رشد اقتصادی آبان به ۲.۳ درصد رسید

داشتن تصویری به‌هنگام و قابل‌اعتماد از تحولات تولید ناخالص داخلی کشور، می‌تواند به طور مؤثر به بهبود سیاست‌گذاری و پایش دقیق‌تر اقتصاد کلان کمک کند. بااین‌حال در ایران مشابه اکثر کشورهای دنیا اولین برآوردها از رشد اقتصادی فصل مدنظر، حداقل سه‌ماه پس از پایان فصل مذکور منتشر می‌شود. برای رفع این چالش در ادبیات اقتصاد کلان چهارچوب‌هایی برای برآورد رشد اقتصادی ماهانه ارائه شده است. در این چهارچوب‌ها سعی می‌شود با استفاده از داده‌هایی که به‌صورت به‌هنگام و با تواتر زیاد (غالباً ماهانه) در دسترسند، رشد اقتصادی کشور در سریع‌ترین زمان ممکن برآورد شود. در این راستا، با استفاده از حداکثر داده‌های ماهانه در دسترس و استفاده از چهارچوب حساب‌های ملی ماهانه، ارزش افزوده فعالیت‌های عمده اقتصادی و رشد اقتصادی ماهانه با حداقل تأخیر برآورد می‌شود. مرکز پژوهش‌های مجلس چند وقتی است که به برآورد ماهانه رشد اقتصادی می‌پردازد.

گزارش حاضر این امکان را فراهم خواهد کرد که در هر ماه بتوان تصویری به‌هنگام از وضعیت بخش حقیقی اقتصاد ایران ارائه داد و رشد اقتصادی هر ماه، قبل از انتشار آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار ایران برآورد خواهد شد. بر اساس آمار بانک مرکزی، تولید ناخالص داخلی کشور در نیمه نخست سال 1404 منفی ۰.۶ درصد رشد داشته، همچنین رشد اقتصادی بدون نفت منفی ۰.8 درصد گزارش شده است. بر همین اساس، طبق محاسبات مرکز پژوهش‌ها، رشد اقتصادی کشور در آبان‌ماه 1404 معادل 2.3 درصد و رشد اقتصادی بدون‌نفت نیز 2.7 درصد برآورد می‌شود. بر اساس برآوردهای مرکز پژوهش‌های مجلس، از نرخ رشد 2.3 واحد درصدی تولید ناخالص داخلی به قیمت پایه در آبان‌ سال 1404 گروه کشاورزی سهمی معادل منفی ۰.۱۵ واحد درصد، گروه نفت سهمی معادل منفی ۰.۱۵ واحد درصد، گروه صنایع و معادن سهمی معادل ۰.89 واحد درصد و گروه خدمات سهمی معادل 1.76 واحد درصد را به خود اختصاص داده است.

گروه کشاورزی

بر اساس اعلام بانک مرکزی، گروه کشاورزی در نیمه نخست سال 1404 رشد منفی 2.9 درصدی را ثبت کرده که با برآورد رشد منفی 5.2 درصدی این مرکز در گزارش شهریورماه، از نظر جهت و منفی بودن رشد همخوانی دارد و هر دو برآورد بر تداوم رکود و ثبت رشد منفی در گروه کشاورزی طی نیمه نخست سال 1404 دلالت دارند نتایج برآوردهای این مرکز نشان می‌دهد در آبان‌ماه 1404، ارزش افزوده گروه کشاورزی نسبت به ماه مشابه سال قبل منفی 1.9 درصد رشد داشته است. برآوردهای انجام‌شده در این زمینه با توجه به آمارهای پایه دریافتی از وزارت جهاد کشاورزی حاکی است نسبت به ماه مشابه سال قبل در آبان‌ماه تولید محصولات زراعی رشد منفی 1.9 درصدی، محصولات دامی رشد منفی 6.6 درصدی و محصولات باغی رشد منفی 1.6 درصدی یافته است. همچنین بر اساس آمار دریافتی از مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی میزان بارش در آبان‌ماه 1404 نسبت به ماه مشابه سال قبل کاهش 16 میلی‌متری داشته است.

گروه نفت

بر اساس اعلام بانک مرکزی، گروه نفت در نیمه نخست سال 1404 رشد 1.1 درصدی را ثبت کرده است. این در حالی است که برآورد این مرکز در گزارش شهریورماه، حاکی از رشد منفی 1.1 درصدی برای این گروه بوده که نشان‌دهنده اختلاف 2.2 واحد درصدی میان دو برآورد است. بخش عمده این اختلاف در نرخ رشد گروه نفت، به تفاوت در منابع آماری مورد استفاده در برآورد این گروه باز می‌گردد. مرکز پژوهش‌ها برای برآورد رشد، از داده‌های ماهانه تولید نفت اوپک استفاده می‌کند که برای نیمه نخست سال 1404 رشد منفی را نشان می‌دهد؛ در مقابل، بانک مرکزی از آمارهای اعلامی وزارت نفت بهره می‌گیرد که بر اساس آن، رشد 1.1 درصدی برای نیمه نخست سال 1404 به ثبت رسیده است. نتایج برآوردهای این مرکز نشان می‌دهد طبق آخرین آمار اوپک از منابع ثانویه و برآوردهای در دسترس به کمک روش دنتون، تولید نفت ایران در آبان‌ماه با رشد منفی 1.9 درصدی نسبت به ماه مشابه سال قبل روبه‌رو بوده است.

گروه صنایع و معادن

بر اساس اعلام بانک مرکزی، گروه صنایع و معادن در نیمه نخست سال 1404 رشد منفی 3.6 درصدی را ثبت کرده که مطابق با برآورد رشد منفی 3.4 درصدی این مرکز در گزارش شهریورماه است. این گروه شامل بخش‌های «ساختمان، صنعت، استخراج معدن، تأمین آب، برق و گاز طبیعی» است. نتایج برآوردهای این مرکز نشان می دهد گروه صنایع و معادن در آبان سال 1404 نسبت به ماه مشابه سال قبل رشد 2.4 درصدی داشته است که عمدتاً تحت‌تأثیر افزایش شاخص تولید بخش صنعت و رشد مثبت بخش برق و گاز بوده است.

گروه خدمات

بر اساس اعلام بانک مرکزی گروه خدمات در نیمه نخست سال 1404 رشد 1.8 درصدی را ثبت کرده است. این درحالی است که برآورد این مرکز در گزارش شهریورماه، حاکی از رشد صفر درصدی برای این گروه بوده که نشان‌دهنده اختلاف 1.8 واحد درصدی میان دو برآورد است. بخش عمده این اختلاف به تفاوت در منابع آماری مورد استفاده در فرایند برآورد رشد باز می‌گردد. مرکز پژوهش‌ها برای محاسبه رشد این گروه از داده‌های ماهانه شاپرک استفاده کرده که به دلیل کاهش قابل‌توجه ارزش تراکنش‌های شاپرک در فعالیت‌های مورد بررسی، نرخ رشد برآوردی این مرکز کمتر از رقم اعلامی بانک مرکزی گزارش شده است. نتایج برآوردهای این مرکز نشان می‌دهد ارزش افزوده گروه خدمات در آبان‌ سال 1404 نسبت به ماه مشابه سال قبل رشد 3.7 درصدی را ثبت کرده است. در آبان‌ماه بخش‌های «عمده‌فروشی و خرده‌فروشی»، «حمل‌ونقل و انبارداری» و «فعالیت‌های مالی و بیمه» رشد مثبتی را نسبت به مدت مشابه سال قبل ثبت کرده‌اند.