ایران در موقعیتی با کیفیتتر نسبت به قبل از جنگ تحمیلی ۱۲ روزهفرمانده کل ارتش ایران با تأکید بر ارتقای کیفی توان دفاعی کشور پس از جنگ ۱۲ روزه، اعلام کرد این پیشرفت حاصل «شناخت منحصربهفرد» از جنگ ترکیبی و فناوری دشمن است. تحلیل مقایسهای نشان میدهد مواجهه مستقیم ایران با پیشرفتهترین تسلیحات غربی در آن درگیری کوتاه، تجربهای استراتژیکتر از جنگ طولانی روسیه در اوکراین ایجاد کرده است.
یک جنگ، چند مقایسه
سید مهدی طالبیانقلاب اسلامی باعث شد تا پس از هر مقطع مهم، ایران به توانمندی بزرگتری برسد؛ برخلاف گذشته که در هر نوبت، ایران بخشی از خاک، اقتصاد، جمعیت و توان نظامی خود را از دست میداد.
این گزاره درباره وقایع مرتبط با جنگ خرداد و تیرماه سال جاری صادقاند. طی چند ماه گذشته رسانههای غربی به نقل از منابع اطلاعاتی اعلام کردند برنامه بازسازی نیروهای مسلح ایران با سرعت ادامه داشته و با جبران زیانهای جنگ 12 روزه، قدرت ایران به همان سطح و یا بیشتر از آن زمان رسیده است. در این میان «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا و «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر رژیم صهیونیستی هرچند برای «امنیتیسازی» و «تهدید نشان دادن» ایران از افزایش توان موشکی صحبت کردهاند، اما خبری که دادهاند منطبق بر شواهد متعددی است که از سوی منابع رسمی و داخلی ایران تأیید شده است.
امیر سرلشکر حاتمی، فرماندهکل ارتش روز گذشته (11 بهمن 1404، 31 ژانویه 2026) به این موارد اشاره کرد. سرلشکر حاتمی که در جشنواره «جوان سرباز نیروهای مسلح» حضور یافته بود، با تشریح مسائل روز اعلام کرد «چه در حوزه قدرت موشکی، چه قدرت پدافندی و چه در سایر ابعاد دفاعی، جمهوری اسلامی ایران نسبت به قبل از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه در موقعیتی برتر و با کیفیت بالاتر قرار دارد.» او درباره این رشد تأکید کرد: «این ارتقا نتیجه شناختی است که در جریان این جنگ به دست آوردیم؛ شناختی منحصربهفرد که حاصل درگیری مستقیم با جنگ ترکیبی، علم و فناوری دشمن بود.» فرمانده ارتش در توصیف درسهایی که از جنگ گرفته شد، گفت: «حتی کشور روسیه که بیش از سه سال است با مجموعه کشورهای ناتو درگیر است، تجربهای مشابه تجربه ۱۲ روزه جمهوری اسلامی ایران را ندارد.»
چرا تجربۀ ایران بیشتر از روسیه است؟
ایران کمتر از دو هفته درگیر جنگ بود، اما روسیه بیشتر از سه سال است که درگیر جنگ بوده و کماکان این نبرد ادامه دارد. تجربه بالاتر این دو هفته در قیاس با جنگ طولانیمدت اوکراین، دلایلی دارد:
1- روسیه با اوکراینی وارد جنگ شد که در ابتدا از سلاحهای قدیمی شوروی سابق بهره میبرد و علیرغم دریافت حجم وسیعی از تسلیحات غربی در طول جنگ، نتوانست پیشرفتهترین سلاحهای ساخت غرب را دریافت کند. رژیم صهیونیستی در حمله به ایران دستکم 40 جنگنده نسل پنجم و رادارگریز اف-35 داشت، اما اوکراین از جنگندههای قدیمی و ارتقانیافته دوره شوروی استفاده میکرد. در ماههای گذشته تعدادی اف-16 از رده خارج کشورهای اروپایی که در انبار و یا شرف بازنشستگی بودند، به این کشور تحویل شده است، اما این جنگندهها قابل مقایسه با نمونههای در اختیار رژیم نیستند. در قیاس با اوکراین، رژیم صهیونیستی دارای دهها جنگنده از انواع پیشرفته اف-16 و اف-15 است. مهمتر آنکه به مدت دو دهه تلآویو در کنار ناتو به برگزاری تمرین و رزمایش برای عملیات دوربرد پرداخته است.
از نظر پدافند هوایی، گرچه اوکراین چند سامانه پیشرفته ضدموشکی پاتریوت دریافت کرده، اما این سامانه اوج فناوری آمریکا نیست. کییف تاکنون سامانه تاد که پیشرفتهتر بوده و در زمینه مقابله با موشک بالستیک تخصصیتر است را تحویل نگرفته، اما رژیم صهیونیستی با سرمایهگذاری و فناوری آمریکا، سامانه پیکان-3 را تولید کرده و تاد را هم در اختیار دارد.
در حوزه موشکی اوکراین برای حمله به عمق روسیه به تازگی از موشکهای کروز سادهای استفاده کرده است که ابعاد بزرگی داشته و به همین دلیل راحتتر قابل شناسایی هستند. درمقابل، رژیم صهیونیستی دارای طیف وسیعی از موشکهای کروز و بالستیک هواپرتاب با بردهای مختلف است. مواجهه ایران با اوج فناوری غرب در میدان واقعی، باعث شد تا ویژگی چنین سلاحهایی کشف شوند.
2- روسیه تاکنون تنها با اوکراین درگیر بوده، اما در جریان جنگ 12 روزه، آمریکا به طور مستقیم وارد عرصه شد. در روزهای آخر جنگ و با گرفتاری رژیم صهیونیستی، واشنگتن برای ساخت روایت پیروزی برای روزهای پس از جنگ، سه مورد از تأسیسات هستهای ایران را بمباران کرد که در انتقام، تهران و گروههای مقاومت عراقی تجهیزات راداری موجود در پایگاه آمریکا در قطر و عراق را هدف قرار دادند.
3- روسیه طی بیش از سه سال جنگ نتوانسته طرف مقابل را وادار به آتشبس کند، اما پس از جنگ 12 روزه، آمریکا و رژیم صهیونیستی هردو درخواست آتشبس کردند. روسیه در برابر اوکراین و غرب دارای سلاحهای بازدارنده هستهای است، اما شرایط متفاوتی دارد.
چرا ایران موفقتر عمل کرده است؟
نمیتوان منکر تفاوت در کمیت و کیفیت تسلیحاتی میان ایران و روسیه شد، اما میدان جنگ از عوامل متعددی تأثیر میپذیرد.
1- صدامی نیست؛ اما زلنسکی هست
با وقوع انقلاب اسلامی در ایران، غرب با فریب دولت صدام حسین دیکتاتور عراق، او را وادار به نبردی 8 ساله با ایران کرد، اما آنچه بر سر صدام و آمریکا در منطقه آمد، دیگر دیکتاتورهای منطقه را هوشیار کرده که پنجه در پنجه کردن با ایران چه مصیبتهایی در کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت دارد. روسیه امروز درگیر همان وضعیتی است که ایران با صدام داشت، اما امروز تهران به دلیل پیگیری سیاست «تعقیب متجاوز» و نقشش در طراحی نابودی رژیم بعث عراق، به نوعی بازدارندگی دست یافته تا هیچیک از همسایگان دارای مرز خاکی با کشور به فکر توطئه نیفتند.
2-آمادگی دائمی
ایران در طیف وسیعی از نبردهایی که علیهاش شکل گرفتهاند، فعالانه حضور یافته و خود را به گونهای با شرایط منطبق کرده که موفق شده با هزینههایی اندک، میلیاردها و در مواردی تریلیونها دلار هزینه دشمن را بیاثر سازد. این نکته باعث شده دشمن هیچگاه مقابل خود را خالی از نیروهای مقاومت ندیده و نتواند به راحتی مستقر شده و تحرک کند.
3-پاسخ مستقیم
روسیه با وجود قدرت خود در موارد لازم از رویارویی مستقیم با آمریکا خودداری کرده است، اما ایران نشان داده با نقض حاکمیتش، ملاحظهای نسبت به اصل پاسخ انتقامجویانه به این کشور ندارد.
4-مراکز اتکای نقطهای دشمن
دشمن در منطقه نقاط اتکای کاملی برای تهاجم طولانیمدت به ایران ندارد. روسیه با اوکراین 600 هزار کیلومترمربعی و ارتش 800 هزار نفری آن روبهروست و پشت این کشور، اروپا قرار دارد. در مقابل ایران اما رژیم صهیونیستی است که از 22 هزار کیلومترمربع وسعتش، تنها در 6 هزار کیلومتر آن (معادل نیمی از وسعت استان تهران) متمرکز شده و بسیار آسیبپذیر است. آمریکا خود نیز چند پایگاه بزرگ در منطقه دارد که «مارکو روبیو» وزیر خارجه ترامپ تعدادشان را 9 مورد اعلام کرده است. قوای آمریکا در این پایگاهها متمرکز بوده و دسترسی به کشور، جغرافیا و یک ملت در نزدیکی خاک ایران برای مدیریت نبرد طولانیمدت ندارند.
مطالب پیشنهادی
