داود نعمتی انارکی، عضو هیاتعلمی دانشگاه صداوسیما: محتوا و برنامههای تلویزیون در ایام انتخابات ریاست جمهوری، بهصورت ویژه شکل و شمایل تازهای میگیرد و در کنار برنامههای روتین، شاهد برنامههای ویژه این دوره هستیم. در دورههای مختلف برگزاری انتخابات ریاستجمهوری، رویکرد تلویزیون این بوده برنامههای ویژهای که بهصورت ضبطی یا زنده برای هر نامزد ساخته و پخش میشوند، امکانی برابر داشته باشند و از شبکههای مختلف پخش شوند.مثل دورههای قبلی، در این دوره از انتخابات علاوهبر تلویزیون، با رسانههای جدیدی مواجه هستیم. با این حال هر رسانهای ویژگیهای خاص خودش را دارد و برنامهریزی و طراحی برنامه در تلویزیون باید با رعایت الزامات یک رسانه حرفهای فراگیر باشد. مناظرهای که سه ساعت در تلویزیون پخش میشود را تصور کنید که در فضای مجازی پخش شود، ممکن است به اندازه تلویزیون مورد استقبال قرار نگیرد. از طرف دیگر نامزدها هر اندازه بتوانند، برنامهها و فعالیتهای خودشان را از طریق فضای مجازی منتشر کنند، باز هم بینیاز از جریان اصلی رسانه مثل رادیو و تلویزیون نیستید. اخیرا آقای جبلی گفتوگویی داشتند و در مورد برنامههای انتخاباتی امسال تلویزیون صحبت کردند؛ وقتی به لیست برنامهها نگاه میکنید، متوجه خواهید شد تجربهای که صداوسیما نسبت به دورههای قبل کسب کرده، عامل مهمی است که بتواند در این فرصت کم برنامههای خوبی تدارک ببیند. با این حال یک سری موارد است که باید به آن توجه کند. برنامههای ضبطی که خود نامزدها تولید میکنند و به صداوسیما میدهند، اینها عمدتا برنامههایی هستند که با تعریف و تمجید از خودشان همراه است و در تبیین مجموعه اقدامات احتمالی خود برای کشور، بهصورت کلی میپردازند. بنابراین در برنامههای تولیدی و زنده صداوسیما باید نگاه ویژهای داشته باشد و نقش مطالبهگری از نامزدهای ریاستجمهوری پررنگ شود.در برنامههای گفتوگو محور یا مناظراتی که نیازمند حضور مجری است باید به این نکته توجه کرد مجریانی انتخاب شوند که هم از برنامههای نامزدها اطلاع داشته و هم نسبت به شرایط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جامعه شناخت داشته باشند. تسلط و شناخت مجری میتواند به کیفیت برنامهها کمک کند. مجری مناظره باید سوالات مناسب بپرسد و فقط در نقش یک وقت گیرنده ظاهر نشود. ضمن اینکه در تولید محتوا و فضای گفتوگویی که شکل میگیرد هم باید حضور فعالتری داشته باشد.در انتخابات ریاست جمهوری سال 1396 بهدلیل مسئولیتی که داشتم، در مناظرهها حاضر بودم. فضای گفتوگویی که بین نامزدها شکل میگیرد، بسیار مهم بوده و ممکن است در برخی موارد آرام و در زمانی دیگر تهاجمی شود. به نظر میرسد اینجا مجری میتواند با دخالت حرفهای که خواهد داشت ورود کند و گفتوگو را از آن حالت تهاجمی خارج کرده و بهسمت نزاع گفتمانی ببرد؛ البته نزاع گفتمانی نه نزاع سیاسی. درواقع نامزدها بتوانند مبتنیبر گفتمان و برنامه خودشان با هم صحبت کنند. یادمان باشد تکرار بیحاصل گفتوگوهای تهاجمی، مخاطب را خسته میکند. اگر مجری بتواند این را به سمتی ببرد که این گفتمان شکل گیرد خیلی بهتر است.یک مورد دیگر اینکه گفتوگو در مورد حوزههای موضوعی باید افزایش پیدا کند. مثلا عمدتا سوالات به سمت اقتصاد و سیاست نرود ما مسائل و مشکلاتی در حوزه اجتماع، فرهنگ و حوزههای دیگر هم داریم. باید در برنامههای گفتوگومحور این حوزههای موضوعی افزایش پیدا کند و دیدگاههای نامزدهای مختلف شنیده شود. به نظر میآید مناظرههایی که تا الان داشتیم، تکمجری بوده است. اگر مناظرهها دو مجری داشته باشد و برای این پیشبینی داشته باشند، میتواند تنوعی را به این برنامهها بدهد و دو مجری یکدیگر را در سوالات پوشش دهند.در دنیا مرسوم شده مناظرهها با حضور مردم و تماشاچیانی برگزار شود. ما تا الان این مدل مناظره را نداشتیم، این هم میتواند یک تجربه باشد که عدهای تماشاچی را گزینش کنیم که در برنامه حضور داشته باشند. حتی برخی سوالات را حاضران در سالن بپرسند.