موج مجازی علیه ایران چگونه هدایت می‌شود؟

سایت شبکه الجزیره در گزارشی در خصوص انتشار پیام‌های فضای مجازی در بحبوحه ناآرامی‌های اخیر چنین مطرح کرده است که دوران هدایت و خط دهی به تحولات سیاسی در خیابان ها یا اتاق‌های تصمیم گیری به پایان رسیده و این روند به فضای مجازی نیز کشیده شده است؛ جایی که بازیگران مختلف بر سر تفوق هژمونیک بازنمایی روایات رقابت می‌کنند.

الجزیه تاکید دارد که در روزهای گذشته و هم‌زمان با شدت گرفتن اعتراضات در ایران به صورت ناگهانی هشتگهای ضدایرانی در شبکه اجتماعی ایکس نیز افزایش یافت. بررسی منابع این پست ها و مسیر گسترش آن‌ها، تصویر متفاوتی را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد؛ این کارزارهای مجازی برخلاف انتظار از داخل ایران آغاز نشده بودند، بلکه شبکه‌ای از حساب‌های کاربری خارجی و در صدر آن‌ها حساب‌های صهیونیستی یا وابسته به محافل حامی اسرائیل، نقش محوری در ایجاد امواج مذکور و سوق دادن آن به سمت و سوی مشخصی ایفا کردند.

در این گزارش، تیم الجزیره ساختاری را بررسی می‌کند که این هشتگ را تولید، بزرگ‌نمایی و هدایت کرد و در نهایت بازیگران اصلی پشت این موج را شناسایی می‌کند.

الگوی غیرطبیعی انتشار

داده‌های مربوط به هشتگ مذکور در روزهای اخیر الگوی قابل توجهی را نشان می‌دهد به‌گونه‌ای که ۹۴٪ از مجموع ۴۳۷۰ پست، بازنشر بوده و تنها بخش اندکی محتوای اصلی محسوب می‌شد.

نکته قابل تأمل آن‌که تعداد حساب‌هایی که محتوای اصلی را تولید کردند از ۱۷۰ حساب فراتر نرفت، در حالی که دامنه انتشار به بیش از ۱۸ میلیون کاربر رسید؛ اختلافی آشکار که قابل کتمان نیست. چنین ساختار و الگویی معمولاً در پویش های هماهنگ‌شده دیده می‌شود؛ جایی که به جای گفت‌وگوی گسترده و تعاملی، پیام‌های از پیش آماده بارها بازتولید می‌شوند.‌

 

هم‌دستی حساب‌های اسرائیلی

محتوای این پست ها محدود به حساب‌های فعالان عادی نبود؛ بلکه مقام‌های فعلی و سابق اسرائیل نیز مستقیماً در آغاز این موج مشارکت داشتند.

ایتمار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی رژیم صهیونیستی، توییتی به زبان فارسی خطاب به مردم ایران منتشر و حمایت خود را از اعتراضات اعلام کرد. همچنین توییت‌های نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، به‌طور گسترده در چارچوب این هشتگ بازنشر پیدا کرد.

یکی از محورهای اصلی این موج حمله مستقیم به اسلام بود؛ به‌طوری که اعتراض‌ها نه به‌عنوان واکنشی به شرایط اقتصادی یا سیاسی، بلکه به‌مثابه قیامی علیه دین معرفی شدند. در همین راستا، فعالان اسرائیلی از جمله ایال یاکوبی و هلیل نویر، پست هایی منتشر و از «سکوت رسانه‌های بین‌المللی» در قبال این اوضاع انتقاد کردند.

همچنین حساب‌های حامی بازگشت نظام شاهنشاهی، پست هایی منتشر کردند تا نشان دهند میان جامعه اسلامی و ایرانی تفاوت وجود دارد!

موج‌های ساختگی و نه گفتگوهای تعاملی

تحلیل منحنی زمانی نشان می‌دهد که این هشتگ به‌صورت تدریجی رشد نکرد، بلکه از طریق جهش‌های تند و مقطعی بالا رفت؛ جهش‌هایی که هم‌زمان با فعالیت شمار محدودی از حساب‌های پرنفوذ رخ داد. با کاهش فعالیت این حساب‌ها، سطح تعامل نیز تقریباً به همان میزان افت می‌کرد. موج ایجادشده حاصل گفت‌وگوی گسترده هزاران کاربر نبود، بلکه به فعالیت هماهنگ نقطه های مرکزی در شبکه وابسته بود. همچنین داده‌های مربوط به هشتگ‌ها و منشن‌ها نشان می‌دهد تمرکز اصلی بر نام شخصیت‌های آمریکایی و اسرائیلی و نمادهای سیاسی بوده، نه بر شهرهای ایران یا جزئیات خود اعتراض‌ها.

چه کسانی شبکه را هدایت می‌کنند؟

از برجسته‌ترین حساب‌هایی که نقش محوری در تقویت این هشتگ داشت، حسابی با نام «Rhythm of X» بود که به‌عنوان نقطه مرکزی در شبکه تعامل ظاهر شد. این حساب در سال ۲۰۲۴ ایجاد شده، نام خود را پنج بار تغییر داده و محتوای آن بر حمایت از اسرائیل و تبلیغ بازگشت نظام شاهنشاهی به ایران متمرکز است. همچنین به‌طور مستمر گزارش‌هایی درباره درگیری ها همراه با دعوت از آمریکا برای اتخاذ مواضع قاطع علیه نظام حاکم ایران منتشر می‌کند.

در کنار آن، حساب دیگری به نام «Nioh Berg» نیز برجسته بود که خود را فعال ایرانی-یهودی حامی اسرائیل و بازگشت سلطنت معرفی می‌کند. این حساب که در سال ۲۰۱۷ ایجاد شده، نام خود را پنج بار تغییر داده و ادعا می‌کند یکی از صداهای اصلی این جریان است و از سوی مقامات ایرانی تحت تعقیب قرار دارد.

همچنین حساب «Israel War Room» در نقشه شبکه‌ای به‌عنوان حسابی هم‌پوشان با«Nioh Berg» دیده می‌شود که به‌طور منظم محتوای سیاسی و امنیتی درباره ایران، از جمله اظهارات مقامات آمریکایی و هشدارهای خبری فوری، بازنشر می‌کند. این الگوی انتشار باعث می‌شود تعامل دیجیتال پیرامون هشتگ یاد شده به زمینه‌های ژئوپولیتیکی گسترده‌تری پیوند بخورد که فراتر از ماهیت خود اعتراض‌ها است.

این موج چه چیزی را آشکار می‌کند؟

این داده‌ها نشان می‌دهد که ترند شدن هشتگ مذکور یک اقدام خود جوش داخلی نبوده بلکه کارزاری سیاسی بود که خارج از ایران طراحی و توسط شبکه‌هایی مرتبط با اسرائیل و متحدانش هدایت شد.