جنگ سرنوشتساز یا آسیبپذیری مزمن؟حمله مستقیم آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن ۲۰۲۵، اگرچه اعتبار تهدیدهای نظامی واشنگتن را افزایش داد، اما همزمان با تغییر محاسبات راهبردی ایران، واشنگتن را در بنبستی تازه گرفتار کرد؛ جایی که گزینهها به دو راه محدود شده است: جنگ منطقهای مهارناپذیر یا بازگشت به دیپلماسی هستهای.
بنبست واشنگتن در برابر تهران
فرهیختگان آنلاین: به گزارش وب سایت تحلیلی-خبری «ریسپانسیبل استیت کرفت» موسسه کوئینسی، حمله هوایی ژوئن ۲۰۲۵ آمریکا به تأسیسات هستهای ایران (عملیات چکش نیمهشب) نقطه عطفی در منازعه دو کشور بود؛ اقدامی که خط قرمز دیرینه واشنگتن برای حمله مستقیم به برنامه هستهای ایران را شکست. با این حال، این حمله دو پیامد متناقض با هدف اصلی ترامپ یعنی وادار کردن ایران به تسلیم داشت.
نخست، واکنش محدود ایران به این حمله و پاسخ ملایم ترامپ به موشکباران پایگاههای آمریکا در قطر نشان داد که واشنگتن گرچه آماده شلیک گلوله اول است، اما میلی به درگیرشدن در جنگی پرهزینه و بیپایان ندارد. دوم، جنگ ۱۲ روزه ایران را از ترسِ همیشگی از جنگ تمامعیار رهانید. پیش از آن، اجتناب از جنگ به هر بهایی تا حدودی بر تصمیمگیریهای ایران حاکم کرده بود، اما مشارکت مستقیم آمریکا در جنگ ژوئن، این معادله را برهم زد.
فرماندهان ایرانی به این نتیجه رسیدهاند که تنها راه شکستن این چرخه، کشاندن درگیری به عرصهای است که هزینههای تشدید تنش برای آمریکا و اسرائیل غیرقابلتحمل شود؛ هشداری که اخیراً رهبر انقلاب نیز با اشاره به تبدیل شدن درگیریها به «جنگ منطقهای» بیان کردند.
اینجاست که مذاکرات اخیر ایران و آمریکا معنای واقعی مییابد؛ نه به عنوان نشانه موفقیت فشار حداکثری، بلکه نماد درک واشنگتن از یک بنبست سیاسی برای خود است. آمریکا در این بنبست یا باید جنگی تمامعیار شروع کرده و جعبه سیاه احتمالات غیرقابل پیشبینی را باز کند، یا به توافق هستهای بازگردد. بر اساس این گزارش، ترامپ اگر به پیروزی نظامی سریع و کنترلشده علیه ایران باور داشت، پیش از این جنگی تمامعیار را آغاز کرده بود. آنچه او را بازداشته است، توان واقعی ایران برای کشیدن پای آمریکا به جنگی فرسایشی و تسریعبخش افول هژمونی جهانی این کشور است.
بنبست کنونی تازگی ندارد؛ تقریباً همه ابعاد آن پیش از خروج ترامپ از برجام قابلپیشبینی بود. اوباما نیز به دلیل همین واقعیتهای میدانی دیپلماسی هستهای را دنبال میکرد. اکنون پس از ۹ سال، واشنگتن با همان دو راهی روشن روبهرو شده است. جنگ منطقهای مهارناپذیر با ایران، یا توافقی که آمریکا را از پرتگاه این درگیری بازمیگرداند. اگر مذاکرات جاری به نتیجه برسد، بهمعنای کنار گذاشتن منطق جنگافروزی خواهد بود و اگر شکست بخورد، طرف آمریکایی با ایرانی متفاوتی روبهرو خواهد شد؛ ایرانی که به این نتیجه رسیده است که جنگ سرنوشتساز، هرچند دردناک ولی از آسیبپذیری مزمن و جنگهای مکرر فرسایشی بهتر است؛ همانطور که ضربالمثل ایرانی میگوید: «مرگ یک بار، شیون یک بار».
مطالب پیشنهادی
