ایران تلکام ۱۴۰۴؛ تمرکز بر هوش مصنوعی در سایه ناترازی علم و کاربرد

بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی ایران تلکام ۱۴۰۴ از ۲ تا ۵ بهمن‌ماه سال جاری برگزار می‌شود؛ رویدادی که امسال با تمرکز بر «لبه‌های تکنولوژی» و به ‌طور ویژه هوش مصنوعی، رویکردی متفاوت و تخصصی را دنبال می‌کند. به گفته برگزارکنندگان، این تغییر رویکرد نتیجه بررسی جایگاه ایران در شاخص‌های جهانی فناوری و ضرورت تمرکز بر حوزه‌هایی است که می‌توانند موتور محرک اقتصاد دیجیتال کشور باشند.

داوود ادیب، رئیس کانون هماهنگی فاوا و رئیس انجمن شرکت‌های فناور هوش مصنوعی ایران، در نشست خبری دیروز با انتقاد از وضعیت کاربردی‌سازی هوش مصنوعی در کشور اظهار کرد: بر اساس آمار مراجع معتبر بین‌المللی، در ارزیابی‌هایی که میان ۱۹۳ کشور انجام شده، رتبه ایران در حوزه کاربرد هوش مصنوعی بین ۹۰ تا ۱۰۰ قرار دارد. این در حالی است که ایران در حوزه «تولید علم و دانش هوش مصنوعی» وضعیت بسیار مطلوبی دارد و در بسیاری از شاخص‌ها رتبه‌های ۵، ۱۰ و ۱۵ و در مجموع رتبه‌ای زیر ۲۰ جهان را به خود اختصاص داده است. به گفته ادیب، این اختلاف چشمگیر نشان‌دهنده ناترازی عمیق میان ظرفیت علمی کشور و بهره‌برداری عملی از آن در صنعت و بازار است.

افت توسعه هوش مصنوعی زیرسر موازی کاری

ادیب با رد نقش تحریم‌ها به‌عنوان عامل اصلی این عقب‌ماندگی گفت: تجربه سال‌های گذشته نشان داده صنایع کشور حتی در شرایط تحریم نیز توانسته‌اند در حوزه‌های مختلف رشد کنند. موازی‌کاری میان دستگاه‌های اجرایی و عدم جهت‌دهی مناسب بودجه‌ها مهم‌ترین دلایل افت جایگاه کاربردی هوش مصنوعی در کشور هستند.

رئیس انجمن شرکت‌های فناور هوش مصنوعی ایران با اشاره به محتوای نمایشگاه امسال افزود: طبق گزارش‌های دریافتی، بیش از ۸۰ درصد محصولاتی که قرار است برای نخستین‌بار در این دوره تلکام رونمایی شوند، در حوزه هوش مصنوعی قرار دارند؛ آماری که نشان می‌دهد نمایشگاه مسیر درستی را به سمت تخصصی شدن و حرکت بر لبه‌های تکنولوژی انتخاب کرده است.

وی در ادامه به وضعیت اقتصاد دیجیتال کشور پرداخت و گفت: در حال حاضر سهم اقتصاد دیجیتال ایران از تولید ناخالص داخلی (GDP) طبق منابع مختلف تنها ۴ تا ۵ درصد است، در حالی که میانگین جهانی این شاخص به حدود ۱۵ درصد رسیده است. حتی در کشورهای توسعه ‌یافته، سهم اقتصاد دیجیتال از GDP بین ۴۵ تا ۵۰ درصد و در سال‌های اخیر تا ۶۰ درصد نیز افزایش یافته است.

ادیب تأکید کرد: طبق هدف‌گذاری برنامه هفتم توسعه، ایران باید به سهم ۱۵ درصدی اقتصاد دیجیتال برسد که تحقق آن بدون بهره‌گیری گسترده از هوش مصنوعی و مدل‌های هم‌رسانی میان صنعت و دانشگاه امکان‌پذیر نیست.

رئیس کانون هماهنگی فاوا با اشاره به چالش‌های پیاده‌سازی هوش مصنوعی تصریح کرد: در شاخص‌های آمادگی هوش مصنوعی، سه مؤلفه اصلی شامل تکنولوژی، زیرساخت و حکمرانی مطرح است. اگرچه ممکن است کشور در تأمین منابع سخت‌افزاری با محدودیت‌هایی مواجه باشد، اما در حوزه حکمرانی و داده می‌توان با تصمیم‌سازی صحیح، این کمبودها را جبران کرد.

ادیب همچنین از تمرکز ویژه نمایشگاه امسال بر امنیت شبکه خبر داد و گفت: بر اساس برنامه‌ریزی انجام‌شده، سه پنل تخصصی به کاربرد هوش مصنوعی در حوزه امنیت اختصاص یافته است. موضوعاتی مانند رصد هوشمند شبکه‌ها، مدیریت تقلب و شناسایی دستکاری‌ها از محورهای این نشست‌ها خواهد بود. با توجه به حوادث امنیتی اخیر منطقه اعتماد کامل به سخت‌افزار خارجی در حوزه‌های زیرساختی و حیاتی اشتباه است و در صورت وجود توان تولید داخلی، حتی در مقیاس محدود، باید از محصولات بومی حمایت شود.

ادیب تأکید کرد که استفاده از هوش مصنوعی در نرم‌افزار و سرویس‌ها می‌تواند امکان پیش‌بینی و پیشگیری از حملات را پیش از وقوع فراهم کند؛ ضرورتی که امروز بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

75درصد تجهیزات مخابرات داخلی است

داوود زارعیان، معاون ارتباطات شرکت مخابرات ایران در ادامه نشست جزئیات طرح ملی توسعه فیبر نوری و چالش‌های اجرای آن را تشریح کرد. وی با اشاره به پروژه عظیم «برگردان» یا مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری گفت: هدف‌گذاری شرکت مخابرات این است که طی حداکثر پنج سال، هر ۲۷ میلیون تلفن ثابت کشور از بستر مسی به فیبر نوری منتقل شوند؛ طرحی که دست‌کم به ۲۷ میلیون مودم نیاز دارد.

زارعیان با بیان اینکه اجرای این پروژه نیازمند طیف گسترده‌ای از تجهیزات است، افزود: انواع کابل‌های فیبر نوری از مسیرهای اصلی تا کابل‌های مخصوص منازل، به همراه تجهیزات اکتیو و اولیه مانند OLT و OTC در اولویت تأمین قرار دارند. وی با تأکید بر حمایت از تولید داخل اظهار کرد: با تمامی شرکت‌های فعال قرارداد منعقد شده و تعهد داده‌ایم کل تولیدات آن‌ها را خریداری کنیم، اما ظرفیت فعلی پاسخگوی نیاز نیست و توسعه خطوط تولید ضروری است.

به گفته معاون ارتباطات مخابرات ایران، هم‌اکنون حدود ۷۵ درصد تجهیزات از داخل کشور تأمین می‌شود که باید افزایش یابد. زارعیان تأمین مالی و پرداخت به‌موقع به تولیدکنندگان را عامل تداوم تولید دانست و از کمبود برخی اقلام خبر داد. وی کمبود نیروی متخصص اجرایی، به‌ویژه پیمانکاران سیم‌کشی داخل ساختمان، را چالش دوم این طرح عنوان کرد و گفت: با همکاری سازمان فنی و حرفه‌ای، آموزش نیروها در ۳۱ استان آغاز شده است.