احسان داهی،کارگزار فن بازار استان کرمانشاه:سال گذشته، در حوزه ایجاد زنجیره ارزش از پسماند پالایشگاه‌ها و صنایع نفت، موفق به اجرای یک پروژه انتقال فناوری در سطح بین‌المللی شدیم که طی آن، فناوری توسعه‌یافته توسط یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی به کشور عراق منتقل شد. پروژه‌ای که ارزش آن حدود ۱۰ میلیون دلار بوده است.  این شرکت دانش‌بنیان برای اولین‌بار در سطح دنیا موفق شد که از لجن‌های نفتی و پسماند‌های صنعت نفت که عموماً یک معضل و چالشی در پالایشگاه‌هاست ماده‌ای را تحت عنوان وانادیوم پنت اکساید (Vanadium Pentoxide) استخراج کنند که کاربرد‌های بسیاری در صنایع مختلف داشته و تولید داخلی ایران نیز ندارد. این محصول در گرید‌های مختلف در صنایع متنوعی از جمله رنگ‌دهی و سرامیک، فوتونیک، الکترونیک و سایر حوزه‌های صنعتی کاربرد دارد. با توجه به اینکه سیستم نفتی و پروژه‌های کلان نفتی کشور عراق تحت مدیریت آمریکا قرار دارند، همکاری مستقیم شرکت‌های ایرانی با پالایشگاه‌های این کشور، به‌ویژه در مقیاس‌های بزرگ، با محدودیت‌ها و چالش‌های متعددی همراه بوده و فرایندی ساده محسوب نمی‌شود. 
بر اساس بررسی‌های انجام شده، درحال‌حاضر در سراسر عراق تعدادی شرکت صرفاً در حوزه جمع‌آوری، انتقال و برداشت لجن‌ها و پسماند‌های نفتی فعالیت می‌کنند و بابت این خدمات هزینه دریافت می‌کنند. تا پیش از اجرای این پروژه، هیچ فناوری مشخصی که بتواند روی این پسماند‌ها کار کرده و از آن‌ها ارزش افزوده ایجاد کند، وجود نداشت. 
می‌دانستیم در یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان ایران چنین پتانسیلی وجود دارد. برای همین لیستی از شرکت‌هایی که کار خدمات فنی مهندسی در حوزه صنعت نفت در کشور عراق انجام می‌دهند تهیه کردیم، چون می‌دا‌نستیم نمی‌توان به شکل مستقیم با خود پالایشگاه‌ها و وزارت نفت کشور وارد قرارداد شد. پس از پالایش لیست به شرکت‌هایی که در اقلیم کردستان مستقر بوده و ثبت شده هستند، رسیدیم. شرکت‌هایی که در اقلیم کردستان در حوزه خدمات مهندسی نفت و گاز فعالیت می‌کنند معمولاً شرکت‌هایی با سهامدار اروپایی‌ها هستند، زیرا خیلی فناوری‌های پیشرفته در کشور عراق وجود ندارد؛ ما ارتباط با این شرکت‌ها را آغاز کردیم و در نهایت توانستیم با یکی از آن‌ها به توافق برسیم. پس از امضای قرارداد، پروژه وارد فاز اجرایی شد. اجرای این پروژه مربوط به سال گذشته بوده است. 
پس از اجرای این پروژه، شرکت‌های اروپایی متوجه شدند که برخی از پالایشگاه‌های عراق دیگر پسماند‌های صنعت نفت را به فروش نمی‌رسانند، بلکه این لجن‌های نفتی به مواد ارزشمند صنعتی تبدیل می‌شوند. به همین دلیل مستشاران اروپایی که در صنعت نفت عراق حاضرند روی این موضوع حساس شدند و شروع به جمع‌آوری اطلاعات، دیتا‌های مختلف مالی و فنی در این حوزه کردند تا متوجه شوند که موضوع از چه قرار است. دوستان عراقی با ما تماس می‌گرفتند و اطلاع می‌دادند که برخی از کشور‌های اروپایی که حضور و فعالیت مستمر در صنعت نفت عراق دارند، پیشنهاد‌ها و درخواست‌هایی در زمینه انتقال این فناوری به اروپا مطرح کرده‌اند. ما نیز فرصت را مغتنم شمرده و با آن‌ها ارتباط گرفته و طی یک پروسه حدوداً هشت الی 9 ماه موفق شدیم که قراردادی را با یکی از شرکت‌های بسیار بزرگ نفتی اروپا به ثمر برسانیم.
نکته جالب این است که این پروژه با اجرای برنامه اسنپ‌بک در سازمان ملل مصادف شد و در پی آن محدودیت اروپایی‌ها برای کار کردن با کشور ایران شدیدتر شد؛ اما به دلیل جذابیت این پروژه از حیث فناوری خود اروپایی‌ها مسیر‌هایی را برای انتقال پول و انجام کار‌های پروژه پیشنهاد می‌دهند؛ علی‌رغم اینکه در صورت علنی شدن این پروژه قطعاً مشکلات بسیار بزرگی به دلیل همکاری مستقیم با شرکت‌های ایرانی ایجاد خواهد شد؛ اما آن‌ها ریسک انعقاد قرارداد را پذیرفتند و این پروژه دو ماه است که در حال اجراست. ما به‌عنوان کارگزار، تمام مذاکرات به‌هم‌رسانی عرضه و تقاضا، پیش‌نویس قرارداد، نسخه نهایی قرارداد و انتقال فناوری را انجام داده و در کسوت مشاور در کنار شرکت دانش‌بنیان بودیم. 
مبلغ این قرارداد صرف خریداری چند معدن توسط این شرکت دانش‌بنیان شد. اکنون نیز وارد یک قرارداد ۱۲ همتی بابت بهره‌برداری از معادن غیرطبیعی منطقه گیلان غرب کرمانشاه، با وزارت صنعت شدند. جای خوشحالی دارد که عایدی مالی حاصل از این فناوری در داخل کشور هزینه می‌شود و این مسیر همچنان ادامه دارد. این محصول به دلیل نوظهور بودن و برخورداری از کاربرد‌های صنعتی گسترده، از نظر اقتصادی هم برای بازار‌های داخلی و هم برای کشور‌های خارجی بسیار جذاب است. به همین دلیل، اشتیاق برای توسعه این فناوری همچنان وجود دارد؛ تا جایی که در‌حال‌حاضر مذاکراتی با سه کشور دیگر نیز در این زمینه در حال انجام است. 
به دلیل نبود خاک حاصلخیز در‌حال‌حاضر در حوزه فروش فناوری در حوزه‌های گلخانه نفت و گاز در کشور عراق بیشترین استقبال‌ها وجود دارد؛ افرادی که در این حوزه فعالیت دارند، بدانند بازار خوبی در کشور عراق مهیاست. 
عراق در حوزه صنعت نفت و گاز که شامل بعد فنی و پالایشگاه‌ها می‌شود به کشور‌های خارجی متکی است و آن را برون‌سپاری می‌کند. قبلاً ایرانی‌ها بیشتر این بخش را به عهده داشتند؛ اما با توجه به مسائل سال‌های اخیر خدمات مهندسی ایرانی‌ها در حوزه نفت و گاز در کشور عراق بسیار کوچک شد و متأسفانه این مسیر هم همچنان ادامه دارد.