


دهه 90 که به پایان رسید، رشد تورم، افزایش قیمت ارز و نابسامان شدن اوضاع اقتصادی تأثیرات مختلفی بر عملکرد دانشگاهها داشت که هر چه پیشتر رفتیم، بیشتر و بیشتر نمود عینی پیدا کرد. چه در مسئله جبران خدمت و حقوق استادان دانشگاه، چه در فضای پژوهشها و موضوعات مربوط به آن مثل تهیه و تجهیز آزمایشگاهها و چه در مسائل صنفی و دانشجویی که به واسطه شیوع کرونا و تعطیلی فیزیکی مراکز آموزشی تا پیش از مهرماه 1401 کمتر به چشم آمد اما از آن زمان تاکنون به یکی از دغدغههای جدی مدیران حوزه آموزش عالی تبدیل شده است و تغذیه محور اصلی این دغدغهها به حساب میآید.
تکاپو برای اصلاح مدل تأمین غذای دانشجویان
حضوری شدن کامل فعالیت دانشگاهها پس از وقفهای که از اسفند سال 98 ایجاد شده بود به چالشهای حوزه صنفی دانشجویان ضریب داد. همین امر نیز باعث شد تا هم رؤسای دانشگاهها و معاونان دانشجویی در فضای دانشگاهها و هم در سطح وزارتخانه، مدیران سازمان امور دانشجویان و صندوق رفاه برای حل این چالش تدارک تغییرات ویژهای در این حوزه ببینند.
با این حال آنگونه که رئیس صندوق رفاه دیماه 1401 گفته بود «۴ طرح در ارتباط با تغذیه دانشجویی در تابستان مدنظر داشتیم، اما از آنجایی که طرحهای پیشنهادی پذیرفته نشد، با شیوه کنونی به دانشجویان تغذیه میدهیم.» او در نشست سال گذشته رؤسای دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالی، پژوهشگاهها و پارکهای علم و فناوری هزینه غذای دانشجویی را در هر ماه ۱ میلیون و ۱۲۱ هزار تومان عنوان کرد و گفته بود کسری بودجه به ازای هر دانشجو در ماه معادل ۴۸۷ هزار تومان و کسری اعتبار در ارتباط با تغذیه دانشجویان نیز درمجموع ۲۴۵۲ میلیارد تومان است.
اما بهجز صندوق رفاه، سازمان امور دانشجویان برای حل چالش تغذیه با ایجاد یک دبیرخانه کار خود را آغاز کرده. دبیرخانه «طراحی الگوی نوین تأمین مالی تغذیه و خوابگاه دانشجویی» که از آذرماه سال ۱۴۰۱ در سازمان امور دانشجویان ذیل دفتر طرح و برنامه تشکیل شد تا جمعی از کارشناسان با تجربه حوزه تغذیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی کشور در یک کمیته تخصصی برای حل چالشها، چارهاندیشی کنند. ماحصل تلاش این کمیته و نظرات معاونان در قالب 14 طرح جمعبندی شده و از سال گذشته تاکنون در جلسات مختلفی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. ماحصل آن قرار است به صورت پایلوت در برخی از دانشگاهها به اجرا درآید.
آغاز اجرای بسته تغذیهای وزارت علوم
اوایل بهمنماه امسال مدیرکل دفتر طرح و برنامه سازمان امور دانشجویان نخستینبار از اجرای بخشی از الگوی جدید تغذیهای دانشگاهها خبر داد. حسین امامعلیپور در هفتادوششمین نشست معاونان دانشجویی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی کشور گفته بود: «در فصل مدیریت هزینه از طرح الگوی نوین تغذیه، مواردی مانند آشپزخانههای صنعتی، آنالیز غذایی، قراردادهای تغذیه، ایجاد رستورانهای مکمل و اجرای طرح تاک آنها مطرح شده است؛ البته بسیاری از دانشگاههای کشور در زمینه رستورانهای مکمل تجربیاتی دارند و به دلیل موفق نبودن بعضی از آنها، در بخشی از این طرح آسیبشناسی رستورانهای مکمل و اجرای طرح تاک (تنوع، انتخاب، کیفیت) دیده شده و همچنین راهکارهای توسعه رستورانهای مکمل بررسی شده است.» آنطور که امامعلیپور گفته بخش مدیریت هزینه الگوی نوین بر اساس مصوبه شورای معاونین وزارت عتف، مقرر شده است مدیریت هزینه به طور آزمایشی در ۱۲ دانشگاه اجرایی شود. اتفاقی که قرار است از ابتدای نیمسال دوم سال تحصیلی بیفتد.
نگرانی از بودجه 1404 با گزارش مرکز پژوهشها
مسئله غذا پایان هفته گذشته بار دیگر خبرساز شد؛ البته نه به خاطر اجرای بخشی از طرح سازمان امور دانشجویان، بلکه بهخاطر بخشی از ارزیابی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی از بخش دوم لایحه بودجه 1404 که در آن عدم توجه به موضوع یارانه تغذیه دانشجویی در جدول ۱-۱۴ برخلاف رویه سنوات گذشته گزارش شده بود. این خبر یکخطی به سرعت در کانالهای دانشجویی بازتاب داشت و واکنشهای مختلفی را برانگیخت.
تکذیبیه پشت تکذیبیه!
با افزایش حساسیتها، مدیران حوزه دانشجویی دو وزارتخانه بهداشت و علوم با رد ادعای حذف یارانه تغذیه در این خصوص توضیحاتی ارائه کردند. مدیرکل دانشجویی وزارت بهداشت از افزایش بودجه تغذیه دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی کشور در سال تحصیلی جدید خبر داده و گفته «به دنبال تورم و گرانیهای شدید در حوزه صنایع غذایی که رشد قیمت در مواد اولیه غذایی را نیز به دنبال داشته است؛ پیگیریهایی از سوی اداره کل دانشجویی معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت انجام شد که به موجب این اتفاق، افزایش بودجه تغذیه دانشجویان دانشگاههای علوم پزشکی کشور به دست آمد.»
او تأکید کرده که افزایش تعرفه غذایی در سال جدید طبق منطق و عرف هر ساله خواهد بود و سهم دانشجو از هزینه غذا از 10 درصد فراتر نخواهد رفت. در دیگر وزارتخانه فعال حوزه آموزش عالی نیز هم رئیس سازمان امور دانشجویان و هم مدیرکل طرح و برنامه سازمان در گفتوگوهایی جداگانه اصل حذف یارانه را تکذیب کردند. امامعلیپور، مدیرکل طرح و برنامه سازمان گفته «در سالهای 1397 تا 1401 بخشی از بودجه تغذیه دانشگاهها از محل هدفمندی یارانه تحت عنوان تبصره 14 به دانشگاهها از طرف سازمان امور دانشجویان ابلاغ میشد، منتها از سال 1402 کل بودجه تغذیه در داخل بودجه دانشگاهها دیده میشود و حذف بودجه تبصره 14 به این معنا نیست که یارانه تغذیه حذف شده است.»
رئیس سازمان امور دانشجویان هم در توضیحات مشابهی گفته که «از سال 1401 بنا شده تا اعتبارات کمک تغذیه دانشجویان مستقیماً به دانشگاهها پرداخت شود و سازمان امور دانشجویان به عنوان واسطه، از این فرایند حذف شود.» او همچنین تأکید کرده که تهیه غذای دانشجویان در دانشگاهها توسط پیمانکاران طرف قرارداد، صورت میگیرد و ما بابت هر پُرس غذای دانشجویی، بین ۹۰ تا ۱۲۰ هزار تومان به پیمانکاران پرداخت میکنیم، بنابراین عمده هزینه این غذا از طرف دولت پرداخت میشود و هیچ تغییری در اختصاص یارانه غذای دانشجویی به وجود نیامده است.
متن کامل این گزارش را در روزنامه فرهیختگان بخوانید.
همچنین گفتوگو «فرهیختگان» با معاون وزیر علوم و رئیس سازمان امور دانشجویان را در گزارشی با عنوان «دانشگاهها برای تغذیهٔ دانشجویی 2 همت کم دارند» بخوانید.
