سیدمهدی طالبی، پژوهشگر حوزه بینالملل: رژیمصهیونیستی با سه عملیات بزرگ خود در هفته گذشته به دنبال بازگرداندن 200 شهرکنشین صهیونیست به منازلشان در شمال سرزمینهای اشغالی بود اما بامداد روز گذشته (یکشنبه) دایره آتش مقاومت لبنان یک میلیون شهرکنشین را در تیررس قرار داد. زخمی شدن پنج هزار نفر طی عملیات انفجار پیجرها و بیسیمها طی سهشنبه و چهارشنبه هفته گذشته، به جای آنکه باعث عقبنشینی مقاومت شود موجب شد تا این گروه جمعیت در تیررس خود از میان شهرکنشینان را پنج برابر بزرگتر کند. بامداد یکشنبه مقاومت لبنان با دهها موشک، راکت و پهپاد پیشرفته به عمق سرزمینهای اشغالی حمله کرده و شعلههای جنگ را به حیفا، دومین شهر بزرگ و مهم رژیمصهیونیستی کشاند. طبق گفته ارتش این رژیم، در این حملات بیش از ۱۵۰ پرتابه شامل موشک کروز، موشکهای زمین به زمین و پهپاد استفاده شده است. حملات لبنان سه هدف اصلی داشتهاند؛ شهر بندری «حیفا»، فرودگاه نظامی «رامات دیوید» و مجتمعهای صنعتی نظامی «شرکت رافائل».
بندر حیفا نقطه ثقل جمعیتی و مدیریتی صهیونیستها در شمال و همچنین محل اصلی واردات به سرزمینهای اشغالی است. فرودگاه رامات دیوید ستون اصلی کنترل، نظارت و عملیات هوایی در منطقه شمال بوده و میزبان دهها جنگنده اف-16 و اف-15 است. در سویی دیگر شرکت رافائل نیز تمام دارایی «تسلیحات تکنولوژیک» صهیونیستها به شمار میرود. ضربه به این سه هدف نشان داد مقاومت لبنان حتی بدون ورود به جنگ میتواند آسیبهایی جدی به صهیونیستها وارد کند؛ به عبارتی دیگر خط و خطوطی که پرتابههای مقاومت در تاریکی بامداد یکشنبه روی دیوار تأسیسات مهم رژیمصهیونیستی نقاشی کردند، دورنمایی از فضای واقعی جنگ با لبنان برای صهیونیستهاست. دولت نتانیاهو برای مدتها اینگونه میاندیشید که میتواند در فضای جنگ طوفان الاقصی که رژیمصهیونیستی هزینههای سنگینی متحمل شده، کار لبنان را نیز یکسره کند اما شکست در پروژههای سنگین علیه لبنان مانند نابودی زرادخانه موشکهای استراتژیک مقاومت و همچنین توطئه کشتار هزاران نفر از لبنانیها در انفجار پیجرها و بیسیمها، به او فهماند ابعاد جنگ با لبنان قابل محدود کردن نیست. حملات سریع و سنگین دیروز، درحالیکه در روزهای سهشنبه، چهارشنبه و جمعه سه عملیات سنگین علیه مقاومت لبنان اجرا شده بود، برای صهیونیستها و متحدانشان واقعیتهای تلخ دیگری نیز داشت. مقاومت لبنان بلافاصله و در مدت کمتر از دو روز سطح کمی-کیفی عملیاتهای خود را بالا برد. اگر مقاومت لبنان با عملیاتهای سنگین تکنولوژیک، با نفوذ بالا و با هدف کشتار جمعیتی انبوه نهتنها ضعیف نشود بلکه شدت آتش خود را چندبرابر کند، به این معناست که غرب با یک ساختار و تشکیلات بسیار پیچیده و قدرتمندتر از حد تصورش در منطقه طرف است. آخرین خط از اقدام علیه یک کشور و مجموعه بهکارگیری قابلیتهای کشتار جمعی است که هفته گذشته طی دو موج حمله به شکل بسیار ویژهای علیه مقاومت لبنان اجرا شد. صهیونیستها مشتشان را زودتر از حد انتظار برای مقاومت باز کرده و بازی را به نقطه انتهایی کشاندند، اما یک شوت کاتدار و از راه دور، تنها یک گل به حساب میآید. در مقابل مقاومت لبنان با تعداد نفرات و تسلیحات کمتر نسبت به صهیونیستها بهسادگی و با شلیکهایی که پیچیدگی کمتری داشتهاند بارها دروازه تلآویو را گشوده است.
ویژگی مرحله جدید درگیری
عملیات روز یکشنبه و همچنین روند عملیات ماههای اخیر نشان میدهد کمیت و کیفیت تسلیحات بهکارگرفتهشده توسط مقاومت، تعداد پایگاههای مورد هدف در هر روز، عمق هدفگیری و ارزش اهداف همه رو به افزایشند. مقاومت لبنان که تا چندی قبل تنها با راکت یا تعدادی موشک ضد زره هدایتشونده به پایگاههای رژیمصهیونیستی حمله میکرد، امروزه علاوهبر استفاده بیشتر از این سلاحها تسلیحات جدیدی مانند راکتهای دوربرد و نقطهزن با کلاهکهای شدیدالانفجار و پهپادهای انتحاری پیشرفته را نیز وارد درگیریها کرده است. همچنین تعداد عملیاتها از نزدیک 10 عملیات در روز به نزدیک 20 مورد رسیدهاند. به لحاظ عمق، حملات مقاومت از شمال الجلیل به نواحی مرکزی و جنوبی این منطقه و حتی فراتر از آن کشیده شده است؛ بهگونهای که حیفا در خارج از الجلیل نیز زیر آتش قرار گرفته است. از نظر ارزش اهداف، تا پیش از این پایگاههای نظارت مرزی هدف قرار میگرفتند اما امروزه به شکل پیوستهای پایگاههای کنترل و نظارت هوایی، مقر یگانهای رزمی، محل ذخیره سلاح و تدارکات و حتی مراکز تولید تسلیحات وارد بانک اهداف شدهاند.
تحولات کلی روند جنگ
طی ماههای اخیر، درگیریهای مرتبط با جنگ طوفان الاقصی دچار تحولاتی شده که در ادامه این تحولات مورد بررسی قرار گرفتهاند.
1. استقرار زمینی محور مقاومت
براساس اخبار، آرایش زمینی نیروهای محور مقاومت طی ماههای گذشته دچار تغییر شده است. این اتفاق بهطور ویژه پس از ترور شهید اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس در تهران رخ داد. ایران تهدید کرده پاسخ مناسبی و محکمی به این جنایت که تنها یک روز پس از تحلیف رئیسجمهور جدید این کشور صورت گرفت، خواهد داد. پس از این تهدید، بخشی از نیروهای محور مقاومت عازم سوریه شده و بهطور خاص در اطراف جولان اشغالی موضعگیری کردند. حضور این نیروها به دو جهت انجام میشد؛ جهت اول اقدام آنها در جولان اشغالی در چهارچوب پاسخ محور مقاومت به ترور شهید هنیه بود بهگونهای که اینگونه برداشت میشد که انتقام محور مقاومت میتواند عملیات آزادسازی جولان باشد. در جهت دوم، آرایش تهاجمی محور مقاومت در اطراف جولان به این دلیل صورت میگرفت تا اگر صهیونیستها تصمیم گرفتند پس از حمله انتقامجویانه ایران دست به تحرکی بزنند، با ملاحظه احتمال آغاز عملیات آزادسازی جولان، از تداوم شرارتهای خود منصرف شوند. فارغ از اهداف اعزام، نیروهای محور مقاومت در فضای پس از ترور شهید هنیه در اطراف جولان آرایش گرفتند. این اقدام باعث شد تا رژیمصهیونیستی تلاش کند تا با روسیه برای مینگذاری مناطق مرزی در استان قنیطره سوریه، به توافق برسد. نیروهای روس پس از عقبنشینی از منطقه این امکان را در اختیار صهیونیستها قرار دادند؛ هرچند امروزه با تشدید تنشها بار دیگر به مرزهای قنیطره با سرزمینهای اشغالی بازگشتهاند. اگر ترور شهید هنیه به مقاومت اجازه داد نیروهای زمینی بیشتری را در اطراف جولان مستقر کند، اقدام رژیمصهیونیستی علیه مقاومت لبنان که باعث زخمی شدن پنج هزار نفر و شهادت دهها نفر از جمله هشت فرمانده اصلی یگان رضوان شده است، باعث شد این فضا در اختیار محور مقاومت قرار گیرد تا بخشی از نیروهای خود را به لبنان منتقل کنند. این نیروها برای جبران نیروهای ازدسترفته و همچنین کمک به لبنانی که هزاران زخمی دارد به این کشور منتقل شدهاند.
2. ضربه به یگانهای زمینی رژیمصهیونیستی
درهمکوبیدن مقرهای زمینی ارتش صهیونیستها در شمال شدت گرفته است. در موجهای اول، مقاومت لبنان پایگاههای شناسایی مرزی را در هم میکوبید اما با شنیده شدن زمزمه احتمال حمله رژیمصهیونیستی به سوریه و لبنان حملات به نقاط استقرار و تدارکات یگانهای زمینی افزایش یافته است. این سیاست به میزانی جدی است که بارها مقرهای تیپ گولانی بهعنوان مشهورترین یگان رزمی ارتش این رژیم، مورد تهاجم قرار گرفته است.
3. تلاش نتانیاهو برای انداختن رژیمصهیونیستی در دامان جنگ
رژیمصهیونیستی تا پیش از جنگ طوفان الاقصی، براساس ارزیابیها درصدد آمادگی برای حمله به لبنان بود. با وقوع جنگ در غزه بخشی از امکانات و ظرفیتهای آنها از بین رفتند، اما نمیتوان با اتکا به این اتفاق ادعا کرد صهیونیستها از جنگافروزی علیه لبنان منصرف شدهاند. شواهد نشان میدهد تلآویو امروزه دلیل دیگری برای حمله به لبنان یافته است. صهیونیستها در هراس موجودیتی ناشی از جنگ طوفان الاقصی، احتمالا بهدنبال انداختن خود در جنگی فراگیرند تا آمریکا ناگزیر به ورود به جنگ شود. براساس محاسبه تلآویو، اگر آنها بتوانند بهشکلی ماهرانه در منطقه جنگی بزرگ برافروزند که طی آن احتمال پیروزی محور مقاومت نیز وجود داشته باشد، آمریکا برای جلوگیری از تغییر شدید موازنه قوا راه دیگری جز ورود به جنگ نخواهد داشت.
در همین زمینه اسامه ابومراد، عضو دفتر سیاسی جماعت اسلامی لبنان که شاخه اخوانالمسلمین در این کشور است، در اظهاراتی ویژه به سایت خبری عربی۲۱ گفته است: «با وجودی که ارتش رژیمصهیونیستی بهدلیل جنگ در غزه، درگیر بحران و شکست بزرگی شده و بسیاری از توانایی و امکانات خود را در این جنگ از دست داده و حمله زمینی برایش دشوار است اما دشمن اعتراف کرده با بحران موجودیتی روبهرو است و درنتیجه ممکن است دست به هر کاری بزند، ازجمله اینکه براساس قاعده وارد کردن متحدانش برای حفاظت از خود و تضمین بقا و تداوم خود، اقدام به حمله زمینی کند.» این اظهارنظر نشان میدهد طرح وارد کردن آمریکا به جنگ بزرگ منطقهای به مراحل حساس خود رسیده است.
4. شلیک تیر جنگی بهسمت رافائل
دبیرکل نیروهای مقاومت لبنان، چندی قبل در جریان یکی از سخنرانیهای خود، صهیونیستها را تهدید کرد درصورت ورود به جنگ، کارخانههای چند ده میلیارد دلاری مبتنیبر فناوری را در مدتی کوتاهی- که شاید نیمساعت باشد- نابود میکند. بامداد یکشنبه مقاومت لبنان در شرایطی که هنوز بهشکل رسمی جنگی درنگرفته است، کارخانههای رافائل را راکتباران کرد. شرکت رافائل شرکتی مشابه شرکت فناوریهای نظامی نورثروپ گرومن آمریکاست که طیف متنوعی از تسلیحات را در حوزههای مختلف تولید میکند. سامانههای پدافند هوایی و ضدموشکی گنبد آهنین و فلاخن داوود، موشکهای ضدتانک سری اسپایک، سامانه دفاع فعال تروفی که روی تانک نصب میشود و حتی شناورهای رزمی ازجمله تولیدات این شرکتند. ضربه به کارخانهها و مراکز تحقیقاتی این شرکت، ضمن ایجاد اشکال در مسلح شدن ارتش رژیم میتواند به کاهش شدید صادرات نظامی آن منجر شود.
صادرات سلاح رژیم در سال 2022 معادل 12.5 میلیارد دلار بود که در سال 2023 به 13.1 میلیارد دلار رسید. وزارت دفاع اسرائیل روز ۲۸ خرداد اعلام کرد 36 درصد از صادرات سال 2023 مربوط به سامانههای موشکی، راکتی و پدافند هوایی بوده؛ سامانههایی که سازنده آنها در رژیمصهیونیستی، عمدتا شرکت رافائل است. پس از تسلیحات موشکی و پدافندی، سامانههای راداری و جنگ الکترونیک (جنگال)، ایستگاههای تسلیحاتی و پرتابگرها هرکدام جداگانه ۱۱ درصد در سبد صادرات تسلیحاتی رژیم سهم داشتهاند؛ سامانههایی که رافائل سازنده آنها در سرزمینهای اشغالی است. در یک محاسبه میتوان دریافت بخش اعظم صادرات نظامی رژیم مربوط به رافائل است، همچنین بخش مهمی از تسلیحات مورداستفاده صهیونیستها نیز ساخته این شرکتند.
حمله موشکی مقاومت لبنان به شرکت رافائل و شهر حیفا که مرکز فناوری این رژیم است، میتواند تبعات بزرگی برای صهیونیستها داشته باشد. ایجاد مرکز فناوری و شرکت نظامی مبتنیبر فناوری در سرزمینهای اشغالی مشابه تاسیسات و ساختارهای موجود در آمریکا ایجاد شده و در ارتباط تنگاتنگی با آنهاست. بخش فناوری پیشرفته بهموازات نقشش در حفظ موجودیت و امنیت رژیم، نقشی بزرگی در اقتصاد آن دارد، بهگونهای که نزدیک به ۲۰ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) و ۱۴درصد اشتغال، مربوط به این بخش است.
5. سرپوش جنگ لبنان
نتانیاهو قصد دارد برای کنترل مشکلات داخلی و خارجی خود از سرپوش جنگ استفاده کند. در همین رابطه اخیرا روزنامه انگلیسی گاردین گزارش کرده نتانیاهو پس از شکست در تأمین هدفهای اعلامشده در جنگ علیه غزه، قصد دارد فضایی جنگی با لبنان ایجاد کند تا قادر به کنترل راستگرایان افراطی، ماندن در قدرت و مقابله با فشارهای آمریکا باشد. در این یادداشت آمده است: «تصمیم هفته گذشته «بنیامین نتانیاهو» و کابینه جنگ او برای آغاز «مرحله جدیدی» در این درگیری با هدف قرار دادن بدنه حزبالله در لبنان، آنچه را سرازیر شدن بهسمت یک درگیری منطقهای بهنظر میرسد، تسریع کرده است.»
گاردین در ادامه به زمانبندی مشکوک انفجار پیجرها و بیسیمها اشاره کرده و آورده است: «مشخص است کار گذاشتن تلههای انفجاری در پیجرها و بیسیمها از مدتها قبل برنامهریزی شده بود. این مواد منفجره در هر زمانی ممکن بود منفجر شوند. چرا حالا؟ به این دلیل که نخستوزیر اسرائیل با شکست خوردن در هدف اعلامی خود مبنیبر «نابود کردن» حماس در غزه با وجود بیش از ۴۰ هزار کشته فلسطینی که عمدتا غیرنظامیانند، حالا میخواهد لبنان را به جبهه جدید جنگی بیپایان تبدیل کند.»
این روزنامه انگلیسی، ایده ادامه جنگ طوفان الاقصی در لبنان را مطرح میکند، زیرا بهزعم نویسنده مطلب، ظرفیت جنگ در غزه به پایان رسیده و دیگر هدفی برای عملیات در این منطقه وجود ندارد و این به معنای توقف جنگ و باعث نارضایتی تندروهای کابینه نتانیاهو از وی است. راستهای افراطی به هر شکل خواهان ادامه جنگ برای تسلط کامل بر فلسطین اشغالی و تأمین امنیت آن از طریق سرکوب مقاومت در مرزهای فلسطین اشغالیاند. مشکلات نتانیاهو اما فراتر از درخواست راستهای افراطی است. در داخل جبهه بزرگی علیه او ایجاد شده است. ویدئوهایی در رسانهها و شبکههای اجتماعی منتشرشده که نشان میدهد پلیس رژیمصهیونیستی، دان حالوتس، رئیس پیشین ستاد ارتش این رژیم را در زمان شرکت در تظاهرات مقابل منزل بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم در قیساریه کتک میزند و روی زمین میکشد.
بهنظر میرسد نتانیاهو «جنگ» را نسخهای واحد برای درمان تمام مشکلات و بیماریهای دولت خود درنظر گرفته و بههیچعنوان از آن کوتاه نمیآید.
