روز گذشته و بعد از گذشت حدود دو ماه از شروع بازنگری در آییننامه فرصت مطالعاتی اساتید در جامعه و صنعت، جزئیات جدید این آییننامه منتشر شد؛ آییننامهای که باید منتظر نحوه اجرای آن بود.
آییننامه جدید فرصت مطالعاتی اساتید مشکلات صنعت را حل خواهد کرد؟
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، اعزام اعضای هیاتعلمی و دانشجویان دکتری برای سپری کردن فرصت مطالعاتی در کشوری دیگر چند ماهی است که دستخوش تغییراتی شده؛ تغییراتی که سرمنشأ آنها به نوسانات ناگهانی بازار ارز و عدم توانایی وزارت علوم و دانشگاهها برای تامین بودجه موردنیاز اعزام این افراد برمیگردد، نوساناتی که نهتنها دانشجویان بلکه اساتید و اعضای هیاتعلمی را نیز درگیر کرده بود، موضوعی که درنهایت به خاطر عدم ارائه راهکار عملی از سوی مسئولان آموزشعالی باعث تجمع دانشجویان دکتری مقابل وزارت علوم در روز چهارشنبه 11 مهر شد.
هرچند این تجمع نیز بدون حضور مسئولان مربوطه در جمع دانشجویان و پاسخگویی به آنها خاتمه پیدا کرد، اما بیانیه منتشرشده از سوی آنها نشان از عزم جدیشان برای پیگیری این موضوع داشت؛ بیانیهای که در بخشی از آن اینطور آمده است: «همه دانشجویانی که امروز در اینجا هستند، چه آنهایی که نامه حمایت مالی دارند و چه آنهایی که هنوز نامه حمایت مالی برایشان صادر نشده، هزینههای گزافی جهت اعزام به فرصت مطالعاتی متحمل شدهاند و در این مدت با اساتید بزرگی در رشته خود در سراسر جهان ارتباط برقرار کردهاند که با برنامهریزی شما مسئولان دیگر همه آنها از بین رفته است. در صورت انصراف دوستانی که دعوتنامه از اساتید برجسته دنیا دریافت کردهاند، دیگر هیچکس به دانشجویان ایرانی بهایی نخواهد داد و اعتبار کشور ایران زیر سوال خواهد رفت. اگر تحریم و نوسانات ارزی برای کشور سنگین بوده و صدمات زیادی را به همراه آورده، چرا باید دانشجویان دکتری، بهطور مستقیم صدمات تحریم و نوسانات ارزی را متحمل شوند و سازمان امور دانشجویان و وزارت علوم از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند؟»
در حالی که مسئولان مختلف وزارت علوم در برابر این تجمع دانشجویی سکوت کرده و بعد از گذشت نزدیک به یک هفته هیچ واکنشی نسبت به آن نداشتند، اما وضعیت فرصت مطالعاتی اساتید و اعضای هیاتعلمی متفاوت بوده و دلیل این تفاوت هم به خاطر انتشار جزئیات آییننامه فرصت مطالعاتی از سوی وزارت علوم در روز گذشته است؛ آییننامهای که اولین بار در روز پایانی شهریورماه سال 1389 ابلاغ شد. در تبصره 1-2-3 این آییننامه که امروز مورد بازنگری قرار گرفته، درباره فرصت مطالعاتی داخل کشور اینطور آمده است: «در این نوع فرصت مطالعاتی عضو هیاتعلمی منتخب برای تقویت و افزایش توانمندیهای پژوهشی یا انجام مطالعه و تحقیق در یک موضوع خاص در سایر موسسات و مراکز تحقیقاتی و صنعتی معتبر به تشخیص موسسه یا در دانشگاه محل خدمت خود به مطالعه و تحقیق میپردازد. در این نوع فرصت مطالعاتی باید موافقت موسسه میزبان برای انجام فرصت مطالعاتی کسب شود.»
هرچند جزئیات جدید آییننامه فرصت مطالعاتی اساتید در جامعه و صنعت مربوط به اعضای هیاتعلمی و اساتید تنها یک روز است که به دانشگاهها ابلاغ شده، اما موضوع بازنگری درباره آن به ماهها پیش برمیگردد؛ زمانی که مقام معظم رهبری 20 خردادماه در دیدار با اساتید دانشگاههای کشور درباره اجرای آن اینطور گفته بودند: «صنعت زمینه دیگری برای ورود پیشرفتآفرین و رونقبخش دانشگاهها است و دانشگاه باید از نزدیک با مشکلات صنعت آشنا شود و آنها را حل کند تا نیاز نباشد برای حل مشکلات صنعت نفت یا صنعت برق، چشم به بیگانگان بدوزیم.»
20 روز بعد از بیان صحبتهای رهبری، محسن شریفی، مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامهریزی پژوهشی وزارت علوم از اجرای فرصت مطالعاتی اساتید آن هم در صنعت سخن به میان آورد؛ طرحی که برای تحقق آن نیازمند بازنگری در آییننامه فرصت مطالعاتی اساتید بود و این کار از همان زمان آغاز و درنهایت بعد از گذشت بیش از دو ماه به دانشگاهها ابلاغ شد.
نکته جالب درباره گذراندن فرصت مطالعاتی اساتید در صنعت آن است که به گفته شریفی، از همان ابتدا و به نتیجه رسیدن بازنگریها، بسیاری از وزارتخانهها اعم از نیرو و کشاورزی از اجرای آن استقبال کردند؛ آییننامهای که در صورت اجرای درست آن میتواند گرههای زیادی را از مشکلات صنعت کشور باز کند.
از همان ابتدای طرح بازنگری در آییننامه فرصت مطالعاتی اساتید در جامعه و صنعت، زمزمهها درباره تاثیرگذاری بالای این آییننامه در راستای حل بسیاری از مشکلات کشور و همچنین برقراری ارتباط میان صنعت و دانشگاه مطرح شد، بهگونهای که محمدسعید سیف، مدیرکل ارتباط با صنعت وزارت علوم در 10 مهرماه در گفتوگویی از شناسایی نیازهای کشور و رفع آنها در محیطهای درسی آن هم به خاطر اجرای این آییننامه خبر داد و از اجباری بودن طی این دوره از سوی اساتیدی که از سال 98 به بعد استخدام میشوند، سخن گفت؛ اجباری که قطعا میتواند تاثیرات مثبتی درخصوص رفع مشکلات صنعت داشته باشد.
البته پیشتر عبدالرضا باقری، قائممقام وزیر علوم در گفتوگو با «مهر» اجرای این آییننامه را در راستای انتقال خدمات اعضای هیاتعلمی به صنعت و جامعه تدوین عنوان میکند و میگوید: «طبق این آییننامه اعضای هیاتعلمی که از سال جدید استخدام میشوند، در دوره پیمانی، ۶ ماه به صورت تماموقت و در دوره رسمی و آزمایشی، سه ماه باید در یکی از مراکز اجرایی، تحقیقاتی یا صنعتی متناسب با رشته تحصیلیشان فرصت مطالعاتی طی کرده و با بازار کار متناسب با آن رشته آشنا شوند.»
با همه این تفاسیر، با انتشار جزئیات آییننامه فرصت مطالعاتی اساتید وضعیت چگونگی گذراندن دورهها از سوی اساتید در صنعت بهطور موردی مشخص شد؛ آییننامهای که شرایطی را برای گذراندن این دوره از سوی اساتید و اعضای هیاتعلمی تعیین میکند و یکی از آنها نداشتن رکود علمی از سوی عضو هیاتعلمی شرکتکننده در فرصت مطالعاتی طی دو سال گذشته است؛ البته این تنها شرط آییننامه نیست؛ بلکه در بخش دیگری از این آییننامه اینطور آمده: «برای استفاده مجدد از فرصت مطالعاتی (جز فرصت مطالعاتی الزامی در دورههای پیمانی و رسمی آزمایشی) باید دستکم پنج برابر زمان دوره فرصت مطالعاتی قبلی از اتمام آن دوره گذشته باشد. مدت استفاده از مرخصی بدون حقوق نیز به این مدت اضافه میشود.»
یکی از مهمترین بخشهای این آییننامه نیز مربوط به دوران حضور اساتید و اعضای هیاتعلمی در صنعت است؛ موضوعی که در آییننامه دربارهاش اینطور نوشته شده: «دوره فرصت مطالعاتی در جامعه و صنعت برای اعضای هیاتعلمی در دوره پیمانی دستکم ۶ ماه تماموقت یا ۱۲ماه نیمهوقت و در دوره رسمی آزمایشی سه ماه تماموقت یا ۶ ماه نیمهوقت است. همچنین اعضای هیاتعلمی دارای مرتبه علمی دانشیار و استادی نیز با گذراندن دورههای تماموقت سهماهه یا پارهوقت ۶ماهه از مزایای تشویقی فرصتها بهرهمند میشوند و مدت دوره فرصت مطالعاتی در شرایط پارهوقت براساس میزان حضور عضو هیاتعلمی در واحد عملیاتی محاسبه میشود.»
البته آییننامه فرصت مطالعاتی اساتید در جامعه و صنعت بخش ویژهای نیز دارد؛ بخشی که در آن تصریح شده است: «در موارد بسیار خاص با تشخیص هیاترئیسه درخصوص اینکه عضو هیاتعلمی از تجربه کافی در صنعت یا جامعه برخوردار است یا در رشتههایی که امکان فرصت مطالعاتی فراهم نباشد، موسسه شرایط جایگزین تعیین و اجرا میکند.»
آییننامه درباره حمایت از اعضای هیاتعلمی که در فرصت مطالعاتی شرکت میکنند نیز نکاتی را مطرح کرده است؛ اینکه عضو هیاتعلمی در طول دوره از حمایتها و تسهیلات واحد عملیاتی متبوع بهرهمند میشود و همچنین موسسهها به صلاحدید در مدت فرصت مطالعاتی برای گسترش دورهها از عضو هیاتعلمی خود پشتیبانی مالی میکنند، از جمله این مباحث محسوب میشود.
بهرغم اینکه آییننامه فرصت مطالعاتی اساتید در جامعه و صنعت در ابتدای مسیر قرار دارد و نمیتوان صرف ابلاغ آن به دانشگاهها، درباره ماحصل آن صحبت کرد، اما نکته قابلذکر دربارهاش آن است که این آییننامه میتواند مسیرهای تازهای را برای حل مشکلات صنعت در کشور باز کند.
مطالب پیشنهادی
