تحقق IPC ؛ تحقق عمران ایران

این مدیریت در طول فعالیت خود سه هزار و422 پروژه را برای توسعه این مناطق در زمینه‌های عمرانی، زیرساختی، درمانی، ورزشی، فرهنگی، آموزشی و شهرسازی به اتمام رسانده است. بر‌‌خلاف آنچه تصور عموم است، طرح‌های کمک به عمران مناطق نفت‌خیز مختص کارمندان صنعت نفت نیست و همه مردم منطقه می‌توانند از آنها بهره ببرند. در همین حال باید در نظر داشت که سهم بودجه شرکت نفت از درآمدهای نفتی باز هم همانطور که دیگران تصور نمی‌کنند تنها 5/14 درصد از کل فروش نفت است که آن هم پس از واریز کل درآمد نفت به خزانه کشور به نفت اختصاص می‌یابد و بودجه مربوط به طرح‌های کمک به عمران نیز از محل همین 5/14 درصد تحقق می‌یابد. در کنار این مساله باید در نظر داشت که طرح‌های کمک به عمران مناطق نفت خیز در حالی بودجه خود را هر ساله برای توسعه این مناطق و تحقق اهداف مسئولیت‌های اجتماعی شرکت افزایش می‌دهد که در سال‌های اخیر به دلیل مسائل تحریمی و همچنین کاهش بهای نفت و در نتیجه کاهش بودجه، شرکت با کمبود اعتبار مواجه شده است، با این حال با تاکید دولت یازدهم، این صنعت هیچ‌گاه دست از عمل به تعهدات خود بر نداشته است و همواره خود را متعهد به عمران و آبادانی مناطق تحت عملیات خود می‌داند. حالا اما مساله از این هم فراتر رفته است. قراردادهای IPC که در چند ماه اخیر مورد حجم گسترده انتقادات قرار گرفته حالا قرار است محلی برای اخذ اعتبارات برای توسعه مناطقی باشد که از سوی شرکت‌های خارجی انتخاب می‌شوند. در همین زمینه پای صحبت‌های محسن امیریان، مدیر نظارت بر طرح‌های کمک به عمران مناطق نفت‌خیز نشستیم تا بیشتر با فعالیت‌های این واحد و همین‌طور نقش مدل جدید قراردادهای نفتی در توسعه مسئولیت‌های شرکت
آگاه شویم.

برای ما از طرح‌هایی که در دست اقدام دارید، بگویید.
مدیریت نظارت بر طرح‌های کمک به عمران مناطق نفت‌خیز، تا‌کنون سه هزار و 422 پروژه را به اتمام رسانده است و هم‌اکنون 257 پروژه نیز با اعتبار 32 هزار و 536 هزار ریال در دست اقدام دارد که از این تعداد، 86  مورد آموزشی، 80 مورد ورزشی، 13 مورد بهداشتی و 42 مورد در حوزه راهسازی است. در حال حاضر به ترتیب استان‌های خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و فارس بیشترین تکالیف در دست اقدام این مدیریت را شامل می‌شوند و به طور دقیق‌تر 175 پروژه در این استان‌ها در حال انجام است. زمینه فعالیت این مدیریت آنقدر گسترده است که همه مسائل مدنیت شهری را شامل می‌شود. از جمله طرح‌های نمونه می‌توان به ساخت شهر متروکه نفت‌شهر اشاره کرد.
همچنین ایجاد زیر‌ساخت‌های شهری، ساخت مسکن، مراکز درمانی، ورزشی، آموزشی و فرهنگی از سوی وزارت نفت انجام شده و هم‌اکنون امکان سکونت 50 خانوار در این شهر وجود دارد. ضمن آنکه این فعالیت‌ها در تعامل با سایر وزارتخانه‌های بزرگ کشور انجام می‌شود، یعنی به عنوان مثال تخصیص زمین در پروژه ماهشهر از سوی وزارت مسکن و شهرسازی صورت گرفته، تجهیز مراکز درمانی از سوی وزارت بهداشت و استانداری هم زمینه ایجاد نهادهای شهری را فرآهم آورده است. با ایجاد این شهر و تحویل 50 مسکن ساخته شده از سوی وزارت نفت به سازمان بنیاد مستضعفان و تخصیص آنها به افراد نیازمند، می‌توان امیدوار بود در آینده نزدیک، 200 خانوار در این منطقه ساکن شوند.

آیا فعالیت این مدیریت نسبت به دولت گذشته تفاوتی داشته است؟
باید بگوییم این حجم و جنس این فعالیت‌ها به طور کامل متحول شده است. با وجود آنکه دولت قبل درآمدهای بسیار فراتر از دولت یازدهم در نفت داشت، اما به دلیل نبود الزامات قانونی و فرآیندهای صحیح، تقریبا فعالیتی در این زمینه انجام نداده بود. در واقع در آن زمان بودجه سالانه محدود 40 میلیارد تومانی برای تخصیص زمین، فعالیت‌های مشاوره‌ای، فعالیت‌های طراحی و ... خرج می‌شد ولی کاری از پیش نمی‌رفت. اما با تعیین ساز‌و‌کارهای ویژه هم‌اکنون در تعامل با وزارتخانه‌های مختلف فعالیت‌ها تقسیم می‌شود و علاوه بر آن بودجه 10 برابر شده و تنها در پنج ماهه نخست امسال نزدیک به 340 میلیارد تومان در این طرح‌ها از سوی وزارت نفت هزینه شده و تا پایان سال نیز این میزان به 700 میلیارد تومان می‌رسد. ضمن آنکه پیش از این اختصاص بودجه به این مدیریت، بستگی به دلخوشی مدیران داشت اما حالا ساز‌و‌کاری برای آن تعریف شده است.
 به این صورت که سال گذشته با عنایت وزیر محترم طی نامه نگاری با رئیس‌جمهوری، قرار شد یک درصد از محل پروژه‌های سرمایه‌گذاری نفت، به طرح‌های کمک به عمران مناطق نفت‌خیز اختصاص یابد، علاوه بر آن در طرح‌های توسعه منطقه ویژه پارس‌جنوبی، سهمی برای انجام طرح‌های کمک به عمران در نظر گرفته شده است. از همه اینها مهم‌تر جلساتی است که ما برای مجاب کردن مجلس برگزار می‌کنیم و در صورت تصویب می‌توانیم 2 درصد کل فروش نفت را برای طرح‌های کمک به عمران مناطق نفت‌خیز اختصاص دهیم. اخیرا هم قرار شده  5درصد اعتبارات طرح‌های سرمایه‌گذاری (SPV) از محل صندوق توسعه ملی طرح‌های توسعه‌ای منطقه غرب کارون و پارس‌جنوبی به واسطه شورای اقتصاد برای این طرح ها اختصاص یابد. خوشبختانه نگاه مثبت و پیگیر وزیر نفت برای رفاه مردم این روند را ایجاد کرده است. همین هفته گذشته بود که به دستور ایشان قرار شد که برای ایجاد محیط سبز و پویا درختکاری در همه مناطق نفت‌خیز به صورت گسترده و نامحدود اجرا شود.

در مورد تاثیر قراردادهای IPC در پروژه‌های کمک به عمران مناطق نفت‌خیز توضیح دهید.
قراردادهای IPC می‌تواند نقطه عطفی در مدیریت نظارت بر طرح‌های کمک به عمران نفت‌خیز به عنوان جهادسازندگی نفت باشد. طبق پیشنهادی که این مدیریت مطرح کرده و از سوی مقامات وزارت نفت هم مورد پذیرش قرار گرفته، یکی از شروط اعطای پروژه‌های صنعت نفت در قالب IPC اختصاص 5 درصد سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی برای عمران مناطق نفت‌خیز است. شرکت‌های خارجی در همه جای دنیا به دنبال منافع خود در
سرمایه‌گذاری‌ها هستند و به هیچ‌وجه به ویژه در حوزه عمرانی منافعی را برای طرف میزبان متصور نمی‌شوند. اما با ایجاد این شرط می‌توانیم عمران کشور را به صورت مستقیم از محل سرمایه وارد شده به کشور رقم بزنیم. ساز‌و‌کارهایی که مدیریت نظارت بر طرح‌های کمک به عمران مناطق نفت‌خیز ایجاد کرده، این توان را به وجود آورده که ما سالانه پنج هزار میلیارد تومان قابلیت مدیریت طرح داریم؛ اما به دلیل محدود بودن اعتبارات، مجبور شدیم سرعت خود را پایین بیاوریم اما اگر چنین اعتباراتی تامین شوند می‌توانیم سرعت توسعه کشور را بسیار افزایش دهیم. البته همین الان هم ما سه برابر اعتباری که تخصیص داده می‌شود، طرح کلید می‌زنیم و چون این طرح‌ها چند ساله است، از اعتبار سال‌های آتی هزینه می‌کنیم. امید است تا هفته دولت 35 طرح امسال تکمیل شود و کار روی طرح‌های دیگر را آغاز کنیم.

سید محمد میرزا محمد زاده