منوچهر شاهسواری: وطن را باید حفظ کرد

فرهیختگان: نشست خبری چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر با حضور منوچهر شاهسواری، دبیر جشنواره و اهالی رسانه در موزه سینما درحال برگزاری است. منوچهر شاهسواری، دبیر جشنواره فجر گفت: هر قطره خون ایرانی در هر گوشه جهان درد سنگینی است که نمی‌شود از او گریزی داشت. اما زندگی باید کرد، حضور باید داشت و خانه را حفظ کرد. خانه سرزمین و وطن ماست. برای ما اهالی هنر، سینما هم خانه است و باید کمک کنیم این رویداد ملی(جشنواره فجر) با همبستگی ما را دوباره کنار هم قرار دهد.

او در ادامه افزود: امسال تغییراتی را در جشنواره لحاظ کردیم، در فراخوان یک مقدمه‌ کوتاهی قید شده بود که مبنی بر نیاز به رویکردها، این کار را انجام دادیم. گفتیم که به دلیل رویداد ملی بودن جشنواره، ذی‌نفعان بسیاری دارد. مردم ذی‌نفعان اصلی آن هستند. بدون توجه به این گروه عظیم نمی‌شود تغییرات را انجام داد. به لحاظ شکلی در برخی مواقع تغییراتی را دادیم، اما ترجیح میدم به جای صحبت درباره‌ی آن، در عمل اجراش کنم. هر تغییری در جشنواره مبتنی بر عشق و علاقه‌ام به این فضاست.

زندگی تعطیل‌بردار نیست و ما با کارمان که سینماست کنار مردم هستیم

دبیر جشنواره فجر با بیان اینکه سینما یک روژه نیست، یک پروسه است که با حضور تماشاگر کامل می‌شود، عنوان کرد: گاهی اوقات در موقعیتی قرار می‌گیریم بین خودمان و احساساتی که داریم و چاره‌ای نداریم جز اینکه انتخاب کنیم. اطلاع دارم همکارانم که در جشنواره، فیلم دارند تحت فشار هستند. باید به آنها بگویم دمتان گرم. این به این معنی نیست که کارشان را به مردم ترجیح دهند. آنها فیلم می‌سازند که با مردم حرف بزنند و از آنها بگویند. عمده فیلم‌های ما در جشنواره به دغدغه مردم فکر می‌کند و به آنها می‌پردازد. ما وظیفه داریم، نه از بیچارگی، بلکه از دغدغه‌مندی باید کنار مردم باشیم و این موضوع را با کاری که می‌کنیم نشان می‌دهیم و مرهم زخم می‌شویم. بنابراین با همه توصیفاتی که درباره این ایام وجود دارد، زندگی قابل تعطیل‌شدن نیست.

شاهسواری در ادامه سخنان بیان کرد: ما کار خاصی برای جنگ نمی‌کنیم. چون سینمای ایران آنقدر واکشن‌هایش دقیق است که خوشبختانه چه در فیلم‌‌های کوتاه و بلند سینمادارانمان با خلاقیت به آن واکنش نشان می‌دهند. این خلاقیت در فیلم‌سازی بهترین نوع واکنش است.

شاهسواری: خانه سینما امسال مسئول نظارت بر آرای مردمی است

منوچهر شاهسواری در پاسخ به سوال «فرهیختگان» درباره ساز و کار سیمرغ مردمی گفت: یاد سیف‌الله داد گرامی که بانی بخش مردمی جشنواره شد. به لحاظ فنی، یقین دارم که سال گذشته با یک‌صدم رای می‌توانست نتیجه عوض شود؛ اما انصاف، عدالت و مردانگی حکم می‌کرد همان فیلمی اعلام شود که از صندوق بیرون آمده بود. دوستان من در خانه سینما مسئولیت آرای مردمی را به عهده دارند. نگرانی بابت شرایط اینترنت داریم. خیلی تلاش کردیم که بتوانیم به شیوه‌های سنتی(کارت و صندوق) برگردیم، چراکه این شیوه مشارکت را خیلی بالا می‌برد. یکی از اشکالات سال پیش این بود که مشارکت کم بود و آن چیزی که از صندوق در آمد می‌توانست با یک‌صدم رای عوض شود. به لحظه شرایط خیلی امکان پذیر نیست که به آن شیوه‌های سنتی برگردیم.

منوچهر شاهسواری درباره حذف روابط‌ عمومی از جشنواره گفت: یکی از ماموریت‌های من این بود که جشنواره را صاحب دبیرخانه دائمی برای سینمای ایران کنم و از حالت دستفروشی آن را دربیاورم. یکی از موضوعاتی که در این ساختار نیاز داشتیم، واحد ارتباطات و رسانه بود. پیش از این روابط‌عمومی جشنواره اینطور بود که از ۲۳ بهمن کارش تمام می‌شد، اما ما باید برندسازی کنیم برای این رویداد ملی. نیازمند هستیم در طول پایان یک دوره از جشنواره تا دوره بعد مجموعه‌ای از ارتباطات را فراهم کنیم و از نظر من سطح این مدل از ساختار متفاوت از ارتباطات پیشین است و حتما امسال کاستی‌هایی هم دارد، اما به‌مرور شکل می‌گیرد.

شاهسواری با اشاره به اینکه رشد در کیفیت آثار حاضر در جشنواره وجود داشته اظهار کرد: افرادی به من گفتند بخش ویژه سال گذشته فضا را ملتهب کرد. اما به نظر من در آن زمان کار درستی انجام دادم. امسال به تعداد آن فیلم‌ها، در بخش مسابقه امکان دیدن فیلم‌های بخش ویژه وجود دارد. رشد کیفی و دغدغه‌مندی سینمای ایران در آثاری که امسال در جشنواره حضور دارند بسیار ارزشمند است و در همه‌ بخش‌ها قابل توجه و تقدیر است.

 حذف هیات انتخاب ریسک بزرگی بود اما مسئولیتش را می‌پذیرم

منوچهر شاهسواری درباره حذف هیات انتخاب از جشنواره گفت: حذف هیات انتخاب یک ریسک بزرگ بود. اینکه من به عنوان دبیر مسئولیت‌هایم را گردن هیات انتخاب بیاندازم ساده‌ترین کار است. اما من مسئولیت‌های کارم را کامل می‌پذیرم. من حق ندارم بگویم هیات انتخاب این فیلم را انتخاب کرد و تقصیر من نیست. این فضای فرهنگی نیست، فضای مسئولیت‌گریزی است. حرف من این است: تعدادی فیلم ثبت نام کردند که می‌توانند در جشنواره حضور داشته باشند. تمام آثاری که به دبیرخانه تحویل داده شد چند بار تماشا شده. فیلم‌ها را تنها ندیده‌ام، اما مسئولیت انتخابش پای من است. این من، منِ دبیر است نه منوچهر شاهسواری. من باید پاسخگو باشم، اگر کار اشتباهی کرده باشم باید توبیخ شوم. اگر شما هم ۹۸ فیلمی که من دیده‌ام را ببینید، شاید با ۱۰ درصد اختلاف نظر فیلم‌ها را انتخاب کنیم اما در نهایت نتیجه همان انتخاب‌های من است.

او ادامه داد: صمیمانه و صادقانه می‌گویم، سیاست‌هایی برای صرفه‌جویی مخارج داریم. فکر می‌کنم از یک رویدادی را با هزینه کمتر برگزار کنم اعتبارم را بیشتر کرده‌ام. درک کنیم در شرایط اقتصادی امروز، باید درکنار صرفه‌جویی آدابی را هم رعایت کنیم. امسال می‌بینید که ما با خساست صرفه‌جویی نکردیم و با رعایت آداب هزینه‌های اضافی را حذف کردیم. فیلم‌ اولی‌ها آثار باکیفیت داشتند که انتخاب شدند

منوچهر شاهسواری درباره‌ حضور بیش از یک سومی کارگردان‌های کار اولی در جشنواره گفت: هیچ فیلمی در جشنواره‌ فیلم فجر حاضر نیست که از یک کیفیت مناسبی که شما ببینید برخوردار نباشد. این موضوع فارغ از سلیقه است. فقط ۳۳درصد افراد کار اولی نیستند، در حوزه‌های مختلف هم بسیار از نسل جوان استفاده شده است. اینکه چرا همکاران معتبر و ستون‌های پایه‌ ساختار سینما فیلم کمتر دارند بحث دیگری است.

 کاخ جشنواره به‌خاطر کیفیت سالن‌ها تغییر کرد

منوچهر شاهسواری درباره‌‌ی عوض شدن کاخ جشنواره گفت: همه‌ شما منتقد کیفیت پخش میلاد بودید و همه‌(اهالی رسانه و فیلم‌سازان) به کیفیت پخش معترض بودند. ما در میلاد ورودی داشتیم مثلا ۱۹۰۰نفر اما ورود به سالن تنها ۶۰۰نفر بود. این اختلاف معنی‌دار بود. با توجه به جمع‌بندی ما قرار شد، ملت اختصاصی اهالی رسانه شود. برج میلاد، فضای محترمانه‌ای برای دوستان رسانه‌ای من نبود. این همه سال، پول و جابه‌جایی، نباید در نتیجه‌اش یک جایی تبدیل به کاخ جشنواره شود؟

او در ادامه افزود: ممکن است در روزهای آینده تغییراتی ببینید که به آماده‌سازی فیلم‌ها برمی‌گردد. نبود اینترنت کارهای فیلمسازان را سخت کرد و برای جلو بردن فیلم‌شان به دبیرخانه می‌آیند که اینترنت داشته باشند. درمورد دو فیلم احساس خطر می‌کنم که نرسند به دلیل مسائل فنی.
منوچهر شاهسواری درباره‌‌ی برخی واکنش‌ها مبنی بر تحریم جشنواره گفت: من نمی‌دانم تحریم یعنی چه؟! من وقتی از خانه بیرون می‌روم و در را قفل می‌کنم، یعنی دیگر به خانه برنمی‌گردم؟ مگر قبول نداریم که آدم و آبادانی موثر هستند؟ با ترک کار، حرفه‌، خانه آیا دستاوردی امکان پذیر است یا آن را تحویل غاصبانش می‌دهیم؟ ترجیح می‌دهم که برای محافظت از خانه‌ام تلاش کنم، حتی اگر آسیبی دیده باشد. آغوش جشنواره به روی هیچکس بسته نیست. مباد که کسی بخاطر حرف و سلیقه‌اش از ما دور باشد.

دبیر جشنواره فیلم فجر ادامه داد: منوچهر شاهسواری: نه هنرمندی را مجبور به آمدن می‌کنم نه مجبور به نیامدن. آنجا خانه‌اش است، اگر آمد قدمش به روی چشم، اگر نیامد سلامت باشد، اما بدانند الان وقت خالی کردن خانه نیست.

جشنواره فجر وظیفه دارد به توسعه صنعت سینما توجه کند

منوچهر شاهسواری درباره انتخاب ۳۳ فیلم برای جشنواره فجر گفت: جشنواره فیلم فجر یک رویداد ملی است و نباید با هیچ رویداد دیگری قیاس شود. من درباره دانش سینمایی که دارم تواضع نمی‌کنم و حاضرم گپ و گفت کنم. ماهیت جشنواره باید بانی توسعه نیروی استعداد خلاق باشد. ممکن است از یک فیلم بازیگر خوب درآید و از فیلم دیگر کارگردان. جشنواره فیلم فجر در توسعه صنعت سینما نقش جدی دارد و جدا از بحث کیفی باید به این موضوع بپردازد.

منوچهر شاهسواری درباره فیلم‌هایی که در رسانه‌ها نامش به گوش خورده بود اما در جشنوره حضور ندارند گفت: بعضی فیلم‌ها ثبت‌نام کردند اما نسخه ارائه به دفتر جشنواره نمی‌رسد. فیلمسازی داشتیم که می‌خواست فیلمش باشد اما ساختش به پایان نرسید و من هم نمی‌توانستم ریسک کنم. بعضی فیلم‌ها اساسا ثبت‌نام نکردند. در رسانه‌ها درباره موج انصرافی‌ها گفته بودند و اسامی کارگردان‌هایی را مطرح کرده بودند که اصلا فیلم نساختند.خیلی‌ها پروانه ساخت گرفتند، اما اصلا هنوز به‌دلایل اقتصادی یا دلایل دیگر فیلم‌شان را نساختند. عمده فیلم‌هایی که ندیدیم به خاطر این بود که ساخته نشدند و دلیل دیگری نداشت.
منوچهر شاهسواری درباره‌‌ طرح پوستر این دوره جشنواره فجر گفت: عشق و علاقه‌ام به ایران را سال گذشته با پوستری که تصویر مادر بود نشان دادیم. امسال هم با تصویر شیرسنگی این کار را کردیم.
منوچهر شاهسواری درباره‌‌ فیلم‌های اقتباسی گفت: سال‌هاست که گفته‌ام نبود اقتباس در سینما یک حلقه‌ گمشده است. اساس نیازمند یک بازنگری جدی با این پدیده هستیم. هنوز فکر می‌کنیم خلاقیت در نوشتن است و حواسمان نیست که خلاقیت می‌تواند به بازنگری متفاوت به یک متن باشد. فیلم نعمت‌الله به‌دلایل خارج از فهم من در پستو مانده است/ امکانی برای نمایش این فیلم و اثر محمد کارت تا این لحظه نداریم. یکی از تاسف‌های شخصی من این است که سال گذشته نتوانستم فیلم «قاتل و وحشی» حمید عزیز را پخش کنم. فیلم «برمودا»ی محمد کارت عزیز هم با اینکه کاملا متفاوت با فیلم «قاتل وحشی» هست، اما متاسفانه هنوز برای این بیان‌ها هیچ امکانی فراهم نشده.

منوچهر شاهسواری، درباره‌‌ داوری جشنواره گفت: دو نفر از داوران هنوز حضورشان قطعی نیست. اما ترکیب هفت نفر است. این را هم باید بگویم که نظام داوری امسال یکپارچه است و درباره‌‌ سینما به ماهوی سینما داوری می‌کنیم.