حسین حقپناه در گفتوگو با «فرهیختگان»:حسین حقپناه فعال حوزه نوجوان در گفتوگو با «فرهیختگان» اظهار کرد: ما در جنگ ۱۲ روزه دیدیم که بخشی از تولید محتوای خلاقانه در شبکههای اجتماعی، علیه رژیم صهیونیستی توسط نوجوانان انجام میشد. پس ما نمیتوانیم بگوییم نوجوان تهدیدی برای این فضاست.
نوجوانان در جنگ ۱۲ روزه نقشآفرینی مثبت داشتهاند
فرهیختگان: پس از شروع اعتراضات ترولهای مجازی و گروهکهای تروریستی با استفاده از بازی روانی و با درنظرگرفتن خصیصه هیجان نوجوانی، به تهییج این گروه پرداختند تا بتوانند در زمان موردنظر خودشان، یعنی پس از انحراف اعتراضات، آنها را به خیابانها بکشند تا فاز دوم برنامه آغاز شود؛ و در نهایت نوجوان با خشم و ناامیدیای که به او القا شده بود وارد میدان میشد تا یا بهعنوان سپر انسانی و یا به یکی دیگر از قربانیان آنها برای کشتهسازی تبدیل شود.
اما سؤالی که پس از بررسی این سناریوی نسبتاً تکراری اما تأثیرگذار پیش میآید این است که چه چیزی باعث میشود نوجوانانی که در دوره آرمانگرایی هستند بهجای اقبال نسبت به مفاهیمی مانند ملیگرایی و وطنپرستی به سمت ادبیات و برنامههای خرابکارانه جذب شوند؟ همچنین سؤال دیگری که احتمالاً پاسخ به آن کمی دشوارتر باشد، این است که شکل برخورد با نوجوانانی که فریب وعدهها و یا از روی تصمیمات هیجانی، دست به اقدامات ضدامنیتی زدهاند؛ چگونه باید باشد؟ در همین راستا حسین حقپناه فعال حوزه نوجوان در گفتوگو با «فرهیختگان» به بررسی ابعاد مختلف حضور نوجوان در خیابان و علل آن پرداخت.
نتوانستیم برای نیازهای بنیادین دوره نوجوانی پاسخ ارائه کنیم
حقپناه درباره حضور این روزهای نوجوانان در اغتشاشات و خیابانها اظهار داشت: «نیازهای بنیادین و ضروری دوره نوجوانی را ما نتوانستیم بهدرستی پاسخ دهیم و طرف مقابل ما توانسته است که پاسخ کاذبی برای آن ایجاد کند و نتیجهاش چیزی است که اکنون ما امروز در کف خیابانها احتمالاً شاهدش هستیم. درباره میزان و حجم حضور قشر نوجوان در کف خیابان، این احتمال وجود دارد که دادهها، دادههای اغراق شدهای باشد. حجم حضورشان، نسبت به مشاهدات میدانی و تجربهمان از دادههای 1401 این است که اگرچه در ابتدا حضور پیدا میکنند، اما به محض اینکه میزان خشونت بالا میرود و ماجرا ادامهدار میشود، دیگر حضور نوجوانان در میان اغتشاشات غلبه ندارد. این را باید بهعنوان تبصره مدنظر داشته باشیم.»
وی همچنین دررابطهبا نیازهای دوره نوجوانی و پاسخ به نیازهای این دوره عنوان کرد: «ما میدانیم که دوره نوجوانی، دورهای است که آرمانگرایی در آن وجود دارد و این ماجرا به لحاظ روانشناختی نیز اتفاق میافتد. نوجوان ایدئالگراست. همچنین احساس استقلال و اختیار دارد. میدانیم که ذهن نوجوان نیز بهشدت نگران آینده است. پس اگر ما پاسخی برای این نیازها و نگرانی او را نسبت به آینده و تصویری که نسبت به آینده دارد را ترسیم و تصویر کنیم، از آن طرف نیز فضایی را ایجاد نکرده باشیم که در هویت یکپارچهای که نوجوان نیاز داشته باشد بتواند استقلال و اختیار و نظام ارزشیاش را تأمین کرده باشد، طرف مقابل ماجرا و دیگران این نیازها را تأمین میکنند. امری که این روزها شاهدش هستیم، در کف خیابان همین است. ما در گفتوگو با این نوجوانان شاهد هستیم که این نوجوانان یک انقطاع هویتی دارند. از تاریخ، از جغرافیای خودشان و حتی ارزشهای خودشان. یعنی دیالوگ با نوجوانان کف خیابان، قابلیت این را ندارد که به 5 یا 3 دقیقه برسد. چرا که انقطاع وجود دارد. یعنی بیشتر از اینکه بداند چه چیزی میخواهد، میداند که چه چیزی نمیخواهد. برای همین نمیتوانیم با آنها درباره چیزهایی که میخواهد و حتی دلایل حضورش در کف خیابان حرف بزنیم، چراکه به شدت واکنشی هستند؛ واکنش آنها به تصویری است که از وضعیت فعلی در شبکههای اجتماعی، فضای مجازی و البته گروه دوستان و حتی خانواده ساخته شده است.»
خانواده باید برای نوجوان خود، نظام ارزشی بسازد
وی با بیان اینکه علت حضور یک بخش جدی از نوجوانانی که در کف خیابان میبینیم، نهفقط کمکاری و یا ناکارآمدی دستگاههای رسمی آموزشی و رسانهای، بلکه خود خانواده است، تصریح کرد: «خانوادهای که بارها جلوی نوجوان این کشور را لعن و نفرین کرده است؛ و پدر و مادری که سطح ارزشها و اهدافش در دیالوگهای روزمره، بالارفتن قیمت ارز و اجناس و جمعکردن پول و تبدیلش به طلاست، طبیعتاً نمیتواند برای نوجوان خود نظام ارزشی بسازد. نوجوانی که آرمانگرایی و احساس استقلال جزء خصلتهای اوست و هیجانخواهی و غلبه هیجانات لحظهای بر تعقل را در ویژگیهای خود دارد، در شرایط اینچنینی بدون اینکه بتواند تأمل کند که رفتارش در بلندمدت چه پیامدهایی دارد، بهعنوان یک واکنش در لحظه به نگرانیها، خشمها و دغدغههای خود کف خیابان میآید.»
نوجوانان در جنگ ۱۲ روزه نقشآفرینی مثبت داشتهاند
این کارشناس حوزه نوجوان با اشاره به اینکه نوجوانان در ۸ سال دفاع مقدس، یا در بحرانهای دیگر سیاسی نقشآفرینی مثبت داشتهاند تصریح کرد: «حتی ما در جنگ ۱۲ روزه دیدیم که بخشی از تولید محتوای خلاقانه در شبکههای اجتماعی، علیه رژیم صهیونیستی توسط نوجوانان انجام میشد. پس ما نمیتوانیم بگوییم نوجوان تهدیدی برای این فضاست، بلکه به شیوه مواجهه ما ارتباط دارد. اگر نوجوان را بفهمیم و دغدغهها و نگرانیهایش را بشنویم، و منابع مناسبی برای هویتیابی او آماده کرده باشیم، انقطاع رخ نمیدهد. اگر نوجوان هویت، دغدغهها و زمینه کنش خودش را در اتصال به منابع هویتی مثل وطن، تاریخ، جغرافیا، دین و حتی خانواده ساخته باشد، همین فضا تبدیل به فرصت میشود.»
اعمال خطرآمیز نوجوانان در گروه همسالان 5 برابر میشود
حقپناه با اشاره به پژوهشهای انجام شده، گفت: «اگر نوجوان حمایت گروه همسالان خود را داشته باشد، کارهای خطرآمیزش تا پنج برابر بیشتر میشود؛ بنابراین وقتی نوجوان در کف خیابان خیالش از این راحت است که گروه دوستانش هستند، هیجانخواهی، جرئتپذیری و ریسکپذیری غیرعقلانی او بیشتر میشود؛ و نتیجه آن اتفاقات خیابان است. از نظر روانشناسی اینگونه رفتارها نشاندهنده امر سرایت است. مردم در حالت عادی هزینههای یک رفتار را بهصورت عقلانی بررسی میکنند. اما یک گروه دیگر همان عمل را انجام دهند، با امر سرایت بدون فکر دست به آن عمل زدهاند. به صورتی که اگر پس از اقدام به آن عمل، علت را از آنها بپرسید، باورشان نمیشود که این کار را انجام دادهاند و نمیتوانند دلیل کارشان را بیان کنند.»
مطالب پیشنهادی
