فرهیختگان آنلاین: در حالی که تزلزل در تضمینهای امنیتی ایالات متحده و تهدیدهای لفظی دونالد ترامپ، رئیسجمهور این کشور علیه حاکمیت کانادا، موجی از نگرانی و تجدیدنظرطلبی را در محافل سیاسی و نظامی اتاوا برانگیخته، یک سرمقاله مهم در روزنامه گلوب اند میل استدلال میکند که مسیر دستیابی به سلاح هستهای برای کانادا نه تنها راهکاری برای تأمین امنیت نیست، بلکه به معنای ورود به یک بازی خطرناک و پرهزینه بینالمللی خواهد بود.
این بحث پس از اظهارات اخیر ژنرال بازنشسته وین ایر، فرمانده پیشین ارتش کانادا، جدیتر شده است. او استدلال کرده بود که برای دستیابی به «استقلال راهبردی واقعی»، کانادا باید گزینه هستهای را روی میز نگه دارد. این دیدگاه ریشه در ناامنی فزاینده از همسایه جنوبی دارد؛ جایی که ترامپ نه تنها تهدیدات خود علیه کانادا را افزایش داده، بلکه اخیراً بر طبل ضمیمه کردن گرینلند نیز میکوبد.
چرا سلاح هستهای پاسخ مناسبی نیست؟
سرمقاله گلوب اند میل با اذعان به توانمندی فنی کانادا در ساخت سلاح هستهای به لطف صنعت قدرتمند غیرنظامی خود، فهرستی از هزینهها و خطرات گزاف این مسیر را برشمرده است. نخست، هزینه اقتصادی سرسامآور است. ساخت زرادخانه هستهای مستلزم غنیسازی اورانیوم (که کانادا فعلاً انجام نمیدهد) و دستیابی به پلتفرمهای پرتابی پیشرفته مانند زیردریاییهای اتمی است. هر دلاری که صرف این برنامه شود، از بودجه دفاعی متعارف و ضروریتر کم خواهد کرد. کشوری مثل فنلاند که با تهدید همیشگی روسیه مواجه است، الگوی جالبی برای این موضوع است. این کشور به جای حرکت به سمت تسلیحات اتمی، با اتکا به نیروی ذخیره قدرتمند و دفاع تمامعیار سرزمینی، سیاست «دفاع جوجهتیغی» را در پیش گرفته که هر مهاجمی را از حمله پشیمان میکند. این سیاست بر این اصل استوار است که کشور هدف، به جای تلاش برای برابری قدرت نظامی با مهاجم احتمالی (که عملاً غیرممکن است)، تواناییهای دفاعی خود را به گونهای طراحی میکند که هزینه و درد حمله برای مهاجم را به حدی افزایش دهد که ارزش انجام آن را نداشته باشد.
دوم انزوای دیپلماتیک و فروپاشی هنجارهای بینالمللی است. خروج از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، کانادا را در معرض تحریمهای گسترده بینالمللی و انزوای دیپلماتیک قرار میدهد. نکته مهمتر، تضعیف تابوی بینالمللی علیه این تسلیحات است. اگر کشوری باثبات مانند کانادا به سمت بمب اتم برود، دریچهای به روی دهها کشور دیگر گشوده میشود و جهان را به صحنه یک مسابقه تسلیحاتی خطرناک و غیرقابل کنترل میان قدرتهای میانی تبدیل میکند.
سوم حول ذکر یک پرسش کلیدی میچرخد: آیا داشتن بمب اتم واقعاً مانع تجاوز میشود؟ شواهد تاریخی خلاف آن را نشان میدهند. هند و پاکستان پس از هستهای شدن نیز بارها با یکدیگر درگیر شدهاند. زرادخانه هستهای اسرائیل مانع از حملات ایران و جنگهای متعدد با همسایگان نشده و تسلیحات اتمی روسیه نیز نتوانستهاند از ضدحملههای اوکراین در عمق خاک این کشور جلوگیری کنند. در مورد تهدید اصلی علیه تمامیت ارضی کانادا یعنی نفوذ در قطب شمال، اتکا به نیروهای متعارف قدرتمند و آماده، راهکاری عملیتر و معقولتر از تهدید به استفاده از جنگافزار هستهای است.