نظرسنجی جدید موسسه «پولیتیکو» که در پنج کشور آمریکا، کانادا، بریتانیا، فرانسه و آلمان انجام شده، از تغییر نگرانکننده افکار عمومی نسبت به وقوع یک جنگ فراگیر حکایت دارد. بر اساس این نظرسنجی که بین ۶ تا ۹ فوریه انجام شده، اکثریت پاسخدهندگان در چهار کشور آمریکا، کانادا، بریتانیا و فرانسه وقوع جنگ جهانی سوم را تا سال ۲۰۳۱ محتمل میدانند. در میان این پنج کشور، تنها مردم آلمان هستند که به طور کلی معتقدند جنگ جهانی سوم در پنج سال آینده محتمل نیست.
سب واید، رئیس بخش نظرسنجی موسسه «پابلیک فرست» که این نظرسنجی را انجام داده، میگوید: «تغییر نگرش عمومی در غرب طی کمتر از یک سال، نشاندهنده حرکت چشمگیر به سمت جهانی ناامنتر است؛ جایی که جنگ محتمل و ائتلافها ناپایدار تلقی میشوند.» در این بین بریتانیا بیشترین افزایش نگرانی را تجربه کرده است: ۴۳ درصد مردم این کشور وقوع جنگ جهانی را محتمل میدانند در حالی که این رقم در مارس ۲۰۲۵ تنها ۳۰ درصد بود. در آمریکا نیز ۴۶ درصد شهروندان وقوع جنگ تا ۲۰۳۱ را محتمل میدانند که نسبت به ۳۸ درصد در سال گذشته افزایش یافته است.
چالش هزینههای دفاعی
با وجود این نگرانیها، نظرسنجی پولیتیکو نشان میدهد شهروندان غربی حاضر به پذیرش هزینههای سنگینتر دفاعی نیستند. سب واید توضیح میدهد: «نظرسنجی ما نشان میدهد که گرچه نگرانی فزاینده درباره جنگ وجود دارد اما این نگرانی به رهبران مجوز هزینهکرد سنگین در امور دفاعی را نمیدهد. رایدهندگان امروز کمتر از گذشته حاضرند برای بهبود امنیت نظامی دست به انتخابهای دشوار بزنند.» هنگامی که از مردم پرسیده شد بودجه بیشتر دفاعی باید از چه محلی تأمین شود (کاهش سایر خدمات عمومی، افزایش بدهی دولت یا افزایش مالیات)، میزان حمایت به شدت کاهش یافت. این کاهش در فرانسه و آلمان چشمگیرتر است: حمایت از افزایش هزینههای دفاعی با در نظر گرفتن این ملاحظات، در فرانسه از ۴۰ درصد در ۲۰۲۵ به ۲۸ درصد و در آلمان از ۳۷ درصد در ۲۰۲۵ به ۲۴ درصد در ۲۰۲۶ کاهش یافته است.
تغییر درک از تهدیدات
روسیه همچنان به عنوان بزرگترین تهدید برای صلح در اروپا شناخته میشود، اما به طور قابل پیشبینی، کاناداییها آمریکای تحت ریاست ترامپ را بزرگترین خطر برای امنیت خود میدانند. به طور مشابهی در فرانسه، آلمان و بریتانیا نیز آمریکا به عنوان دومین تهدید بزرگ شناخته میشود؛ طوری که در محافل امنیتی بسیار بیشتر از چین به آن اشاره شده است.
بیمیلی به ایدههای جدید دفاعی
به رغم این موارد، نظرسنجی پولیتیکو نشان میدهد که افکار عمومی اروپا نسبت به ایده ایجاد ارتش واحد اروپایی تحت یک فرماندهی مرکزی بسیار بدبین هستند. این ایده تنها ۲۲ درصد حمایت در آلمان و ۱۷ درصد در فرانسه داشته است. این در حالی است که خدمت وظیفه اجباری محبوبیت بیشتری دارد و حدود نیمی از مردم در آلمان و فرانسه از آن حمایت میکنند.
از منظر روابط بینالملل، دو تفسیر کلیدی از این نظرسنجی قابل بررسی است. نخست آنکه، شهروندان غربی وقوع جنگ را محتمل میدانند اما از پذیرش هزینههای آن سرباز میزنند. این پدیده نشاندهنده بحران مشروعیت در نظام لیبرال جهانی است؛ افکار عمومی دیگر حاضر نیست برای دفاع از نظم مورد قبول ایالات متحده، مالیات سنگینتر یا کاهش خدمات عمومی را بپذیرد. به بیان ساده، مردم تهدید را احساس میکنند اما به نهادهای امنیتی خود برای مدیریت درست این تهدید باور ندارند. دوم اینکه کانادا، آمریکا را بزرگترین تهدید میداند و اروپاییها آن را دومین تهدید پس از روسیه معرفی میکنند؛ این موضوع نشانه بارز از فروپاشی اجماع امنیتی فراآتلانتیکی است که بعد در خلال جنگ سرد شکل گرفت. اروپا در این میان در بنبستی راهبردی گرفتار شده است. از یک سو دیگر نمیتواند به حمایت آمریکا تکیه کند و از سوی دیگر افکار عمومی داخلی اجازه افزایش هزینههای دفاعی مستقل را به آن نمیدهد. این وضعیت یادآور دورههای گذار پرتنش در تاریخ روابط بینالملل است که به معمولا به بیثباتی مزمن سیستماتیک منجر شدهاند.