یادداشت/ زهره سعیدی روزنامهنگارصحبتهای راد شاید بیانگر وضعیت نابسامان صنف در تئاتر را به خوبی تشریح میکرد اما متاسفانه با تمام این مسائل نقطه مبهم ماجرا یعنی چرایی صنف نشدن خانه تئاتر پس از ۱۸ سال مشخص نشد.
اعتراف ایرج راد در شب تئاتر
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، شنبه شب برنامه تلویزیونی «شب تئاتر» با موضوع مسائل صنفی جامعه تئاتری از شبکه چهار سیما پخش شد. موضوعی که طی سالیان متمادی مورد بحث اهالی هنر نمایشی بوده است، اما روایتهایی که صادقانه و صریح از سوی ایرج راد، عضو هیاتمدیره موسسه فرهنگی، هنری خانه تئاتر و از سوی دیگر قادر آَشنا عضو هیاتمدیره انجمن هنرهای نمایشی بیان شد، در عین اینکه مسائل مهم و ساختاری این حوزه را شرح میداد واگویههای تلخی از تلاش چندین ساله هنرمندان تئاتر برای داشتن ردیف شغلی و صنف بود.
ایرج راد در بخشی از صحبتهایش گفت: «پس از 18 سال فعالیت در خانه تئاتر به این نتیجه رسیدم چون در بین صنوف و هنرمندان تئاتر قانونی وجود ندارد، متصدیان در خانه تئاتر هم کاری نمیتوانند بکنند. حتی در زمینههایی که قانون هم وجود دارد، شاهد نقض قانون بودیم. هنر تئاتر بهعنوان شغل مشروعیت نیافته است و از دید دولت شغل دوم محسوب میشود. امنیت شغلی هنرمندان تئاتر از برنامه چهارم توسعه مطرح بوده؛ اما هیچگاه به نتیجه نرسیده است. در برنامه ششم توسعه شخصا در اکثر جلسات تئاتر شرکت کردم و بالاخره این باور را ایجاد کردیم که در بین هنرمندان تئاتر هم باید امنیت شغلی باشد. خوشبختانه در سال 1396 ابتدا امنیت شغلی هنرمندان به تصویب مجلس رسید و قرار شد وزارت فرهنگ و ارشاد تا پایان شهریور آییننامههای اجرایی را به مجلس تقدیم کند. اما تغییرات فراوان در وزارت فرهنگ و ارشاد در سالهای 96 و 97 باعث عدم اجرای این مهم شد.»
ایرج راد در پاسخ به پرسش پیام دهکردی مبنیبر اینکه چرا در تمام این سالها صنف تئاتر شکل نگرفته است، گفت: «خانه تئاتر از زمان شکلگیری و دریافت مجوز از وزارت ارشاد، موسسه فرهنگی، هنری خانه تئاتر بوده است و ما تلاش کردیم شکل اولیه خانه را سازماندهی کنیم و انجمنها را شکل دهیم. در ابتدای کار مکانی برای جلسات نداشتیم و هیچ پولی هم در کار نبود. با تلاشهایی که کردیم مکانی را دراختیار گرفتیم و در سازماندهی 13 انجمن و کانون موفق بودیم.»
صحبتهای راد در این قسمت شاید بیانگر وضعیت نابسامان صنف در تئاتر را به خوبی تشریح میکرد اما متاسفانه با تمام این مسائل نقطه مبهم ماجرا یعنی چرایی صنف نشدن خانه تئاتر پس از 18 سال مشخص نشد. ازجمله انتقادهایی که به این نهاد صنفی وارد است اینکه خانه تئاتر، بنا به گفته مسئولانش تنها 10درصد جامعه تئاتری را شامل میشود، در حالی که زمانی یک صنف مورد تایید و حمایت است که حامی و تشکیلشده از اکثریت هنرمندان آن صنف هنری باشد. موضوعی که قادر آشنا هم دیگر میهمان برنامه به آن اشاره کرد و گفت: «صنف فرمایشی راه به جایی نمیبرد. باید قبول کنیم که صنف با مطالبات عمومی موفق میشود. خانه تئاتر تنها 10درصد از جامعه تئاتر را در خود جای داده است و در حال حاضر هم درگیر ریزش است. ریشه مشکلات هم این است که ما کار تیمی نمیتوانیم انجام بدهیم. اگر بخواهیم این حرکت جمعی نتیجه بدهد باید کسانی که عضو هیات امنا یا هیات مدیره خانه تئاتر میشوند پس از سه چهار سال از اجرای فعالیتشان کنار بروند. شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره تئاتر قانونی دارد؛ اما هیچگاه برایش آییننامهای نوشته نشده است. جایگاه انجمن هنرهای نمایشی واسطهای است میان دولت و هنرمندان در حوزه مسائل مالی و اجرایی. به عبارتی نه صنف است و نه دولتی است.»
بیان مشکلات و عدم وجود صنف در تئاتر دغدغهای بوده که در تمام این سالها در سطح حرف باقی مانده است و هیچ کنشی از سوی بدنه اصلی هنرمندان سراسر کشور و دولتها برای آن شکل نگرفته است. برنامه تلویزیونی «شب تئاتر» پس از پخش سه قسمت حالا به یک جریانساز رسانهای در حوزه تئاتر تبدیل شده است، اتفاقی که با توجه به سابقه تلویزیون در مواجهه با تئاتر دور از انتظار بود اما برنامه «شب تئاتر» به تهیهکنندگی امیر قمیشی و سردبیری محراب محمدزاده توانسته توجه بخش عظیمی از حوزه تخصصی خود را جلب کند که البته باید دید تا چه اندازه میتواند در این ریلگذاری حرکت کند.
مطالب پیشنهادی
