فرهیختگان: مسئلهای که در اغتشاشات گذشته بهصورت پراکنده شاهد آن بودیم و در اغتشاشات اخیر بهصورت گستردهتر مشاهده شد، استفاده اغتشاشگران و آشوبگران از سلاحهای مختلف، خصوصاً اسلحه گرم بود. در روزهای اوج اغتشاشات درحالیکه نیروهای انتظامی و امنیتی تنها با گلوله پلاستیکی، باتوم و گاز اشکآور در برابر مزدوران تخریبگر تا دندان مسلح ایستاده بودند تا امنیت مردم را تأمین کنند، تروریستهای مسلح با تأسی از داعش و بهکارگیری انواع سلاح، اعم از کلت، وینچستر، کلاشینکف، قمه و تیزی و شمشیر، مدافعان امنیت را با انواعواقسام روشها، از شلیک به سر گرفته تا سلاخی با چاقو، قمه و حتی آتشزدن به شهادت میرساندند.
سردار احمدرضا رادان، فرمانده کل فراجا نیز به این اشاره کرد که اسم رمز اغتشاشگران این بود که کشته بگیرند تا نظام را آدمکش جلوه بدهند. او بهعنوان سندی از مظلومیت نیروهای مدافع امنیت کشور تصریح کرد: «ما با ضرب گلوله اغتشاشگران چند نفر زخمی و شهید دادیم؛ ولی به واسطه در بین مردم بودن دشمن، ما زخمی و شهید دادن را به جان خود خریدیم تا هموطنان بیشتر از این لطمه نبینند. تروریستها در داخل جمعیت به مردم شلیک میکردند و بسیار جاهایی بود که به کلانتری و پایگاه بسیج حمله میکردند برای این که این حس را ایجاد کنند که کشته شدند. چند تن از نیروهای پلیس در اصفهان به وحشیانهترین شکل ممکن جان باختند و شهید شدند از فاصله نیممتری و سی سانتیمتری به مردم شلیک کردند و به بدترین شکل ممکن شهید شدند.» پس از نمایانشدن جنایات تروریستی اغتشاشگرها و شهادت جانسوز نیروهای مدافع امنیت بار دیگر اهمیت افزایش بودجه نیروهای مسلح برای خرید تجهیزات و تسلیحات بهروز و همچنین اصلاح قانون بهکارگیری سلاح توسط مأموران نیروهای مسلح روشن شد و مردم سراسر کشور با راهاندازی پویشی خواستار افزایش اختیارات پلیس برای دفاع از جان خود و امنیت مردم کشور شدند.
در همین راستا سید محمد طاهری و مهدی بختیار، کارشناسان حوزه نظامی به بررسی ابعاد مختلف قانون بهکارگیری سلاح توسط مأموران نیروهای مسلح و لزوم اصلاح آن و نیازهای نیروهای انتظامی برای مواجهه با شرایط مخاطرهآمیز پرداختند.
ماده ۳ قانون بهکارگیری سلاح، بهراحتی قابلتفسیر است
سید محمد طاهری با اشاره به قانون بهکارگیری سلاح توسط مأموران نیروهای مسلح اظهار داشت: «چند سال پیش، پس از اینکه تعدادی از اراذلواوباش تعدادی از مأموران نیروی انتظامی را به شهادت رساندند (باتوجهبه اینکه مأموران نیروی انتظامی تقریباً هیچگاه از سلاحشان استفاده نمیکنند)، بحث اصلاح قانون بهکارگیری سلاح مطرح شد. قانون بهکارگیری سلاح توسط مأموران نیروهای مسلح، جزء قوانینی است که خیلی راحت توسط قاضی قابلتفسیر است. ماده یک این قانون درباره ارگانهایی است که میتوانند از سلاح استفاده کنند، ماده دو این قانون در مورد شرایط فرد بهکارگیرنده است و ماده سه آن که مورد مناقشه است، در خصوص شرایطی است که میتوان سلاح را استفاده کرد.»
وی افزود: «ماده سه قانون بهکارگیری سلاح که اصلیترین ماده این قانون است بهراحتی قابلتفسیر است، یعنی هر قاضی میتواند بنا بر شرایط تفسیر خودش را داشته باشد و همین موضوع کار را بسیار مشکل کرده است. مثلاً یکی از مواردی که نیروها میتوانند از سلاح استفاده کنند دفاع از خود است؛ گاهی نیرو در دادگاه میگوید من داشتم از خودم دفاع میکردم، اما قاضی آن را مصداق دفاع از خود نمیبیند؛ در خصوص به سرقت رفتن سلاح نیز همینطور است و برداشت قاضی از شرایط، مهم است.»
وی با بیان اینکه قابلیت تفسیر در این قانون بسیار زیاد است، گفت: «این موضوع موجب شده است که مأمورینی که بعضاً از سلاح استفاده کردهاند، توسط دادگاه محکوم شوند و همین موضوع شرایطی روانی را به وجود آورده است که مأمورین خیلی کمتر از سلاح استفاده کنند.»
بودجه برای خرید تجهیزات مدرن کافی نیست
وی با اشاره به اغتشاشات گفت: «زمانی که مأمورین فراجا (مثل یگان ویژه) برای مقابله با اغتشاشات و تجمعات غیرقانونی میروند، اجازه استفاده از سلاح گرم ندارند. تنها سلاح گرمی که مجاز به استفاده از آن هستند، اسلحه ساچمهزن با فشنگهای استاندارد است.»
طاهری با بیان اینکه عناصر مسلح بین مردم عادی پنهان میشوند و از مردم بهعنوان سپر انسانی استفاده میکنند، اذعان داشت: «این شرایط کار را برای پلیس و نیروهای امنیتی ما دشوار میکند؛ چراکه هدفگرفتن فرد مسلح در شب و جمعیت سخت است. از همین رو نیروهای امنیتی، به دلیل نگرانی از مورد اصابت قراردادن مردم عادی، دچار محدودیت میشوند.»
طاهری در خصوص وضعیت معیشت نیروهای حافظ امنیت کشور گفت: «معیشت یکی از معضلات کلی نیروهای مسلح است. فکر میکنم بر اساس قانون خدمات کشوری، حقوق نیروهای مسلح باید حدود ۳۰ درصد بیشتر از بخش کشوری باشد، اما در حال حاضر این میزان یکدرصدی کمتر نیز است و این مشکل جدی را در تمامی نیروهای مسلح اعم از سپاه و ارتش و نیروی انتظامی ایجاد میکند که نیاز است به آن رسیدگی شود.»
او افزود: «علاوه بر مشکل معیشتی نیروهای مسلح، علیالخصوص در حوزه مسکن که یک معضل جدی است، بودجه نیروهای مسلح برای خرید تجهیزات مدرن و بهروز هم بسیار پایین است. عمده بودجه این بخش به سمت حوزه موشکی رفته است و در حوزه امنیتی و رزم زمینی بودجه قابلتوجهی ارائه نمیشود تا نیرو با استفاده از تجهیزات مدرن (استفاده کمتر از عامل انسانی) بتواند از جان خود محافظت کند.»
پلیس ایران مسائل امنیتی را با رویکرد اجتماعی حل میکند
وی با اشاره به رویکرد پلیس در نقاط مختلف جهان گفت: «رویکرد پلیس در کشور ما عمدتاً این بوده است که مسائل امنیتی را با رویکرد اجتماعی حل کند. مخصوصاً پس از ۷۸ و ۸۸ هجمه نسبت به پلیس برای مقابله با اغتشاشات خیلی بالا رفت. پس از آن یک جوّ روانی سنگینی که عمدتاً از سمت رسانههای بیگانه بود و بعضاً یک عده از افراد سیاسی داخل کشور، این فضا را حاکم کرد که این گروه معترض هستند و بههیچوجه نباید به آنها آسیب زد. درحالیکه امنیت در هر کشوری خطقرمز حاکمیت است و هیچ حاکمیتی در بحث امنیت با کسی تعارف نمیکند.»
این کارشناس نظامی با بیان اینکه در تمام کشورها اگر یک تجمع بدون مجوز و غیرقانونی برگزار شود بهشدت با آن برخورد میکنند، تصریح کرد: «در فرانسه پس از تجمعات جلیقه زردها، پلیس فرانسه بهقدری با سلاح چشم معترضان را کور کرد که تفنگ فلش بال در جهان بسیار مشهور شد یا پلیس آمریکا که به دلیل آزاد بودن خریدوفروش سلاح ابایی از استفاده از سلاح گرم ندارد.»
وی اظهار کرد: «منتها به نظر میرسد ما در داخل کشور هم به لحاظ قانونی دستوپای پلیس را بستهایم، هم به لحاظ تجهیزاتی، تجهیزات مدرن و مناسبی را در اختیار پلیس قرار ندادهایم و هم در فضای رسانهای و جو روانی باری را برای پلیس ایجاد کردهایم که دست بال او برای مقابله با جرایم و موارد ناامنی بسته باشد. ما بعضاً دیدهایم اگر تصویر برخورد پلیس با اراذلواوباش و یا سارقی منتشر شود، بسیاری از مسئولین کشور و نمایندگان مجلس به پلیس هجمه وارد میکنند که خود باعث میشود دستوپای پلیس بسته شود. حوادث اخیر به ما ثابت کرد که هرچقدر ما دستوپای نیروهای امنیتی را ببندیم و به آنها سخت بگیریم و فضا را برای آنها تنگ کنیم، چیزی که به خطر میافتد امنیت جامعه و مردم است. باتوجهبه اینکه آنچه که برای حاکمیت خطقرمز است، امنیت ملی است، باید در این راستا یک تصمیم اساسی گرفته شود.»
با تجهیزات ثابت نمیشود همۀ صحنهها را اداره کرد
بختیاری با اشاره به کمبود تجهیزات نیروهای امنیتی گفت: «همیشه یکی از راههای مقابله با اغتشاشات این است که شما در کنار برنامه و طرحهایی که دارید، تسلیحات و تجهیزات موردنیاز را هم داشته باشید. این تجهیزات هم فقط سلاح نیست؛ یعنی شما بتوانید از تجهیزات شناسایی و اطلاعاتی پیش از ورود به مرحله اغتشاشات استفاده کنید؛ بنابراین ما نیاز داریم هم تجهیزات نیروهای نظامیمان (بهخصوص نیروی انتظامی) را بهروزرسانی کنیم و هم اینکه تجهیزات جدید و متناسب به آنها اضافه کنیم.»
او افزود: «برای مثال یک نمونه کوچک از تجهیزات بهروز، نصب دوربین روی لباسها یا روی کلاهها، یا تجهیزات تصویربرداری است که در اختیار نیروها قرار میگیرد و میتواند خیلی راهگشا باشد. مورد بسیار مهم دیگر نیز پرندههای بدون سرنشین است (که در همین اغتشاشات هم در بعضی از مناطق، ما شاهد استفاده از هواپیمای بدون سرنشین بودیم) که بههرحال شناسایی هستههای اغتشاش و هستههای تروریستی را خیلی راحتتر میکند. در کنار آن، تجهیزات نظامی یا به عبارت دیگر تسلیحات هم مهم است. شما نمیتوانید با تجهیزات ثابتی که دارید، همه صحنهها را اداره کنید، بلکه برای هر شرایط انواع مختلفی از تسلیحات موردنیاز است. هر صحنه، یک سامانه تجهیز موردنظر خودش را میخواهد که این تجهیزات از لباس گرفته تا سلاح، خودرو و حتی تجهیزات جمعآوری اطلاعات را شامل میشود.»
با خودروی معمولی نمیشود وارد خطر شد
بختیاری با اشاره به کمبود تجهیزات نیروهای انتظامی، اذعان داشت: «تأمین تجهیزات در اختیار خود نیروی انتظامی است و لازم است که آنها فکری برای ارتقای تجهیزات خودشان بکنند. برای مثال اگر توجه کرده باشید، استفاده از خودروهای ضدشورش در چنین شرایطی، در همه جای دنیا رسم است؛ در کشور ما هم تا حدودی وجود دارد، اما باید بیشتر باشد. نمیتوانید با یک خودروی ساده و معمولی (مثلاً با یک ون یا با یک تویوتای معمولی) در دل ماجرا که خطرات زیادی دارد وارد شوید. در همین اغتشاشات اخیر شاهد این بودیم که تعداد قابلتوجهی خودروی نیروی انتظامی آتش زده شد و به تجهیزات نیروی انتظامی آسیب رسید؛ دلیل این اتفاق این است که ما تجهیزات متناسب با مواجهه با اغتشاشگر در این وضعیت را نداریم.»
وی افزود: «البته فقط این مسئله تنها محدود به شرایط اغتشاشی نیست؛ ما در مرزبانی هم این مشکل را داریم. سالهاست که منتقدین میگویند که شما وقتی که در مرز خدمت میکنید و در آنجا خطر مقابله با گروههای تروریستی و گروههای اشرار مسلح زیاد است، تجهیزاتتان باید متناسب با این شرایط باشد. اگر دقت کنید، وقتی تصاویر بسیاری از شهدایی که ما در مرز داشتیم منتشر میشود، خودروهای تویوتای معمولی سوار بودهاند. خب این خودرو بهراحتی با تیراندازی و یا آتشزدن از بین میرود. اما وقتی که شما خودروهای متناسب با این ماجرا را داشته باشید (مثل خودروهایی که در چند سال اخیر بارها اخبار رونمایی و بهکارگیریشان منتشر شده است) میتوانید در حفاظت از جان مأموران مؤثرتر عمل کنید.»
مقایسه بودجه با کشورهای همسایه گویای همه چیز است
وی در خصوص کمبود بودجه نیروهای مسلح گفت: «امسال شاهد این بودیم بودجه نیروهای مسلح افزایش داشت، البته باتوجهبه اینکه ما بهتازگی درگیر جنگ 12 روزه شدیم و احتمال دارد که این جنگ دوباره شکل بگیرد، میطلبید که اینطور باشد. به همین دلیل بودجههای نیروهای مسلح، مثلاً وزارت دفاع، دو سه برابر شده، یا مثلاً سپاه و ارتش و ستاد کل هم بودجههایشان رشد داشت. اما در کل این بودجهها نیز مناسب نیست. شما اگر همین بودجههایی که مثلاً برای نیروهای نظامی و انتظامی میدهیم با کشور همسایه خودمان که کمتر از ما درگیر جنگ هستند مقایسه بکنید، متوجه میشوید که چقدر تفاوت دارد. که البته یک بخش آن برمیگردد به بودجهریزی کشور، به منابعی که ما داریم، به نوع نگاهی که داریم و متأسفانه هیچکدامش راضیکننده نیست. منتها با همین هم میشود با هزینهکرد درست و بهجا و با یک نگاه جدید (بهخصوص در نیروی انتظامی) تجهیزات و طرحها را بهروز کرد. همچنین من فکر میکنم که هم بحث قانون و هم به خصوص در بحث آموزش ما نیاز داریم که یک تحولی در نیروهای نظامی صورت بگیرد.»
