ابوالفضل ظهرهوند:برخی در تلاش بودند برجامهای بعدی را هم اجرا کنند اما «برجام ۱» سقط شد و در نتیجه این برجام متولد نشده از بین رفت و خطر برجامهای بعدی را هم که برایمان تهدید بودند، از بین برد و این مساله برای ایران یک امر مثبت است.
تعهدات در حال متوازن شدن است
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، گام چهارم ایران در کاهش تعهدات برجامی که هماکنون در حال برداشته شدن است، اقدامی در راستای متعادلسازی توافقنامه برجام محسوب میشود. این گام بههیچ عنوان بهمعنای خروج از برجام نیست و همه این اقدامات با استفاده از ظرفیتهای داخل خود برجام صورت گرفته است، بنابراین بههیچ عنوان بحث خروج ایران مطرح نیست و هدف از این مساله هم این است که ما بتوانیم مطالباتمان را نقد کنیم و نکته مهمتری که باید هم دولت و هم افکارعمومی بپذیرند این است که از برجام نتیجه خاصی برای ما حاصل نخواهد شد.
مساله دیگری که باید به آن توجه کنیم اینکه دیگر نمیتوان برجام را با مساله توسعه اقتصادی و تغییر در شرایط اجتماعی ایران گره زد. از اینرو ما باید برنامهریزی کنیم و مسائل خود را مستقل از برجام انجام دهیم ولی به هر حال برجام توافقنامهای بوده که ما براساس آن متحمل هزینههایی شدیم که از دست دادن بخشی از ظرفیت هستهای کشور هم بخشی از آن است و قرار بود مطالباتی را از غرب و 1+ 5 بگیریم که این اتفاق نیفتاد.
ما باید به مطالبات بر زمین مانده خود برسیم نه اینکه بخواهیم با برجام مسائل کشور را حل کنیم. این دو مقوله با یکدیگر متفاوت است. هدف ما از برداشتن چنین گامهایی این است که مطالبات خود را نقد کرده و از طرفی بتوانیم مجددا به ظرفیت از دسته رفته خود برسیم. طرفهای غربی و اروپایی جنجال بیربطی را بهپا کردهاند، به عوض اینکه به تعهداتشان عمل کنند، سعی دارند توافقنامه برجام را رایگان حفظ کنند بهرغم اینکه بهزعم خودشان این مساله برای آنان از اهمیت امنیتی برخوردار است. هدف از برداشتن این گامها این است که طرف غربی مجبور شود هزینه کند یا اینکه محترمانه از برجام خارج شود که خود این برای ما فرصت است.
ما نباید بههیچ عنوان در مسیری حرکت کرده یا بهگونهای اقدام کنیم که ناظر به خروج ما از برجام باشد، ما از برجام خارج نشده و این به صلاح ما نیست که از برجام خارج شویم. ما باید برجام را متوازن کنیم و گام چهارم، گامی در جهت متوازنسازی توافقنامه برجام است. اینجا مساله این است که براساس بضاعتی که وجود دارد و با این نگاه که ما کمترین هزینه را در این مساله متحمل شویم، باید خیلی حسابشده به ظرفیتهای خود دست پیدا کنیم. در گامهای پیش از این شاهد این موارد بودیم مثلا طبق برجام قرار بود که هیچوقت ذخایر غنیسازی ما از 300 کیلوگرم بالاتر نرود، اما خودشان نخریدند و ما هم کارمان را ادامه دادیم. در هیچ کجای برجام به این مساله اشاره نشده که فعالیتهای برجامی ایران باید تا سقف 300 کیلوگرم باشد بلکه گفتهاند ایران فعالیت خود را انجام میدهد و طرف مقابل مازاد بر این 300 کیلوگرم را از ایران میخرد، بنابراین اگر نبردند، ما این را افزایش میدهیم یا فرض بفرمایید تغییر در میزان غنیسازی که پیش از این 3.67 بود که این میزان را بالاتر بردهایم یا در بحث تحقیق و توسعه روی نسلهای جدید سانتریفیوژ متمرکز شدهایم.
اکنون هم در گام چهارم عملیات گازدهی را در فوردو که از اهمیت و موقعیت استراتژیکی برخوردار است، انجام دادیم. این دقیقا همان مسیری است که ما در گذشته در جهت شکلدهی به توافقنامه برجام ظرفیتهای خود را از دست دادیم، اما اکنون در مسیر مخالف آن حرکت میکنیم. اینکه سرعت ما در این زمینه چقدر باشد، مهم نیست بلکه مساله مهم این است که مسیر متعادلسازی را در برجام جلو ببریم. اروپاییها هیچ کاری از دستشان برنمیآید جز اینکه مطالبات ایران را عملیاتی کنند یا اینکه تصمیم بگیرند محترمانه از برجام خارج شوند که تصمیمگیری هم برعهده خودشان است. قرار نیست ما از برجام خارج شویم و به صلاح هم نیست.
اصلا امیدی به اروپاییها نیست و ما برای اینکه بفهمیم چقدر برجام برای آنان اهمیت دارد، باید منتظر باشیم که ببینیم آنان چه گام راضیکنندهای را در این زمینه برای ایران برمیدارند و اگر این کار را هم انجام ندادند، بازهم اهمیتی ندارد. آنچه ما اکنون انجام میدهیم این است که اول مطالبات بر زمین مانده خود را نقد کنیم و اگر نقد نشد به سمتی برویم که به ظرفیتهای گذشته خود برسیم. خروجی این کار این است که ما به ظرفیتهای گذشته خود رسیده و درنهایت به نقطهای برسیم که به آن آستانه اراده هستهای میگویند که متاسفانه طرفهای مقابل به غلط آن را گریز از هستهای مینامند در حالی که ایران بههیچوجه بهدنبال گریز هستهای نیست که اگر به آن نقطه برسیم، میتوان گفت که بخشی از خسارتهای برجام را جبران کردهایم. اگر اروپاییها از برجام خارج شوند که خیلی عالی است چراکه در آن صورت ما تعهدی نداریم و آنان هستند که از برجام خارج شدهاند. همانند وقتی که ترامپ از برجام خارج شد، 1+ 4 او را محکوم کردند، بنابراین سه کشور اروپایی هم اگر از برجام خارج شوند، سه کشور باقیمانده این اقدام را محکوم میکنند، چراکه در آن صورت ما اقدامی خلاف برجام انجام ندادهایم اما اگر آنان از برجام خارج شوند، تمامی بندهای برجام به هوا رفته و ما هم کار گذشته خود را انجام میدهیم.
در پایان باید بگویم تعداد 1044 سانتریفیوژ ما در فوردو بدون گازدهی فعالیت میکردند و امروز با گام چهارم به این سانتریفیوژها گازدهی شده، این یک گام مهم است اما باید به این مساله توجه کنیم که برجام قرار نیست برای ما معجزه انجام دهد و همین که دولت این گام را برمیدارد و واکنشهای غربی را شاهد هستیم که کاری از دستشان برنمیآید، کفایت میکند. چراکه اقدامی خلاف برجام صورت نگرفته است و باید گامهای بعدی را به همین منوال برداریم و شاید به گام بیستم هم برسیم، مسالهای ندارد چراکه جمعبندی از توافقنامه برجام برای ما بسیار حائز اهمیتتر است و برخی در تلاش بودند تا با برجام آب، نان و هوا را درست کنند، این اتفاق نیفتاد و همه فهمیدند برجام معجزه نمیکند و همین کافی است. برخی در تلاش بودند برجامهای بعدی را هم اجرا کنند اما «برجام 1» سقط شد و در نتیجه این برجام متولد نشده از بین رفت و خطر برجامهای بعدی را هم که برایمان تهدید بودند، از بین برد و این مساله برای ایران یک امر مثبت است.
* نویسنده: ابوالفضل ظهرهوند، معاون اسبق وزارت خارجه
مطالب پیشنهادی
