![«جشن سده» ثبت جهانی شد + تصاویر](https://farhikhtegandaily.com/images/news/89932/thumbs/89932.jpg?v=1701863272)
پرونده جشن سده روز چهارشنبه - ۱۵ آذر ۱۴۰۲- در پروندهای مشترک به نام ایران و تاجیکستان در هجدهمین جلسه کمیته بین دولتی حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس که در شهر کاسان، جمهوری بوتسوانا برگزار شد، بررسی و با تصویب اعضای کمیته به عنوان بیستوچهارمین عنصر میراثفرهنگی ناملموس ایران در فهرست جهانی یونسکو ثبت شد.
جشن سده جشنی ایرانی از آیینهای مهم ایران باستان است که در آغاز شامگاه ۱۰ بهمن برگزار میشود. این جشن بیش از هزاران سال قدمت دارد (از زمان پیدایش آتش) و از کهنترین جشنهای ایرانی بهشمار میرود. سده بهعنوان یک میراث ایرانی است و اعضای جوامع را بدون توجه به سن، جنسیت و موقعیت اجتماعی گرد هم میآورد. در این آیین، آتش به همراه آب، باد و خاک از عناصر مقدس به شمار میرود، که در بسیاری از جشنهای ایرانیان نقش کاربردی داشته است. ایرانیان باستان معتقد بودند آتشی که در این روز افروخته میشود، سمبل و نشانه گرم شدن زمین و آماده شدن برای ورود به فصل بهار است.
جشن، جشن همکاری و همبستگی مردمان است. مردم از هر قومیت و هر مذهبی در این جشن باستانی شرکت می کنند. این جشن با برگزاری مراسم روشن کردن آتش و حلقه زدن به دور آن، برگزاری مراسم مذهبی، قصه خوانی، شاهنامه خوانی، آواز و موسیقی، میزبانی و پذیرایی از میهمانان با غذاها و نان های خاص و آیینی، شیرینی و میوه و تنقلات همراه است.
در بعضی دورههای تاریخی که ایرانیان برای اجرای این آیین با محدودیت روبهرو بودهاند، هیزمها را بر بلندای کوه یا بالای بام خانهها جمع میکردند و در آیین سده میسوزاندند، اما امروزه مکانهای مشخصی را برای افروختن آتش انتخاب و این آیین را در این مکانها برگزار میکنند. در این جشن، زرتشتیان و موبدان به صورت حلقه، گرد آتش میایستند و مردم در پشت سر آنها قرار میگیرند. در این مراسم موبدان دعای آتش نیایش میخوانند و سپس هیزمها را آتش میزنند و در ادامه به شاهنامهخوانی و اجرای موسیقی میپردازند. زرتشتیان در آیین سده معمولا لباسهای سفید بر تن میکنند. اعتقاد کشاورزان بر این است که در روز دهم بهمن، روزی که ۵۰ روز و ۵۰ شب تا بهار باقی مانده است، زمینهای کشاورزی برای کشت بهاری بعدی خود آماده میشوند و مردم پایان سردترین روزهای زمستانی را جشن میگیرند.
جشن سده به شماره ۲۰۶۷ در ۲۹ بهمنماه سال ۱۳۹۸ در فهرست ملی ایران ثبت شد و وزیر وقت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در بخشنامهای دستور پاسداشت و زندهگردانی این کهن آیین را به استانداران کشور ابلاغ کرد. پرونده جشن سده نیز در سال ۱۳۹۹ در فهرست رزرو یونسکو قرار گرفته بود. هجدهمین جلسه کمیته بین دولتی پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس از ۱۳ تا ۱۸ آذرماه ۱۴۰۲ در شهر کاسان جمهوری بوتسوانا برگزار شد. از ایران ۳ پرونده برای ثبت جهانی در هجدهمین نشست کمیته بینالدولی پاسداری از میراثفرهنگی ناملموس شامل هنر تذهیب مشترک با آذربایجان، تاجیکستان، ترکیه و ازبکستان) افطار و مراسم اجتماعی- فرهنگی آن مشترک با آذربایجان، ترکیه و ازبکستان، و جشن سده مشترک با تاجیکستان بررسی و در فهرست جهانی میراث ناملموس یونسکو قرار گرفت.
منبع: ایرنا