ترامپ، تیلرسون را دور زد

به گزارش فرهیختگان آنلاین، برجام به روزهای حساس و سرنوشت‌ساز خود نزدیک می‌شود. پس از آنکه در دو سال گذشته بارها شاهد نقض روح و متن برجام توسط طرف آمریکایی بودیم و این موضوع دائما از سوی مخالفان این توافق در داخل کشور بیان می‌شد و البته از سوی برخی چهره‌های سیاسی انکار می‌شد، در روزهای گذشته شاهد تایید نقض روح برجام توسط وزیر امور خارجه کشورمان در  نیویورک بودیم.

محمدجواد ظریف که یکشنبه هفته گذشته با شبکه «سی‌ان‌ان» گفت‌وگو می‌کرد، در مورد رفتار آمریکا در قبال برجام گفت: «ایران به‌طور کامل تعهدات خود را در برجام انجام داده و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هم این مساله را تایید کرده است. اما در مورد ایالات متحده نمی‌توان این‌طور گفت. ایالات متحده تعهدات خود را انجام نداده است.»

ظریف افزود: «به‌عنوان نمونه، کاخ سفید چند روز پیش اعلام کرد که ترامپ از حضورش در هامبورگ برای نشست گروه ۲۰ استفاده کرده تا سران کشورها را نسبت به تجارت با ایران دلسرد کند. این نقض نه‌فقط روح، بلکه متن برجام است.»

 سه روز بعد  حسن روحانی، رئیس‌جمهور در جلسه هیات دولت، درباره رفتار ناصحیح آمریکا در قبال تعهدات بین‌المللی‌اش با بیان اینکه آمریکایی‌ها در دوران جدید، بسیاری از تعهدات‌شان را زیرپا می‌گذارند، گفت: «امروز یکی از توطئه‌های آمریکایی‌ها این است به‌گونه‌ای برخورد کنند که ایران بگوید دست از تعهدات خود برداشته و به امضای خود متعهد نیست، این توطئه اخیری است که آمریکا طراحی کرده و به‌اعتقاد من هرگز موفق نخواهد بود.»

رئیس‌جمهور تاکید کرد: «جمهوری اسلامی ایران همواره به تعهدات بین‌المللی خود پایدار خواهد ماند، هرچند که آمریکایی‌ها با دست پس می‌زنند و با پا به‌پیش می‌کشند و از سویی با گزارش رسمی به کنگره اعلام می‌کنند که ایران به تعهداتش کاملا متعهد بوده و بنابراین ناچارند به برجام احترام بگذارند و نمی‌توانند برجام را نقض کنند و از سویی دیگر به‌بهانه‌های مختلف به‌دنبال اعمال یکسری تحریم‌های جدید هستند که با هیچ منطق، روح و متن برجام هم سازگار نبوده و در تعارض است.»
وی خاطرنشان کرد: «خوشحالیم که تا امروز شرکای ما در گروه 1+5 با قدرت برای حراست از برجام ایستادگی کردند و آمریکایی‌ها هم مثل همیشه، دوپهلو و دوچهره وارد عمل شدند، اما مطمئنا اگر آمریکایی‌ها بخواهند تحریم‌هایی را تحت هر عنوان و بهانه علیه ما اعمال کنند، ملت بزرگ ایران پاسخ مناسب به آنها داده و نسبت به مصوبات کنگره، مجلس شورای اسلامی نیز متقابلا مصوباتی خواهد داشت.»

 یک بام و دو هوایی آمریکا

این مواضع از سوی رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه کشورمان در حالی بیان شد که هفته گذشته آمریکا پایبندی ایران به برجام را تایید کرد و در عین حال همزمان ۱۸ شرکت و فرد را در رابطه با برنامه موشکی ایران در لیست تحریم قرار داد. بسته‌ای تحریمی که از آن به‌عنوان سیاه‌چاله تحریم‌ها یاد می‌شود، در سنا مصوب شده و در انتظار تایید مجلس نمایندگان و دولت است و دولت ترامپ نیز وعده داده است تحریم‌های جدید و فشارهای بیشتری را علیه جمهوری اسلامی اعمال خواهد کرد.

ترامپ که در دوران تبلیغات انتخاباتی‌اش از برجام به‌عنوان یک توافق بد یاد می‌کرد و از تجدیدنظر در آن سخن به میان می‌آورد، پس از ورود به کاخ سفید نتوانسته تصمیم مشخصی درخصوص برجام بگیرد چراکه هنوز دید درستی از این توافق مهم بین‌المللی ندارد. دو روز قبل فارین پالیسی در گزارش خود عنوان کرد: «ترامپ امیدوار است بتواند شواهدی پیدا کند که نشان دهد تهران به توافق پایبند نبوده است. مواردی که وزارت خارجه از پیدا کردن آن ناتوان بوده است.»

  عدم اعتماد ترامپ به تیلرسون

این موضوع به یکی از چالش برانگیزترین مسائل داخلی آمریکا تبدیل شد چراکه تاکنون و در دولت باراک اوباما، این جان کری بود که به‌عنوان رئیس تیم مذاکره‌کننده درخصوص برنامه هسته‌ای ایران حضور داشت اما اکنون براساس گزارش «فارین پالیسی» ترامپ، رکس تیلرسون و وزارت خارجه را از تصمیمات مرتبط با تایید پایبندی ایران به توافق هسته‌ای برای ۹۰ روز آینده کنار گذاشته است. این حرکت بعد از دیدارهای مستمر ترامپ و تیلرسون رخ داده است. ترامپ به گروهی دستور داده که پرونده‌ای را تهیه کنند که او بتواند از آن برای توجیه بازبینی برجام در ۹۰ روز آینده استفاده کند.

پس از کنار گذاشتن تیلرسون، یک منبع آگاه در کاخ سفید به فارین پالیسی گفته که رئیس‌جمهور افرادی را در کاخ سفید استخدام کرده و به آنها دستور داده تا مواردی برای بازبینی برجام در ۹۰ روز آینده تا ماه اکتبر برای او فراهم کنند. این وظیفه قبلا به تیلرسون و وزارت خارجه داده شده بود. در حال حاضر کاخ سفید مسئول بررسی این مساله‌ است.

سه منبع آگاه که به گروه حل مشکل دعوت شده‌اند این داستان را در گفت‌و‌گو با فارین پالیسی تایید کرده‌اند. هر یک از آنها بخشی از تاکتیک را شرح داده‌اند و گفته‌اند این به نوعی دور زدن وزارت خارجه بوده است. آنها تایید کرده‌اند که ترامپ از تیلرسون خواسته در بازبینی اخیر کاری کند که توافق هسته‌ای تایید نشود. تیلرسون مشخصا موفق نبوده و در نتیجه ترامپ به دنبال افراد دیگری رفته است.

 بهانه‌جویی ترامپ

یکی از این منابع آگاه گفته: «رئیس‌جمهور دائما از تیلرسون خواسته به او بگوید چرا باید این توافق را تایید کند و پاسخی که تیلرسون می‌داد همیشه او را خشمگین می‌ساخت. به گفته این منابع آگاه «استیو بنن» و «سباستین گرکا» همیشه تیلرسون را در مورد اینکه چرا توافق هسته‌ای برای آمریکا خوب است مورد بازجویی قرار می‌دادند و تیلرسون هیچ وقت نمی‌توانست پاسخ مناسبی بدهد.»

هر سه این منابع آگاه گفته‌اند برای اینکه نحوه کار را شرح دهند خیلی زود است. مشاوران تیلرسون این جریان را انکار کرده‌اند و گفته‌اند که این داستان با مذاکراتی که بین تیلرسون و رئیس‌جمهور در جریان بوده در تضاد است.

«آرسی هموند» مشاور تیلرسون گفته: «شاید همه کسانی که در اتاق بوده‌اند با صحبت‌های وزیر خارجه موافقت نکرده‌اند اما رئیس‌جمهور مشخصا از اینکه یک نفر تا این اندازه اطلاعاتی دقیق و روشن به او ارائه کرده سپاس‌گذار بود.»

براساس گزارش فارین پالیسی این تنها مشکلی نیست که بین جریان راست افراطی و وزارت کشور پیش آمده است. یک ماه پیش «ایان برمر» رئیس میز اوراسیا در توییتر خود نوشت: «تیلرسون و جیمز ماتیس در سیاست خارجی مورد بی‌توجهی ترامپ قرار می‌گیرند. اما رئیس‌جمهور در این مورد بی‌تقصیر است.»

رکس تیلرسون که یک مهندس عمران است و پیش از حضورش در وزارت خارجه، رئیس شرکت بزرگ اکسون موبیل بوده و در زمینه سیاست خارجی تجربه نسبت کمی دارد اینک از سوی دونالد ترامپ دور زده شد و از تیم بررسی توافق هسته‌ای کنار گذاشته شد. موضوعی که نشان از عدم اعتماد ترامپ به تیلرسون دارد.

حال باید دید این گروه جدید بررسی پایبندی ایران به برجام چه مشاوره‌ای به ترامپ خواهند داد. البته پیش‌بینی‌ها حکایت از آن دارد که ترامپ درصدد است شواهدی پیدا کند که نشان دهد تهران به توافق پایبند نبوده است و به هرقیمتی به دنبال معرفی ایران به‌عنوان طرف نقض‌کننده برجام است.