جزئیات اجرای طرح حذف ۴ صفر از پول ملی اعلام شد

صفر در ریاضیات نماد «هیچ» است؛ اما در ساختار پولی ایران، تعدد صفر‌ها در واحد ریال طی سال‌های گذشته موجب پیچیدگی‌هایی در محاسبات روزمره شده است؛ از درج ارقام در فیش‌های حقوقی و اظهارنامه‌های مالیاتی گرفته تا صدور چک، قیمت‌گذاری کالا‌ها در فروشگاه‌ها و حتی انتقال وجه‌های بانکی که گاه نیازمند دقت مضاعف برای اطمینان از ثبت صحیح مبلغ است.

در عمل، سال‌هاست که مبادلات عمومی بر مبنای تومان انجام می‌شود، در حالی که واحد رسمی پول کشور همچنان ریال است. بزرگی ارقام ریالی نه‌تنها در تعاملات داخلی چالش‌هایی ایجاد کرده، بلکه در ارتباطات اقتصادی با طرف‌های خارجی نیز نیازمند توضیح و تبدیل مداوم بوده است. از این‌رو، مجلس شورای اسلامی و بانک مرکزی با هدف تسهیل محاسبات و افزایش کارآمدی نظام پولی، برنامه حذف چهار صفر از پول ملی را در دستور کار قرار داده‌اند.

بر اساس قانون مصوب، از آذر ۱۴۰۴ فرایند آماده‌سازی زیرساخت‌های اجرایی این اصلاح پولی آغاز شده و پیش‌بینی شده است که طی دو سال آینده مقدمات لازم فراهم شود. همچنین یک دوره گذار سه‌ساله در نظر گرفته شده که در آن، اسکناس‌ها و واحد‌های پولی قدیم و جدید به‌صورت هم‌زمان در گردش خواهند بود تا اجرای طرح با حداقل ابهام و اختلال انجام شود.

این اقدام ماهیتی شکلی و محاسباتی دارد و به‌خودیِ‌خود تغییری در متغیر‌های کلان اقتصادی یا سطح عمومی قیمت‌ها ایجاد نخواهد کرد؛ بلکه هدف آن ساده‌سازی ارقام، تسهیل مبادلات و ارتقای شفافیت در محاسبات مالی است.

قانون اصلاح بند (الف) ماده ۵۸ قانون بانک مرکزی ۸ آبان‌ماه ۱۴۰۴ در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و لازم‌الاجرا شدن این قانون از تاریخ ۱۶ آذر ۱۴۰۴ عنوان شد. با توجه به قانون، از زمان لازم‌الاجرا شدن یعنی آذر ۱۴۰۴، دو سال فرصت برای فراهم کردن مقدمات ورود به دوره گذار (اجرای قطعی قانون) در نظر گرفته شده است.

بنابراین در آذر ۱۴۰۶ انتظار می‌رود که اقدامات این دوره دو ساله تکمیل شده باشد و پس از آن بتوان وارد مرحله گذار شد.

دوره گذار، یک بازه سه ساله است که در قانون پیش‌بینی شده و طی آن، ریال قدیم و ریال جدید (هر دو واحد پول) به موازات یکدیگر معتبر هستند. پس از پایان این سه سال، ریال قدیم به طور کامل کنار گذاشته شده و ریال جدید جایگزین می‌شود و تمامی قراردادها، محاسبات، نرم‌افزارها، تراکنش‌های مالی و هر قراردادی که ثبت می‌شود، فقط با ریال جدید خواهد بود.