید صلاحیت عمومی فرمهای مربوط به صلاحیت عمومی تاییدشده و صلاحیتهای علمی بارگذاریشده از طریق سامانه به ریاست استان ارسال میشود. روسای استانها بررسی و در سامانه «ساجد» محل تدریس عضو هیاتعلمی وابسته را در واحدهای استان تعیین میکنند. مثلا فرم 50 نفر نزد رئیس استان X است؛ او آنها را در واحدهای مربوط در استان در سامانه «ساجد» جایابی میکند. به محض اینکه در سامانه «ساجد» بارگذاری شوند کد شناسه به آنها تعلق میگیرد. بعد از تعلق کد شناسه اسامی به مرکز جذب و امور هیاتعلمی و همچنین به معاونت توسعه و منابع انسانی واصل میشود. در مرکز جذب شروع به تحلیلها، تهیه نمودارهای لازم، تطبیقهای مربوط به چگونگی جذب اعضای هیاتعلمی و نظارت بر فرآیند تا این مرحله صورت میپذیرد. وقتی لیستها را تایید کردیم نزد جاوید میفرستیم. البته چون مرحلهای که اشاره کردم مرحله اصلاحشده است روند به این شکل است.
قبلا روند به چه صورت بود؟
قبلا برای بررسی آمایش، لیستها برای دبیر شورای گسترش، آمایش، برنامه ریزی و کارآفرینی دانشگاه ارسال میشد. بعد از دریافت نظر ایشان در مرحله صدور حکم قرار میگرفت و این مرحله جدید که در جلسات بازآرایی اعضای هیاتعلمی در دفتر جاوید تشکیل و تصویب شد قرار بر این شده مدارک افراد تاییدشده به استانها ارسال شود. استانها نیز نسبت به تطبیق شرایط حاکم بر احکام از جمله آیتمهای موجود مانند تأهل و تعداد فرزندان و...، با این مکانیسم اقدام میکنند و احکام اولیه را صادر و به کارتابل مقام مجازی ارسال میکنند. افراد با همان مرتبهای که داشتند اگر هیاتعلمی دانشگاههای دیگری بودند همان رتبه و مرتبه در حکمشان وارد و اگر دارای مدرک دکتری باشند با مرتبه استادیاری، احکامشان صادر میشود. ممکن است فرد هیاتعلمی دانشگاه دیگری بوده و مرتبهاش دانشیاری است وقتی میخواهد هیاتعلمی وابسته ما شود با مرتبهای که در دانشگاه دیگری دارد مشغول به فعالیت میشود. اگر کسی مدرک دکتری داشته و شرایط جذب هیاتعلمی وابسته را دارد با مرتبه استادیاری حکم اولیه میگیرد.
ماندگاری اعضای هیاتعلمی وابسته چند سال است؟
برای این مجموعه، دو بازه زمانی پنج ماه در نظر گرفته شده که احکام صادر میشود. ماندگاری اعضای هیاتعلمی وابسته هم سه سال است. درصورت تایید روسای استانها سالبهسال در این دو بازه زمانی پنجماهه تمدید میشود.
پرداخت به اعضای هیاتعلمی وابسته چگونه است؟
یک مکانیسم پرداخت نیز برای آنها در نظر گرفته شده؛ تا جایی که من اطلاع دارم برای مرتبه استادیاری، ماهی هشت میلیون تومان، دانشیاری 9 میلیون و استادتمامی 10 میلیون تومان تعریف شده است.
میزان واحدهای موظف و پایاننامههای آنها چقدر است؟
معاونت علوم، مهندسی و کشاورزی دانشگاه میزان واحدهای موظف و پایاننامههای متعلقه را نیز طی بخشنامهای ارسال کردهاست. اجمالا برای اعضای هیاتعلمی وابسته، هشت واحد و دو پایاننامه برای هر ترم و هر پنج ماه در نظر گرفته شده که با بازه زمانی ترم هماهنگ است. ریزجزئیات را میتوان در بخشنامه ابلاغی ملاحظه کرد.
با این اوصاف دیگر استاد حقالتدریس نداریم.
اعضای هیاتعلمی وابسته به این شکل در فرآیند قرار میگیرند. آرام آرام دیگر عضو هیاتعلمی حقالتدریس نخواهیم داشت. کمااینکه شاید طبق آماری که بتوان به آن استناد کرد، درخصوص حقالتدریسهای قبل از ورودی نیمسال اول سال 1403-1402 نسبت به حقالتدریسهای پیش از ورودی نیمسال دوم 1403-1402 تعدیل وجود داشته است.
از سوی دیگر ریاست دانشگاه در برخی از واحدها که امکان جذب هیاتعلمی وابسته مهیا نباشد، تا 10 درصد ظرفیت اجازه اعطای مجوز جذب حقالتدریس را دادهاند و نظارت هم از طریق مرکز جذب امور هیاتعلمی اتفاق میافتد. در استانهای متقاضی حقالتدریس بر مبنای 10 درصد ظرفیت اعضای هیاتعلمی موارد بررسی میشود و در صورت تایید، به مرکز جذب و امور هیاتعلمی منعکس و پس از تایید این مرکز کد شناسه به آنها تعلق میگیرد. این فرآیند جذب هیاتعلمی وابسته است.
تا جایی که مطلع هستم، یک وقفه در مصاحبهها اتفاق افتاد. علت چه بود؟
تعدادی از اعضای هیاتعلمی وابسته در سیستم مدیران گروههای کشوری برای مصاحبه، متراکم شده بودند. علت این موضوع نیز حرکت به سمت مصاحبههای مجازی بود و باعث شد وقفه کوتاهی بین مصاحبههای حضوری اتفاق بیفتد. نیاز به زمان داشتیم تا مصاحبههای مجازی پا بگیرد. دکتر طهرانچی در جلسه هیاترئیسه تکلیف کردند مرکز جذب و امور هیاتعلمی، مکاتبهای با معاونتهای موضوعی انجام دهد و بازه زمانی را قائل شود تا عزیزان اقدام کرده و از مدیران گروههای کشوری به دبیران صلاحیت عمومی گذر بدهند. با مسئول صلاحیت عمومی دانشگاه نیز صحبت شد تا او تیمها را آماده نگه دارد تا پس از گذر از مدیران گروههای کشوری به دبیران صلاحیت عمومی، بهسرعت پاسخ داده شود. امیدوار هستم با این همتی که در دانشگاه پس از دستور ریاست دانشگاه، شکل جدیدتری به خود گرفت، اتفاقات خوبی بیفتد. ایشان گفت تا آخر مرداد، همه احکام اعضای هیاتعلمی وابسته صادر شود. من از این موضوع، اینگونه بهرهبرداری میکنم که سرعت بسیار خوبی پس از دستور موکد ریاست دانشگاه و مکاتبه مرکز جذب و امور هیاتعلمی شکل گرفته است. انشاءالله در همان بازه زمانی که رئیس دانشگاه تکلیف کرد، بتوان احکام را نهایی ساخت و ساماندهی اتفاق بیفتد؛ این شکل کلی هیاتعلمی وابسته است که خدمت شما عرض کردم.
چند فراخوان جذب هیاتعلمی وابسته داشتهایم؟ تاکنون چند نفر تایید شدهاند؟
یک بار فراخوان داشتهایم و بالغ بر هزار نفر تایید شدهاند که نگاه آمایشی بر آنها بوده و محضر معاون توسعه مدیریت و منابع دانشگاه رفته است. فکر میکنم احکام بیش از نیمی از آنها صادر شده است. تسریع امور برای بقیه هم در فرآیند مدیران گروههای کشوری و دبیران صلاحیت عمومی در حال وقوع است. نزدیک به 2 هزار و 700 مورد در باکس مدیران گروههای کشوری و حدود 1900 مورد هم در باکس دبیران صلاحیت عمومی است. پس از این تسریع، از سوی مدیران گروههای کشوری وارد باکس دبیران صلاحیتهای عمومی استانها میشود.
تا آخر مرداد سال جاری، چند عضو هیاتعلمی وابسته در دانشگاه آزاد خواهیم داشت؟
با توجه به تسریعی که اتفاق افتاده و در چینش تیمها، از سوی مسئول دبیر صلاحیت عمومی دانشگاه، مدیران گروههای کشوری و معاونتهای موضوعی، فکر میکنیم انشاءالله تا آخر مرداد بتوان بالغ بر سه هزار حکم صادر کرد.
تا حالا بالغ بر هزار فرم آماده شده است. احکام بیش از نیمی از آنها صادر شده و بقیه هم در دست اجراست. فرآیند صدور حکم بعد از ما با دکتر جاوید است، اما اکنون انجام هماهنگی به استانها اضافه شده. آنجا آیتمهای مربوط به احکام را بهعنوان حکم اولیه میزنند و به معاون توسعه مدیریت و منابع دانشگاه برای امضای آخر و مقام مجاز برمیگردانند تا نهایی تلقی شود. لازم به ذکر است نهایت تشکر از ایشان و تیمشان داریم.
بحث ارزیابی عملکرد اعضای هیاتعلمی وابسته نیز مطرح است. قراردادشان طبق گفته شما سهساله است؟
سهساله نیست، بلکه تا سه سال قابل تمدید است. بیش از سه سال هم قابلیت تمدید دارد. اگر رئیس استانی در سامانه «ساجد» هیاتعلمی وابستهای را بعد از دریافت فرم صلاحیت عمومی و صلاحیت علمی تایید کرد، نمیتواند بگویدبه این فرد نیاز نداریم. نقض غرض است. در ابتدا خدمت استانها و دبیران هیاتهای اجرایی مطرح شده و آنها در جریان بودهاند که افراد را برای مصاحبه نزد مدیران گروههای کشوری فرستادهاند. وقتی فرد برگشته، فرمهای علمی و عمومی تکمیل و در «ساجد» بارگذاری شده؛ اینکه بگویندما به آنها دیگر نیاز نداریم و نمیخواهیم، نقض غرض است. ماندگاری احکام آنها تا سه سال در صورت داشتن رضایت قابل تمدید است. حتما یادمان باشد باید از عملکرد آنها رضایت وجود داشته باشد. فرآیندی که دکتر جاوید بهعنوان امضای مقام مجاز اضافه کرده، باعث شده مدارک نزد استانها برود تا آیتم احکام را بهعنوان حکم اولیه بزنند. آنجا هم بررسی مجدد انجام شده بعد احکام اولیه صادر شده و به امضای نهایی مقام مجاز میرسد و این اصلاح کار درستی بوده است.
ارزیابی عملکرد اعضای هیاتعلمی وابسته به چه صورت انجام میشود؟
مانند هیاتعلمی پیوسته؛ هیچ فرقی نمیکند. کلاس درسشان پیشبینی میشود، معاونان آموزشی نظارت دارند و احتمال قریب به یقین، ارزیابی دانشجویی هم اتفاق خواهد افتاد.
مزایای اعضای هیاتعلمی وابسته چیست؟
احکام اعضای هیاتعلمی پیوسته، سالانه است. قراردادها به صورت پیمانی، رسمی-آزمایشی و رسمی-قطعی است. وقتی ارزیابی عملکرد انجام میشود، در صورت رضایت از عملکرد عزیزان هیاتعلمی، در همه اقشار هیاتعلمی، قراردادشان تمدید خواهد شد. تفاوتش با حقالتدریس این است که آنها از امنیت شغلی و همچنین وابستگی بیشتر به دانشگاه برخوردار هستند. اگر در آینده با توجه به داشتن شرایط در فراخوان اعضای هیاتعلمی پیوسته شرکت کنند، این عزیزان در اولویت جذب قرار میگیرند.
تعدادی از اعضای هیاتعلمی وابسته نسبت به حقوق و مزایا گلایه دارند. شما میتوانید پاسخی به آنها بدهید؟
چنانکه گفتم احکامشان تا آخر مرداد نهایی میشود. در دو بازه زمانی پنجماهه بر مبنای شاخصی که عرض کردم، حقوقشان پرداخت خواهد شد. طبق آنچه دریافت کردهام، علیالحسابی به برخی از این عزیزان پرداخت شده است.
پرداختی به همه نبوده است؟
چون همه احکام صادر نشده است. انشاءالله تا آخر مرداد، همه احکام صادر میشود و پرداختها هم شکل دقیقتر و مستمرتری به خود میگیرد.
اکنون دانشگاه آزاد در کدام حوزهها احتیاج بیشتری به جذب دارد؛ هم واحدی و هم استانی؟
اطلاعات دقیقش را آمایش دارد. ما بر مبنای تحلیلهای آمایش پیش میرویم. آقای دکتر طهرانچی دستور بسیار دقیقی از زمان نوبت دوم فراخوان 1402 دادند. طبق دستور ایشان، برای بالا بردن فراخوان جذب، اول نظر آمایش به استانها برود، نه اینکه نظر استانها دریافت شده و به آمایش تحویل شود. قرار بر این شد نظر آمایش به استانها برود؛ استانها نظر آمایش را براساس نیازهای آمایشی دریافت کنند و بعد خودشان نظر بدهند. درنهایت نظرشان به مرکز جذب و امور هیاتعلمی برسد. نظر آمایش و نظر استانها تلفیق شده و جدول تلفیقی خدمت ریاست دانشگاه توسط مرکز جذب و امور هیاتعلمی تقدیم میشود. نظر نهایی را هم ایشان میدهند. البته رئیس دانشگاه موکدا گفتند اصالت با آمایش است.
اگر نکتهای درباره اعضای هیاتعلمی وابسته باقی مانده، بفرمایید.
فقط میخواهم عرض کنم هر سیستم جدیدی نیاز به زمان دارد. قاعدتا مقیاس در دانشگاه آزاد، بزرگ است. اکنون بالغ بر 20 هزار هیاتعلمی داریم. میتوانم بگویم تقریبا 40 تا 50 درصد آموزش عالی کشور را تشکیل میدهد. در این مقیاس و حجم بزرگ، قاعدتا هر اقدامی مقداری زمانبر بوده و در فرآیند کار، کمی فراز و نشیب دیده میشود. با صبوری، تحمل و چنانکه در اولین بخش صحبتهایم گفتم، هماهنگی واحدها قابلیت رفع دارند. همینجا به صراحت عرض میکنم از سه معاونت موضوعی و همچنین از معاونت توسعه، نهایت تشکر را به دلیل هماهنگیهای صورتگرفته دارم. کنار همه این موارد، دبیر شورای گسترش، آمایش، برنامه ریزی و کارآفرینی دانشگاه با وجود مشغلههای زیاد، نسبت به بررسیهای آمایشی حداکثر فعالیت را داشت و از سوی دیگر، مسئول صلاحیت عمومی دانشگاه نیز مانند دیگر عزیزان، همکاری لازم را انجام دادهاند.
مقیاس بزرگ بوده و نزدیک به 29 هزار فراخوان برای ثبتنام برای اعضای هیاتعلمی وابسته داشتیم. تصور کنید فرآیندی که پیشتر اشاره کردم باید برای این تعداد انجام شود. همچنین باید به زحمات مرکز فناوری اطلاعات ما اشاره کنم که سیستم را طراحی کرده، باگهای سیستم را در فرآیند کار برطرف ساخته و اشکالات موجود فرآیند سیستمی را در راستای کار مرتفع کرده است و بسیار همکار موثر داشتهاند. همه دست به دست همدیگر دادهاند تا نتیجه کنونی حاصل شود. هرچند عزیزان در اعضای هیاتعلمی وابسته از باب پرداخت، کمی احساس تأخیر میکنند -که احساسی نامطلوب و نامناسب هم نیست- ولی بپذیرند همه در حال بررسی و رفع نقص هستیم تا بتوانیم اقدامات و پرداختها را شکل بدهیم.