مؤسسه افکارسنجی ملت وابسته به مرکز پژوهش‌های مجلس اخیراً گزارشی تحت‌عنوان «سنجش دیدگاه ساکنان مناطق شهری در حوزه مسکن» منتشر کرده است. نتایج این افکارسنجی نشان می‌دهد حدود دوسوم شهرنشینان (66.3 درصد) در حال حاضر مالک واحد مسکونی هستند. بر اساس این گزارش، سالمندان، بازنشستگان و خانوارهایی با درآمد بالاتر، سهم بیشتری از مالکان را تشکیل می‌دهند؛ درحالی‌که جوانان، مستأجران و گروه‌های کم‌درآمد، بیشتر با چالش تملک مسکن مواجهند. این نظرسنجی نشان می‌دهد از نظر امیدواری به تملک مسکن (صاحب‌خانه شدن)، حدود نیمی از شهرنشینان غیرمالک (52.2 درصد) تا پنج سال آینده «اصلاً» امیدی به خانه‌دارشدن ندارند، حدود 28 درصد نیز امید «کمی‌» به آن دارند و 17.8 درصد از این افراد به میزان «زیاد» یا «خیلی‌زیادی» نسبت به مالک‌شدن در ۵ سال آینده امیدوار هستند. این گزارش افکارسنجی نشان می‌دهد با توجه به سهم بالای مسکن در سبد هزینه‌های خانوار، حل چالش‌های حوزه مسکن و عمدتاً مشکلات مستأجران می‌تواند سهم زیادی در ایجاد رضایتمندی مردم ایفا کند؛ چراکه مسکن همچنان یکی از مسائل جدی مردم بوده و در مناطق شهری استان‌های مختلف بین 40 تا 60 درصد از سبد هزینه خانوار را دربر می‌گیرد. براین‌اساس، مسکن به‌عنوان یکی از نیازهای اساسی می‌تواند در میزان رضایت و نارضایتی مردم نقش داشته باشد.

52 درصد مردم انتظار خانه‌دار شدن ندارند 

در گزارش مرکز افکارسنجی ملت آمده است، درک عمومی از بازار مسکن نیز عمدتاً مبتنی بر تجربه افزایش قیمت‌هاست. بیش از 70 درصد پاسخ‌گویان معتقدند که قیمت مسکن در منطقه محل سکونتشان طی یک‌سال گذشته افزایش یافته است. این برداشت، فارغ از محل سکونت یا وضعیت مالکیت، در میان اغلب گروه‌های اجتماعی مشترک است و نشان می‌دهد که نوسانات قیمتی مسکن، پدیده‌ای فراگیر در تجربه زیسته شهرنشینان بوده است. از نظر امیدواری به تملک مسکن (صاحب خانه شدن)، حدود 52.2 درصد از شهرنشینان غیرمالک تا پنج سال آینده «اصلاً» امیدی به خانه‌دار شدن ندارند و حدود 28 درصد نیز امید «کمی‌» به آن دارند. این درحالی است که 17.8 درصد از این افراد به میزان «زیاد» یا «خیلی زیادی» نسبت به مالک شدن در ۵ سال آینده امیدوار هستند. 

58 درصد مردم حاضرند در طرح‌های مسکن دولتی مشارکت کنند 

یکی از بخش‌های مهم گزارش، به سنجش نگرش شهرنشینان نسبت به عملکرد دولت در بازار مسکن و طرح‌های دولتی اختصاص دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه ارزیابی‌ها از موفقیت دولت در کنترل قیمت مسکن چندان بالا نیست و 58.2 درصد از پاسخ‌گویان معتقدند دولت اصلاً نتوانسته در کنترل قیمت مسکن موفق عمل کند؛ اما این موضوع به‌طور کامل به بی‌اعتمادی یا عدم مشارکت اجتماعی منجر نشده است. بیش از نیمی از پاسخ‌گویان (57.7 درصد) اعلام کرده‌اند که در صورت اجرای طرح‌هایی مانند مسکن مهر یا نهضت ملی مسکن، تمایل به مشارکت دارند. دلایل عدم مشارکت در این طرح‌ها نیز، بیش از آنکه ماهیتی صرفاً اقتصادی داشته باشد، به ملاحظات کیفی و مکانی بازمی‌گردد. کیفیت ساخت و محل اجرای پروژه‌ها، مهم‌ترین عوامل مطرح‌شده از سوی مخالفان مشارکت است. این موضوع نشان می‌دهد که ارتقای کیفیت و توجه به نیاز‌های واقعی سکونتی مردم، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش اعتماد و مشارکت اجتماعی ایفا کند. 

 80 درصد موافق مسکن استیجاری دولتی 

در بخش پایانی پیمایش، نگرش شهرنشینان به طرح جدید مسکن استیجاری دولتی بررسی شده است؛ طرحی که با هدف حمایت از خانوار‌های فاقد مسکن و کاهش فشار هزینه‌های اجاره طراحی شده است. نتایج این بخش، از منظر سیاست‌گذاری، حائز اهمیت ویژه‌ای است. اکثریت پاسخ‌گویان اعلام کرده‌اند که در صورت نداشتن مسکن مناسب، حاضر به سکونت در واحد‌های استیجاری دولتی هستند. همچنین بیش از ۸۰ درصد شهرنشینان معتقدند که این طرح می‌تواند به‌طور مؤثر به تأمین مسکن خانوار‌های کم‌درآمد کمک کند. این سطح از پذیرش، نشان می‌دهد که مسکن استیجاری، برخلاف برخی تصورات، می‌تواند به‌عنوان یک راهکار اجتماعی پذیرفته‌شده تلقی شود؛ به‌ویژه اگر با شرایط مکانی مناسب و اجاره‌بهای متناسب همراه باشد. 

ادامه متن این گزارش را در روزنامه فرهیختگان بخوانید.