۶ دستاورد جذاب دانشگاههای تهرانی در سالی که گذشتبهطور قطع با حمایتهای بیشتر از دانشجویان و محققان دانشگاهی و پروژههایی که ارائه میدهند، میتوان دستاوردهای بیشتری تا مرز تجاریسازی داشت که به کمک آنها بخش زیادی از نیازهای کشور را که از طریق واردات برطرف میشود، برآورده کرد.
ابداعـات کـاربـردی بـرای ایـران امـروز
دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
حالب مصنوعی
حالب یا میزنای عضوی است که ادرار را از کلیهها به مثانه میبرد و بروز مشکل در آن، بیمار را دچار مشکلات کلیوی و ادراری میکند. در بعضی موارد ازجمله تشکیل سنگ یا انسداد در حالب موجب میشود گاهی پزشکان مجبور به خارج کردن حالب شوند. طول حالب معمولا در افراد بالغ بین 25 تا 30 سانتیمتر است. محققان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی طی سه سال فعالیت در این زمینه سرانجام در سال جاری موفق به تولید حالب مصنوعی با کمک فناوری نانو شدند. داربست نانویی روی داربست سلولی کاشته شده و به این طریق توانستهاند حالبی مصنوعی تولید کنند. این حالب مصنوعی مراحل آزمایش حیوانی خود را طی میکند و محققان به تازگی آن را به یک سگ پیوند زدهاند تا عملکرد آن را در بدن حیوان مشاهده کنند. آنها امیدوارند بعد از رفعنقصهای احتمالی، حالب مصنوعی سال آینده روانه بازار شود. این داربست نانویی به شکلی ساخته شده که سلولهای طبیعی حالب در آن رشد میکنند و شکلی طبیعی به خود میگیرند.
دانشگاه تهران
اسکلت خارجی برای تندتر راه رفتن
چند سالی است تولید اسکلت خارجی در دنیا رواج پیدا کرده و بیشترین کاربرد آن برای کمک به راهرفتن بیمارانی است که از معلولیت حرکتی رنج میبرند. اما برخی اسکلتهای خارجی هم برای راحتتر راهرفتن افراد سالم طراحی شدهاند. دانشجویان و پژوهشگران دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تهران وسیلهای اختراع کردهاند که دوندگان با پوشیدن آن قادرند راحتتر و با سرعت بیشتری بدوند. درحقیقت، این دستگاه نوعی وسیله کمکی است که به دوندگانی که در دویدن پرسرعت دچار مشکل هستند، کمک میکند تا هم راحتتر بدوند و هم سرعت آنها تا هشتدرصد افزایش یابد. این اسکلت خارجی از یک کمربند و دوبند تشکیل شده که دور کمر و رانها بسته میشود و علاوهبر این، دارای یک حلقه فلزی است که به صورت قوسیشکل در پشت فرد قرار میگیرد و نقش انتقالدهنده انرژی را ایفا میکند، بهطوری که انرژی را از یک مفصل ران میگیرد و به قسمت دیگر منتقل میکند. نیویورکتایمز به دلیل اهمیت این اختراع، گزارشی از آن در سایت خود منتشر کرده است.
دانشگاه تربیتمدرس
لحیم نانویی دوستدار محیطزیست
لحیم یکی از پرکاربردترین لوازم در بخش الکترونیک است که مهندسان معمولا از آن برای اتصال قسمتهای مختلف به هم استفاده میکنند. اما سرب به کار رفته در لحیم خطرات زیستمحیطی فراوانی دارد و به همین دلیل هم استفاده از آن از سال 2006 در صنایع الکترونیک ممنوع شد اما هنوز هم لحیمهای سربی در ایران مورد استفاده قرار میگیرند و این دلیل اصلی صادرنشدن برخی وسایل الکترونیک است. در کنار لحیم سرب، لحیمهایی بر پایه قلع، ترکیب مس و نقره پرکاربردترین لحیمهای بدون سرب هستند که استفاده از این آلیاژهای دوستدار طبیعت خطری را متوجه افراد نمیکند و حتی ویژگی سرطانی بودن سرب را هم دارا نیستند. محققان دانشگاه تربیتمدرس لحیمهایی نانویی ساختهاند که دوستدار طبیعت بوده و با توجه به نداشتن سرب، در افراد باعث ایجاد سرب نمیکنند. این لحیمهای نانویی هزینه کمتری هم به دنبال دارند و به راحتی در کشور قابلتولید هستند. غیر از این، لحیم نانویی تولید داخل وجود ندارد و با کاربرد آن افراد زیادی از ابتلا به سرطان نجات پیدا میکنند.
دانشگاه امیرکبیر
ماسکهای معطر دارویی با خاصیت درمان سرماخوردگی
فصل سرما که آغاز میشود، پزشکان توصیه میکنند افراد موقعی که در جامعه حضور پیدا میکنند برای جلوگیری از ابتلا به ویروس سرماخوردگی ماسک روی صورت بگذارند. اما ممکن است این ماسکها همیشه موثر واقع نشوند و باز هم ویروس به فرد منتقل شود. برای حل این مشکل، محققان دانشکده مهندسی نساجی دانشگاه صنعتی امیرکبیر ماسکهای معطر دارویی با خاصیت درمان سرماخوردگی ابداع کردهاند. آنها در این طرح، از روش معطرسازی لایه الکتروریسی در ماسکها با خاصیت معطرسازی کنترلشده استفاده کردهاند. در معطرسازی این ماسکها ترکیباتی به کار رفته که ماندگاری عطر را بالا میبرد، بهطوری که بوی عطر که خاصیتی درمانی دارد تا سه هفته در ماسک باقی میماند. این ماسکها آنتیباکتریال هستند و ذرات آلاینده را به خوبی جداسازی میکنند و با این کار تنفس را برای افراد بهویژه کسانی که ناراحتیهای تنفسی دارند، راحتتر میکنند. نمونه خارجی این ماسک وجود دارد اما در داخل نمونه ایرانی آن وجود ندارد. این ماسکها تا مرحله تجاریسازی پیش رفتهاند و با همکاری یک شرکت دانشبنیان قرار است بهزودی وارد بازار شوند.
دانشگاه شریف
تونل صدا
حتما در اماکن عمومی شاهد صداهای بلندی که از بلندگوها و برای هدف خاصی پخش میشوند، بودهاید. این صداها گاهی یک فرد خاص را خطاب قرار میدهند و باعث آزردگی برای سایر افراد میشوند. اما یک گروه شتابدهنده در دانشگاه صنعتی شریف، دستگاهی موسوم به تونل صدا ابداع کردهاند که صدا را جهتیابی میکند. این دستگاه بهگونهای طراحی شده که به سمت هر کسی که قرار گیرد، تنها او صدا را خیلی خوب میشنود و طرف مقابل درک زیادی از صدای تولیدشده ندارد. این تونل صدا که با کمک فناوری «اولتراسونیک» ساخته شده، صدا را در یک باریکه جهتدار ارسال میکند. این ابداع، باعث میشود هر فرد تنها صدایی را که باید بشنود و با این تونل صوتی میتوان فضای هدفمند صوتی ایجاد کرد که کاربرد آن بیشتر برای بیمارستانها، کافهها، موزهها و گالریها و اماکنی است که در آنجا صدای زیاد ایجاد مزاحمت میکند، بنابراین میتوان با این تونل صوتی، صدایی خاص تنها برای افرادی خاص هدایت کرد تا فقط آنها صدای موردنظر را بشنوند. البته افراد عادی هم میتوانند از آن بهرهمند شوند.
دانشگاه علم و صنعت
ساخت بتن گوگردی از پسماندهای صنعتی
بسیاری از سازههایی که در ساختوساز به کار میروند، در معرض خوردگی قرار دارند. شاید تصور کنید این خوردگیها فقط گریبانگیر سازههای شمالی است که در مجاورت دریا و رودخانه قرار دارند، در صورتی که در تهران هم شاهد خوردگی سازهها هستیم که میتواند استحکام آنها را تحتتاثیر قرار دهد و در لرزشهایی چون زمینلرزه مشکلساز شود. گروهی از محققان دانشگاه علم و صنعت مشغول تولید بتن گوگردی از پسماندهای مازاد صنعتی هستند. از ویژگیهای قابلتوجه این بتن، مقاومت بالا در برابر خوردگی محیطهای اسیدی و قلیایی است. این بتن با توجه به اینکه از پسماندهای صنعتی ساخته میشود، هزینهبر نیست و مانع ورود پسماندها به محیطزیست میشود. سالهاست در دنیا از بتن گوگردی برای ساختوساز استفاده میشود. تولید این نوع بتن در کشور هزینه تولید را کاهش میدهد و مقاومت سازه را در برابر محیطهای اسیدی و قلیایی بالا میبرد. محققان دانشگاه علم و صنعت یکسال و نیم صرف تولید بتن گوگردی کردهاند و در حال حاضر، این طرح مراحل پایانی آزمایشگاهی را سپری میکند.
* نویسنده : ندا اظهری روزنامهنگار
مطالب پیشنهادی
.gif?v=0)
