در جست‌وجوی برنامه مساله‌محور

ابوالفضل مظاهری، دبیر گروه دانشگاه: جهت‌دهی به حرکت علم و فناوری ایران اسلامی از سال 1389 براساس هدایت یک نقشه جامع با همین عنوان صورت گرفت. نقشه جامع علمی کشور که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و امروز در مسیر اصلاح و به‌روزرسانی قرار گرفته است. جزئیات فرآیند اصلاح و اولویت‌های آتی این نقشه موضوع یک پنل تخصصی در جریان هفدهمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری و نوآوری بود. منصور کبگانیان رئیس مرکز مطالعات راهبردی علم و فناوری و مشاور دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور، بهزاد سلطانی استادتمام دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه کاشان و رئیس اسبق صندوق نوآوری و شکوفایی، علینقی مشایخی بنیان‌گذار دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف و صاحب‌نظر در حوزه برنامه‌ریزی و ناصر باقری‌مقدم عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، قائم‌مقام سابق بنیاد ملی نخبگان و مدیر گروه مطالعات راهبردی علم و فناوری فرهنگستان علوم، در پنل تخصصی «به روز آوری نقشه جامع علمی کشور» به ارائه دیدگاه‌های خود پرداختند.

سیدفرهنگ فصیحی، رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دبیر پنل: نقشه جامع علمی کشور، اولین بار 23 مرداد سال 1385 در بیانات و فرمایشات مقام‌معظم‌رهبری مورد اشاره قرار گرفت. ایشان در دیدار استادان و مدیران دانشگاه‌ها به این موضوع اشاره کردند. دیدار دانشگاهیان سالی یک بار برگزار می‌شود. سال 1385 رهبری فرمودند: «ما در کشور به نقشه جامع علمی احتیاج داریم. باید بدانیم که برای رسیدن به هدف چشم‌انداز 20 ساله که نام آن مکرر برده می‌شود، نقشه جامع علمی ما چیست. این را باید ترسیم کنیم. بعد این نقشه را طبق راهبردهای عملیاتی و برنامه‌ریزی‌های زمان‌دار و منظم مثل یک پازل به تدریج باید پر و کامل کنیم. این کار انجام نگرفته و ما آن را نیاز داریم و باید انجام بگیرد. این کار با زبدگان و نخبگان و صاحبان اندیشه در حوزه دانشگاه‌ها و آموزش‌وپرورش و حوزه‌های ذی‌ربط عملی است و باید تحقق پیدا کند.» آن زمان سه سال بود که از ابلاغ سند چشم‌انداز می‌گذشت و سال اول یا دوم اجرای برنامه چهارم توسعه بود؛ اولین برنامه توسعه‌ای که برای رسیدن به چشم‌انداز پیش‌بینی و اجرای آن آغاز شد. البته ایشان پیش از آن هم چند نوبت در مناسبت‌های مختلفی از واژه‌های دیگری استفاده کردند؛ به سند علمی یا سند جامع علمی کشور یک یا دو سال قبل در زمان تدوین سند چشم‌انداز اشاره کردند. در وزارت علوم در برنامه چهارم توسعه، تدوین سند بخش پژوهش و فناوری برای برنامه پنج ساله به‌عنوان یکی از اسناد بخشی مد نظر بود. کارش همان زمان آغاز شد. بعد هم اقداماتی صورت گرفت که درنهایت حدود چهار سال‌ونیم زمان برد و در پایان سال 1389 این سند در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید. اوایل سال 1390 هم ابلاغ شد. اکنون نزدیک به 13 سال از تصویب و مقداری کمتر از ابلاغ آن می‌گذرد. طبق آنچه در خودش پیش‌بینی شده، امکان روزآمدسازی با توجه به تحولات فناوری، تغییر سیاست‌ها و مجموع موارد وجود داشته است. اکنون دوره‌ای است که شورای عالی انقلاب فرهنگی تصمیم گرفته این سند را روزآمدسازی کند. می‌خواهیم نقاط مثبت و منفی در جریان تدوین سند را بررسی کنیم.

برای خواندن متن کامل گزارش، اینجا را بخوانید.