معاون پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی ایلام در گفتوگو با «فرهیختگان»:ما اگر بتوانیم رویکرد مثبت را در جامعه علمی کشور تقویت کنیم، مطمئنا طرح پایش میتواند بسیار راهگشا باشد. البته در کنار همه اینها، حمایتهای دولتی هم بسیار مهم است.
۴۵۰ میلیون تومان قرارداد پژوهشی بروندانشگاهی داشتیم
در این میان حضور دانشگاه آزاد اسلامی در این منطقه باعث رونق فضای علم و دانش و پرورش دانشجویان و علاقهمندان به سیستم آموزش عالی شده و در کنار این مساله، حضور کادر علمی مجرب و فارغالتحصیلان این دانشگاه در رشتههای مختلف تحصیلی این فرصت را در این استان ایجاد کرده که با استفاده از توان علمی و دانشی خانواده این دانشگاه، بتوان با فعالیتهای عملیاتی در حوزه پژوهشی و دانشبنیان، مشکلات و مسائل این منطقه را حل کرد و ضمن ارتقای سطح علمی دانشجویان و استادان این واحد دانشگاهی، با درآمدزایی حاصل از فعالیتهای پژوهشی و قراردادهای بروندانشگاهی موجبات رشد و شکوفایی بیشتر دانشگاه را فراهم آورد. اقداماتی که امروزه قرار است در راستای تولید ثروت از طریق پژوهش با استفاده از خروجی پایاننامههای کاربردی در راستای حل مسائل کشور انجام شود، جملگی در قالب طرح پایش در دانشگاه آزاد اسلامی عملیاتی شده است و در این راستا برای بررسی اقدامات صورتگرفته در دانشگاه آزاد اسلامی استان ایلام پای صحبتهای علی نوری، معاون پژوهش و فناوری این دانشگاه نشستهایم تا ضمن بررسی فعالیتهای پژوهشی این واحد دانشگاهی، دیدگاههای این مدیر و استاد دانشگاه آزاد اسلامی را درباره طرح پایش جویا شویم. متن این گفتوگو را در ادامه میخوانید.
بهعنوان معاون پژوهش و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی ایلام، چه تحلیلی از ضرورت و اهمیت اجرای طرح پایش در دانشگاه آزاد اسلامی دارید؟
آنچه تا امروز در حوزه تحصیلات تکمیلی و البته در تالیف پایاننامههای دانشجویی شاهد آن بودیم این است که بخش اعظم این پایاننامهها و خروجیهای پژوهشی، جنبه کاربردی ندارند و باعث حل مشکلات و مسائل کشور نمیشوند. بنابراین با ارائه طرح مهم و مترقیای بهنام «پایش»، این امید وجود دارد که از این به بعد با نظاممند شدن پایاننامهها و خروجیهای پژوهشی، شاهد حل مشکلات و مسائل کشور باشیم. ما بهعنوان خانواده دانشگاه آزاد اسلامی این وظیفه را داریم که در راستای اهداف انقلاب اسلامی به مردم کشورمان خدمت کنیم و با فعالیتهای علمی و دانشمان مشکلات آنها را کاهش دهیم. طبیعتا ما با رسالتی که بهعنوان دانشگاه نسل چهارم داریم، باید در راستای هدفمندکردن پایاننامهها اقدامات موثری را انجام دهیم که خوشبختانه همه این اقدامات امروز در قالب طرح پایش جمعبندی شده است. در این طرح تلاش بر این است تا پایاننامهها روی یک معضل خاص یا برمبنای نیازهای نهادهای مختلف و مشکلات یک منطقه و استان و کشور ارائه شوند. خوشبختانه این اقدامات در تعداد زیادی از واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی آغاز شده و در این راستا در استان ایلام هم اقدامات قابلتوجهی انجام خواهد شد. همانطور که میدانید استان ما یکی از استانهای محروم است و مردم در اینجا با مشکلات اقتصادی گوناگونی مواجه هستند؛ با این حال پتانسیلهای زیادی در این استان وجود دارد که میتواند قابلتوجه باشد، چون آنچه در طرح «پایش» اهمیت دارد این است که بتوانیم براساس پتانسیلهای هر منطقه، مشکلات آن منطقه را برطرف کنیم. استان ما هم اگرچه کوچک و محروم است اما در زمینههای سرمایهگذاری و کار در مباحث گردشگری، سلامت، گردشگری مذهبی، آب و کشاورزی، توریسم مذهبی و نفت و گاز پتانسیلهای مهمی برای فعالیت وجود دارد. با اینکه ما در این استان حدود یک درصد جمعیت کشور را دارا هستیم، اما بالغ بر 10 درصد منابع نفت و گاز کشور را در این استان شناسایی کردهایم که امیدواریم هرچه زودتر به بهرهبرداری برسند. ما از یکسال گذشته تا امروز هدفگذاریهای لازم را انجام دادهایم که بتوانیم از این ظرفیتها بهرهبرداری لازم را داشته باشیم.
در مســــیر بهتـــر انــــجامشدن فعالیتها و برنامهریزیهای انجامشده در طرح پایش، باید چه اقداماتی انجام شود که استمرار و کیفیت این طرح دچار آسیبهای احتمالی نشود؟
هر طرح علمیای که شروع میشود، نو و تازه بوده و ممکن است یکسری مشکلات را هم بهدنبال داشته باشد؛ اما طرح پایش بسیار مترقی و کامل است و افرادی که آن را طراحی کردهاند، هدفی جز ارائه خدمات به جامعه و کشور نداشتهاند، اما یکی از مشکلاتی که ممکن است در این مسیر وجود داشته باشد، این است که کارها بهصورت کلی و سرفصلی طراحی میشوند. آنچه در اینجا ضرورت دارد این است که این سرفصلها باید خرد و ریز شوند؛ مثلا در بحث گردشگری باید حوزههای مختلف این امر مورد توجه قرار گیرد و مثلا آنچه در شمال کشور است با آنچه در منطقه ایلام وجود دارد از یکدیگر تفکیک شوند. مثلا ما جنگلهای بلوط یا اماکن مذهبی مختلفی داریم که میتوانند قابلتوجه باشند؛ همچنین در ایام اربعین حسینی بحث توریسم مذهبی و زوار اربعین را داریم که در جای خود قابلتامل است. طبیعتا در بحث هدفگذاریهای کلی این طرح ممکن است آسیبهایی به وجود بیاید، لذا باید در این مسیر به جزئیات مختلف کار توجه ویژهای داشته باشیم. همچنین باید فعالیتهای مکمل هم وجود داشته باشد تا دانش جنبه بومی پیدا کنند. به همین دلیل باید همه استانها از فعالیتهای یکدیگر اطلاع داشته باشند و هر مجموعهای که فعالیت میکند، بقیه هم در جریان کارهای دیگر بخشها باشند. بحث دیگر میزان استقبال همکاران ما در دانشگاه از این طرح است؛ معمولا در طول این سالها تلاش ما بر این بوده که به کارهای ایستا و تکراری توجه داشته باشیم و کمتر بهدنبال ایدههای نو رفتهایم. البته ایدههای نو هم در جای خود مشکلاتی دارند که ازجمله آنها میتوان به طراحی و اجرای ایده نو با وقتگذاری ویژه و زیاد و انگیزه بالا اشاره کرد، لذا این مساله هم در مسیر طرح پایش باید مورد توجه قرار گیرد. همچنین مساله دیگری که در اینجا مطرح میشود این است که باید رغبت و انگیزه دانشجویان در این زمینه افزایش پیدا کند تا در مسیر تالیف پایاننامههای کاربردی، بهدلیل دشواری کار و نظارتهایی که در مسیر طرح وجود خواهد داشت، انگیزه دانشجویان کاهش نیابد. گاهی هم ممکن است دانشجویان تمایل به برخی فعالیتها نداشته باشند که باید در مسیر ارتقای کیفیت اجرای طرح پایش، به این مساله هم توجه شود. همچنین باید مزایایی را هم برای دانشجویان و استادان در مسیر طرح پایش در نظر گرفت که بهعنوان امتیازات علمی موجب تشویق بیشتر آنها در انجام فعالیتهای علمی شود.
همانطور که شما هم اشاره داشتید، پایاننامهها اهمیت زیادی در طرح پایش دارند؛ پایاننامههایی که با راهنمایی استادان راهنما و مشاوران در دانشگاه انجام میشود. در اینجا تا چه سطحی باید استادان ما توجیه شوند که تسلط کافی بر مسائل داشته باشند و در ادامه بتوانند دغدغههای لازم را در دانشجویان ایجاد و بهصورت استاندارد دانشجویانشان را راهنمایی کنند؟
یکی از مشکلاتی که وجود دارد این است که تا امروز بهصورت سنتی نسبت به پایاننامهها نگاه کردهایم، اینکه فقط صرفا پایاننامهای تالیف و به دانشگاه ارائه شود. ما نیاز داریم دورههای آموزشی ضمنخدمت برای استادانمان داشته باشیم تا آموزشهای لازم به آنها ارائه شود. شاید الان حدود 90 درصد اعضای هیاتعلمی ما اطلاعات درستی درباره طرح پایش ندارند و اینکه قرار است در این طرح چه اقداماتی انجام شود؛ ضروری است در ابتدای امر، بحث تربیت مربی را داشته باشیم تا این افراد در سطح نظام آموزشی و دانشگاهی ما مورج طرح پایش باشند و در سطوح مختلف، آموزشهای لازم را به بقیه افراد ارائه دهند تا اجراییشدن طرح پایش در دانشگاه با موفقیت بیشتری انجام شود. همه این اقدامات کمک میکند دانشگاهها هم صاحب پایاننامههای کاربردی شوند و هم در مسیر درآمدهای غیرشهریهای به توفیقات بیشتری دست پیدا کنند. در حال حاضر وزارت علوم سامانهای را تحتعنوان «ساطع» راهاندازی کرده است که اکثر شرکتهای دولتی در قالب این سامانه نیازهای خود را ارائه کردهاند. ما هم بهعنوان دانشگاه نسل چهارم باید در شناسایی مشکلات جامعه کوشا باشیم و در عین تولید علم و ثروت، حل مسائل کشور را هم مدنظر داشته باشیم.
ارزیابی شما تا امروز از خروجیهای پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی ایلام چگونه است؟
واحد ایلام آخرین واحد دانشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی است که در کشور تاسیس و راهاندازی شده؛ از نظر صنعت و زیرساختها و خیلی حوزههای دیگر هم در این استان از مشکلات قابلتوجهی برخورداریم. لذا جا برای کارهای زیادی وجود دارد. با این اوصاف ما به درآمدهای غیرشهریهای مبتنیبر حل مسائل ورود کردهایم و ریاست محترم دانشگاه آزاد اسلامی هم به این مساله توجه ویژهای دارد. ما امسال حدود 450 میلیون تومان قرارداد پژوهشی بروندانشگاهی داشتیم که برای اولینبار در 10 سال گذشته این میزان قرارداد و درآمدزایی در این دانشگاه عملیاتی شده است. در حال حاضر بهعنوان نمونه، پروژهای در دست داریم که براساس آن رقابت بین دانشگاه ما با دانشگاههای تهران و امیرکبیر وجود داشت و ما برنده آن بودیم که در زمینه پالایشگاه نفت و گاز ایلام فعالیتهایی انجام شود. یا اینکه در حال حاضر دو پروژه با مجموعه میراث فرهنگی داریم؛ رویکرد ما در این زمینه این است که علاوهبر بحث درآمدهای غیرشهریهای مبتنیبر پژوهش، پژوهشکدههای تخصصیمان را هم ایجاد کنیم. یعنی در قالب پروژهای که با میراث فرهنگی داریم، پژوهشکده میراث فرهنگی و گردشگری را هم راهاندازی کنیم. لذا زیرساختهایمان را با استفاده از پتانسیلهای سازمانهای دیگر طراحی کرده و تلاش میکنیم منابع دیگر نهادها و سازمانها را هم برای پیشبرد اهداف دانشگاه جذب کنیم. همچنین مراکز «رشد»مان را فعال کردهایم و چهار واحد ما در این زمینه متمرکز شدهاند. همچنین در زمانی کمتر از هفتماه چیزی حدود یکمیلیارد تومان درآمد پژوهشی داشتیم که در جای خود قابلتوجه است. اینها ازجمله قابلیتهایی است که مبتنیبر توانمندیهای دانشگاه آزاد اسلامی ایلام است و امیدواریم با طرح پایش قدرت بیشتری پیدا کنیم و انگیزه بیشتری را برای حل مسائل جامعه و البته ارتقای دانشگاه ایلام در حوزههای مادی، معنوی، علمی و پژوهشی در مجموعه دانشگاه ایجاد کنیم.
با همه این توضیحاتی که ارائه کردید، چقدر به آینده طرح پایش خوشبین هستید؟
همه فعالیتهای علمی در حوزههایی که نیاز به فرهنگسازی دارند، نیاز به مداومت، نظارت و پیگیری دائمی هم دارند. در این راستا ایجاد انگیزه و دقت در دستاندرکاران طرح بسیار مهم است، چون کمک بیشتری به پیشبرد بهتر طرح میکند، در این راستا تشویقهای مالی و کمک در تامین هزینهها میتواند در ایجاد این انگیزهها نقش موثری داشته باشد. ما اگر بتوانیم رویکرد مثبت را در جامعه علمی کشور تقویت کنیم، مطمئنا طرح پایش میتواند بسیار راهگشا باشد. البته در کنار همه اینها، حمایتهای دولتی هم بسیار مهم است چون باید منابع برخی از این فعالیتها از منابع سایر نهادها تامین شود که این مساله هم نیازمند وجود تعامل سازنده میان دانشگاه، نهادها و بخشهای صنعتی است. من خیلی خوشبین هستم که با همه این اقدامات بتوانیم نتایج قابلقبولی را در قالب طرح پایش به دست آوریم.
* نویسنده : صدرا صدوقی خبرنگار
مطالب پیشنهادی
.gif?v=0)
