در گفتوگو با مخترع، پژوهشگر و فارغالتحصیل دانشگاه آزاد اسلامی مطرح شدمهندسی انرژی به مجموعه فعالیتهای تخصصی اعم از محاسبه، برآورد و اجرا اطلاق میشود که بهمنظور یکپارچه سازی اهداف کلان یا خرد مجموعههای صنعتی و ساختمانی در موضوع انرژی با کاربردهای اصلی تعیین شده، انجام میشوند.
حوزه انرژی بهترین راه برای کارآفرینی
درخصوص فعالیتهای کاریتان توضیح دهید.
من بهعنوان یک عضو هیاتعلمی پژوهشی، در حوزه انجام تحقیقات کاربردی و اجرای پروژههای صنعتی فعالیت میکنم. با توجه به ماموریت ویژه سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران در زمینه داوری و ارزیابی طرحهای اختراعی و طرحهای جشنوارههای جوان و بینالمللی خوارزمی فعالیت دارم. همچنین، بهعنوان مدیرکل دفتر مرکزی ارتباط با دانشگاهها و صنعت سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، مشغول هستم.
این دفتر چه کارهایی را دنبال میکند؟
ازجمله وظایف این دفتر میتوان به ایجاد ارتباطات پژوهشی با صنایع مختلف کشور و تلاش در راستای شناسایی رفع نیازهای فناورانه آنها، سامانه ارائهدهنده خدمات ارتباطی میان دانشگاهها و صنایع با هدف تسهیل جایابی دانشجویان متقاضی دورههای کارآموزی در صنعت، صدور گواهی توانمندی فناورانه با هدف شناسایی و ارزیابی توانمندیهای فناورانه صنایع و شرکتها بهمنظور بومیسازی فناوری، حمایت از تولید ملی، توسعه محصولات دانشبنیان و گسترش اقتصاد دانشبنیان و همچنین برپایی نمایشگاهها و همایش های مرتبط با ایجاد زمینههای همکاری میان سازمان، دانشگاهها و مراکز صنعتی اشاره کرد.
درخصوص رشته تحصیلیتان یعنی مهندسی انرژی توضیح دهید؟
مهندسی انرژی به مجموعه فعالیتهای تخصصی اعم از محاسبه، برآورد و اجرا اطلاق میشود که بهمنظور یکپارچه سازی اهداف کلان یا خرد مجموعههای صنعتی و ساختمانی در موضوع انرژی با کاربردهای اصلی تعیین شده، انجام میشوند. به این ترتیب، در مهندسی انرژی، ابزارهای کاربردی ویژهای نظیر شبیهسازی، مدلسازی، بهینهسازی و اجرای پایلوت مورد استفاده قرار میگیرند. در مهندسی انرژی، تمرکز بر اجرای پروژههای صرفهجویی در ساختمانها و صنایع مختلف است. از اینرو، اغلب پروژههای مربوطه مشتمل بر عملیات ممیزی انرژی، دارای روال مطالعاتی فنی- اقتصادی در موضوع صرفهجویی انرژی و همچنین سرمایهگذاری توام با توجیه اقتصادی هستند. توسعه کاربرد انرژیهای تجدیدپذیر با رویکرد کاهش انتشار آلایندههای زیستمحیطی از دیگر زمینههای اصلی مهندسی انرژی است که امروزه مورد اقبال زیادی قرار گرفته است.
چه شد که این رشته را برای تحصیل انتخاب کردید؟
دسترسی آسان به انرژی ارزان به موازات فضای غیررقابتی در اقتصاد کشور، سبب شده رشد مصرف حاملهای انرژی به صورتی غیرمنطقی افزایش یابد و در نتیجه شدت مصرف انرژی در بسیاری از زیربخشهای کشور به چند برابر کشورهای توسعهیافته برسد. از اینرو، در سالهای اخیر تلاشهای بسیاری برای تغییر این روند آغاز شده است. نهادهای دولتی، بخش خصوصی، واحدهای صنعتی، دانشگاهها و سایر دستاندرکاران ضرورت کاهش مصرف و بهینهسازی مصرف حاملهای انرژی را مورد توجه قرار دادهاند که ازجمله آنها ایجاد رشته مهندسی انرژی که امروزه با نام مهندسی سیستمهای انرژی در دانشگاههای کشور شناخته میشود، بوده است. بنابراین، من هم برمبنای بررسی فرصتها و ضرورتهای کشور درخصوص لزوم تامین نیروی انسانی متخصص در این زمینه، رشته مهندسی انرژی را در مقطع کارشناسیارشد و دکتری انتخاب کردم.
وضعیت کار را برای کسانی که در رشته شما تحصیل کردهاند، چگونه ارزیابی میکنید؟
استفاده نامناسب و غیربهینه از منابع انرژی خسارات فراوانی را به اقتصاد کشور تحمیل کرده است. از سوی دیگر، کمبود نیروی انسانی متخصص در زمینه اجرای طرحهای ممیزی و مدیریت انرژی و همچنین توسعه کاربرد انرژیهای تجدیدپذیر منجر به کاربری نامناسب سیستمها و تجهیزات مصرفکننده انرژی شده است. بدینترتیب، از آنجا که موارد مطرح شده فوق از اولویتهای اساسی کشور بهمنظور صرفهجویی اقتصادی و کاهش آثار زیانبار آلایندگی زیستمحیطی است، زمینههای کاری متنوعی را پیشروی فارغالتحصیلان رشته مهندسی سیستمهای انرژی قرار داده است.
فارغالتحصیلان رشتههای انرژی و رشتههای مرتبط چگونه میتوانند کارآفرین باشند؟
راهاندازی صنعت شرکتهای خدمات انرژی یا (Energy Services Company (ESCO طی سالهای اخیر، در بسیاری از کشورهای جهان بازاری به نام بازار سرمایهگذاری در بهینهسازی مصرف حاملهای انرژی ایجاد کرده است. توسعه اینگونه شرکتها ازجمله روشهای موثر و کارا در نهادینه کردن بهینهسازی مصرف انرژی در کشور است و از بهترین راهکارهای کارآفرینی فارغ التحصیلان رشته مهندسی سیستمهای انرژی است. شرکتهای خدمات انرژی با هدف صرفهجویی یا بهینهسازی مصرف حاملهای انرژی، در قالب قراردادهای مبتنیبر کارایی، اقدام به سرمایهگذاری در یک یا چند مجموعه صنعتی یا ساختمانی میکنند. بدین معنی که این شرکتها متعهد میشوند پس از مراحل ممیزی و مدیریت انرژی، میزان مشخصی از کاهش هدررفت و بهبود مصرف انرژی را بدون هرگونه خلل به روند تولید محصول یا سطح آسایش و رفاه در کارخانهها یا واحدهای ساختمانی، براساس یک طرح مدون و در یک دوره مورد توافق به مرحله اجرا گذارند. لذا، به دلیل حجم بسیار بالای مصرف انرژی در بخشهای مختلف کشور، زمینه کاری بسیار وسیعی از روشهای بهبود و بهینهسازی مصرف انرژی تا توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر میتواند بهعنوان بازار فعالان حوزه انرژی مطرح شود.
در حال حاضر بازار فعالیتهای کارآفرینی را برای ورود جوانان علاقهمند چطور ارزیابی میکنید؟
افزایش قیمت حاملهای انرژی در کشور از یکسو و ضرورت کاهش مصرف آب و انتشار آلایندههای زیستمحیطی از سوی دیگر، باعث شده است که زمینههای کاری گوناگونی در بازار انرژی کشور ایجاد شود. همچنین، قوانین متعدد و نسبتا جامعی در حوزه انرژی توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده که منجر به ایجاد بسترها و الزامات قانونی در این راستا شده است. بهعنوان نمونه، قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی میتواند بهعنوان یک مرجع مناسب برای ورود و فعالیت جوانان در زمینههای مرتبط به انرژی محسوب شود.
با توجه به راهی که تاکنون طی کردهاید، چه توصیهای برای دانشجویان و فارغالتحصیلان جویای کار دارید؟
نظر به اینکه محدودیتی برای آموختن و ارتقای دستاوردهای علمی نمیتوان متصور شد، افزایش تمرکز روی یادگیری هرچه بهتر و عمیقتر دروس دانشگاهی حین تحصیل و تسلط روی نرمافزارهای تخصصی، در کنار فعالیتهای تجربی در حوزههای کاربردی خارج از محیط دانشگاه، برای هردو گروه دانشجویان و فارغالتحصیلان محترم مورد تاکید بنده است.
* نویسنده : مهران عباسیانارکی روزنامهنگار
مطالب پیشنهادی
.gif?v=0)
