فرهیختگان: روز گذشته قیمت جهانی هر اونس طلا تا زمان نگارش این گزارش به 5058 دلار رسید. عددی که گرچه نسبت به رکورد بالای 5100 دلار عقبنشینی داشته، اما حکایت از بازدهی 53 درصدی در 6 ماه اخیر و بازدهی 84 درصدی در یکسال اخیر را نشان میدهد. این اعداد در اقتصاد ایران که همواره دارای تورمهای بالا و جهشهای قیمتی شدید داراییها روبهرو است شاید کم به نظر برسد؛ اما در سطح جهان با تورم زیر 5 درصدی، تغییرات قیمت یکساله طلا یک جهش بزرگ قیمتی محسوب میشود. تحلیلگران چندین دلیل برای جهش قیمتی طلا ذکر میکنند که شامل افزایش قیمت ناشی از تقاضای قوی برای داراییهای امن به واسطه سیاستهای تهاجی آمریکا علیه متحدان سنتی، رقبا و سایر کشورها، تضعیف دلار آمریکا و انتظار کاهش نرخ بهره، افزایش تنشهای ژئوپلیتیکی و سیاسی، رشد خریدهای بانکهای مرکزی و تغییر استراتژی ذخیره ارزی و افزایش بدهیهای دولت آمریکا و نگرانیهای مالی ناشی از آن است. در ادامه به شرح هر کدام از این دلایل پرداخته میشود.
رشد تقاضای طلا در دوران عدم قطعیتهای جهانی
طلا بهعنوان دارایی امن سنتی شناخته میشود و در شرایط بیاعتمادی به بازارهای مالی، بانکهای مرکزی و سرمایهگذاران خصوصی برای حفظ ارزش داراییهای خود به آن پناه میبرند. با تشدید نگرانیها در اقتصاد جهانی و نوسانات بازار سهام، تقاضا برای طلا افزایش یافته است. براین اساس، تغییر نقش دولت آمریکا از آخرین تقاضاکننده مازاد عرضه به رویکرد جدید یعنی اعمالکننده تعرفههای تجاری، به عنوان یک عامل بیثباتکننده برای بازارهای مالی محسوب میشود و این پیام را به سرمایهگذاران مخابره میکند که به دارایی امن پناه ببرند.
به گفته تحلیلگران، وقتی آمریکا رویکرد قبلی خود را حتی در قبال متحدان سنتی خود کنار گذاشته و به جای جذب مازاد عرضه، کشورها را به تنبیه با ابزار تعرفه تجاری تهدید میکند، این موضوع منجر به افزایش بیثباتی میشود. لذا زمانی که بیثباتی اقتصادی، سیاسی یا نظامی افزایش مییابد، سرمایهگذاران به داراییهای مطمئن پناه میبرند و طلا یکی از قدیمیترین و معتبرترین این گزینههاست. در شرایطی که ریسکهای جهانی بالا میرود چند اتفاق میافتد. اولین مورد این است که سرمایهگذاران از بازارهای سهام خارج میشوند. سپس تقاضا برای طلا افزایش مییابد و درنهایت فشار افزایشی روی قیمت طلا ایجاد میشود. این رفتار بازار در چند ماه اخیر دیده شده و یکی از دلیلهای اصلی رکوردشکنی قیمت طلاست. تحلیلهای اخیر روزنامه والاستریتژورنال نشان میدهد در شرایط فعلی، سرمایهگذاران بزرگ، صندوقهای سرمایهگذاری و حتی بانکهای مرکزی طلا را نه برای سود کوتاهمدت، بلکه برای بیمه کردن داراییها میخرند. سرمایهگذاران میگویند «طلا ممکن است سود ندهد، اما نمیگذارد نابود شوی.» پرواضح است در زمان نااطمینانی جهانی، داراییهای مالی ممکن است یکشبه بیارزش شوند اما طلا نه وابسته به دولت است، نه به بانک و نه به سیاست. ویژگیهای فلز زرد یعنی عرضه محدود و کنترلناپذیر، پذیرش جهانی، مستقل از نظام بانکی، سابقه هزاران ساله بهعنوان ذخیره ارزش و نقدشوندگی بالا موجب شده در شرایط نااطمینانی فعلی استقبال از آن افزایش یابد.
افزایش تنشهای تجاری و ژئوپلیتیکی
تنشهای بینالمللی از جمله تداوم جنگ روسیه - اوکراین، اختلافات تجاری بین آمریکا و اتحادیه اروپا بر سر گرینلند و دیگر موضوعات، تهدید دونالد ترامپ بر اعمال تعرفه 25 درصدی برای کرهجنوبی به دلیل سر باز زدن این کشور از سرمایهگذاری ۳۵۰ میلیارد دلاری در بخشهای راهبردی آمریکا در چهارچوب توافق تجاری در نیمه اول ۲۰۲۶ و دیگر اختلافات تجاری - ژئوپلیتیکی، مشوق تقاضای سرمایهگذاران برای داراییهای امن مانند طلا بوده است. این ریسکها باعث افزایش نرخ خرید طلا در مقاطع بحرانی شده است. افزایش قیمت این فلز گرانبها در حالی رخ میدهد که نقاط بحرانی اخیر از گرینلند و ونزوئلا گرفته تا خاورمیانه، ریسک ژئوپلیتیکی بالاتر را برجسته کرده و جذابیت طلا را به عنوان پوششی در برابر عدم قطعیت تقویت میکند.
متن کامل این گزارش را در روزنامه فرهیختگان بخوانید.