آیا این احتمال وجود دارد که ترامپ نیز مانند نیکسون در روزهای آخر ریاستجمهوری، برای حفظ قدرتش تلاش کند تا با ایجاد بحران ارتش را با خود همراه کند؟
ترامپ و تجربه واترگیت نیکسون
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، «پایان ماجرا قابل رویت شده است، هر چند ممکن است نزدیک نباشد.» این نظر «جف استاین» مقالهنویس نشریه «نیوزویک» در مورد فرآیند استیضاح دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکاست. البته او در این عقیده تنها نیست بلکه این روزها بسیاری در آمریکا از استیضاح قریبالوقوع ترامپ صحبت میکنند: «در میان مکالمات محرمانهای که در حاشیه میهمانیهای کریسمس و در کریدورهای اصلی قدرت، میان جمهوریخواهان، دموکراتها و بروکراتهای قدیمی «دولت پنهان» انجام میگیرد، به نظر میرسد این موضوع پذیرفته شده که ماجرا به نقطه عطف خود رسیده است.»
اما آنچه جف استاین موضوعی مهمتر میداند، عکسالعمل ترامپ بعد از این استیضاح و پذیرش یا رد آن از سوی وی است. در این مورد وی ضمن توجه و برشمردن شاخصههای رفتاری و اخلاقی خاص ترامپ، الگوی رفتاری نیکسون را در قضیه واترگیت بهعنوان یک تجربه تاریخی مورد توجه قرار داده و عکسالعمل ترامپ را بر اساس این دو شاخص تحلیل و پیشبینی میکند: «ترامپ در مصاحبه با رویترز در نهم دسامبر 2018 اعلام میکند که در صورت متهم شدن او، مردم شورش خواهند کرد. در واقع ترامپ امیدوار است که مردم به پشتیبانی از او به خیابانها بریزند و آشوب به پا کنند.» جف استاین یادآوری میکند که نیکسون نیز چنین توهمی داشت. نیکسون هم بر این نظر بود که مردم برای خلاصی او از اتهامات کنگره و تعقیبکنندگانش قدم پیش خواهند گذاشت. اما آنچه در عمل اتفاق افتاد غیر از این بود و به قول یکی از تاریخنگاران «واترگیت» این «مخلوق سیستم» به محض برکناری مطیع شده و استعفا داد. اما در مورد عکسالعمل ترامپ دو نظر متفاوت وجود دارد؛ برخی میگویند مستاجر کنونی دفتر ریاستجمهوری برخلاف نیکسون که یک حقوقدان، نماینده مجلس و سناتور بود؛ تجربه حکومتداری نداشته، دانش کمی دارد و با نظام فدرال و ساختار آن آشنا نیست؛ بنابراین شاید ملاحظه مرزها و خطوط قرمز سیاسی را نداشته باشد. اما در مقابل بعضی دیگر اطمینان میدهند که رئیسجمهور در صورت ثابت شدن اتهاماتش میرود: «او لاف زیادی میزند، اما درنهایت یک بزدل، ترسو و بیعرضه است.»
یادآوری روزهای پایانی نیکسون این انتظار را به وجود میآورد که در روزهای پیش از خروج ترامپ، نظام سیاسی ممکن است تکانهای زیادی را تجربه کند. در بعد داخلی همانگونه که نیکسون تلاش کرد خود را از شر برخی مقامات مزاحم خلاص کند، ترامپ هم از مدتها قبل این روند را شروع کرده است با این تفاوت که برخلاف نیکسون برای برکناری بازرس ویژه تحقیقات، یعنی مولر، اقدامی انجام نداد. اما در بعد خارجی و سیاست خارجی احتمال اینکه ترامپ مسیر نیکسون را دنبال کند دور از ذهن نیست. نیکسون تلاش کرد با ایجاد بحران با شوروی سابق و اعلام آمادهباش به سربازان آمریکایی، توجه کنگره را منحرف کند و لزوم حمایت از فرماندهی کل یعنی رئیسجمهور را دستاویز قرار دهد. در مورد ترامپ هم این احتمال وجود دارد که او بخواهد با تحریکات سیاست خارجی و نظامی در حوزههایی چون ایران، چین و کره شمالی اذهان را نسبت به استیضاح خود منحرف کند و دست به اقدامات نامتعارف سیاسی و نظامی بزند. نیکسون در این فرآیند ناکام بود چراکه مردم به تدریج به هدف او از این تنشآفرینی پی بردند و بهعلاوه مشاوران دفاعی و روسای ستاد مشترک ارتش آمریکا مراقب این موضوع بودند که دستورات خارج از چارچوب سلسله مراتب فرماندهی صادر نشود.
آیا این احتمال وجود دارد که ترامپ نیز مانند نیکسون در روزهای آخر ریاستجمهوری، برای حفظ قدرتش تلاش کند تا با ایجاد بحران ارتش را با خود همراه کند؟یک ژنرال بازنشسته ارتش بعید میداند که ترامپ سناریوی کودتای نظامی نیکسون را دنبال کند. به نظر او نیروهای نظامی سوگند خوردهاند که حافظ قانون اساسی باشند نه حافظ رئیسجمهوری که در صد بیشتری از آرا را به دست آورده است.
علاوهبر این ترامپ نمیتواند انتظار موافقت یا پشتیبانی نیروهای نظامی را داشته باشد چراکه از نظر بیشتر مقامات نظامی شایستگی او برای رهبری مورد سوال است. حتی برخی از این فرماندهان که با ترامپ کار کردهاند، همچون «جان کلی» و «جیمز ماتیس» او را فردی با اختلالات روانی یا فردی با ضریب هوشی پایین میدانند. ترامپ ویژگیهای اخلاقی منحصربهفرد و نگران کنندهای دارد: «تمایلات او به دیکتاتورها، نظامهای سرکوبگر و قدرت نامحدود است. وقتی در چین اعلام شد که محدودیت زمانی پست ریاستجمهوری برداشته شده است، وی در توئیتی از این موضوع استقبال کرد و گفت شاید ما هم روزی این فرصت را داشته باشیم. او گزارش سازمان سیا در مورد نقش بنسلمان در قتل خاشقجی را نادیده گرفت و نشان داد که مانند دیکتاتورها نسبت به خشونت فداییانش غبطه میخورد.»
روسای جمهور آمریکا از آبراهام لینکلن گرفته تا روزولت و جورج بوش هر کدام با اعلام شرایط فوقالعاده ملی از اختیارات ویژه خود استفاده کردند. ترامپ هم یکبار از این اختیارات استفاده کرده است و حال باید دید که آیا باز هم از این اختیارات ویژه استفاده خواهد کرد. اختیاراتی که میتواند دایره وسیعی چون در اختیار گرفتن ارتباطات الکترونیکی در داخل آمریکا، تعلیق حسابهای بانکی مردم و حتی به خدمتگیری گروههای مسلح ویژه را در بر میگیرد.
با این همه باید گفت که شرایط ترامپ نسبت به نیکسون هنوز برتریهایی دارد: «دموکراتها هنوز به تصمیم قطعی برای اقدام علیه ترامپ نرسیدهاند، هنوز هیچکدام از سران اصلی جمهوریخواه از ترامپ نبریدهاند، ترامپ پایگاه اجتماعی وسیعتری نسبت به نیکسون دارد و ترامپ برخلاف نیکسون از تریبونهای تبلیغاتی چون «فاکس نیوز» بهره میگیرد.»
در پایان یک سوال مهم و بزرگ مطرح میشود که «وقتی صحبت از محترم شمردن تصمیمات بر مبنای قانون یا بر مبنای افکارعمومی مطرح میشود، آیا میان این دو مرد تفاوتهای عمدهای وجود خواهد داشت؟»
* نویسنده: سید احمدرضا مشرف
مطالب پیشنهادی
.gif?v=0)
