عارف بر سر دوراهی بهشت و بهارستان

  به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، احتمال رفتن عارف به بهشت و انصرافش از نمایندگی مردم تهران در مجلس، حداقل برای خودش و مجلسی‌ها دور از ذهن نیست. اگرچه به میثاق‌نامه لیست امید و الزام عدم خروج از نمایندگی تاکید دارد و با این وصف احتمال شهرداری محسن هاشمی را منتفی می‌خواند. حالا روزنامه سازندگی (ارگان رسمی حزب کارگزاران) به کنایه عارف را برای شهرداری در انتظار دعوت می‌خواند و محسن علیجانی، نماینده مردم تهران در مجلس و عضو فراکسیون امید در گفت‌وگو با «ایسنا» خبر داده که محمدرضا عارف خواستار بررسی موضوع شهرداری‌اش در فراکسیون امید شده و گفته در مجموع نظر جمع را می‌پذیرد.

این روزها زمزمه‌ نام محمدرضا عارف برای سمت شهرداری در حالی شنیده می‌شود که رئیس فراکسیون امید مجلس که به تعبیر محمود صادقی، نماینده فراکسیون امید، رئیسی ساکن است و «پاشنه ورکشیده نیست!»، جایگاهی محکم در مجلس ندارد. تا آنجا که «بدفهمی نسبت به راهبرد» انتقادی است که این‌بار از زبان محمود صادقی، در نقد عملکرد فراکسیون متبوعش شنیده شد. صادقی در توصیف این بدفهمی تاکید کرده است: «عملا شاهدیم که راهبرد «آرامش» برگرفته از شعار «امید، آرامش و رونق اقتصادی» را که شعار اصلی فراکسیون امید بود به نوعی «سکون و رخوت» تبدیل کردیم!» نماینده مردم تهران همچنین در ادامه گفت‌وگوی انتقادی‌اش با «ایلنا» معترف شده که فراکسیون امید ایده جدیدی ارائه نکرده و در تولید گفتمان‌های جدید ضعف داشته و به همین اعتبار کنشی فعال نداشته است. صادقی همچنین به نقل از سیدجواد طباطبایی، گفته اصلاح‌طلبان برای دستیابی به قدرت تلاش می‌کنند، اما وقتی به موفقیت می‌رسند، برنامه مشخصی نداشته و مشخصا اکت و حرکت اصلاح‌طلبانه‌ای ندارند.

 عارف پاشنه ورکشیده نیست

نقدها به مدیریت فراکسیون امید را باید شاه‌بیت انتقادات نسبت به عملکرد ضعیف فراکسیون اصلاح‌طلبان مجلس خواند تا آنجا که اصطلاح کنایه‌آمیز «آقای سکوت» چنان در ادبیات اصلاح‌طلبان تکرار شده که بی‌تردید با عنوان‌شدنش، چهره عارف به ذهن متبادر می‌شود. در همین راستا محمود صادقی، نماینده اصلاح‌طلب مجلس هم تاکید کرده است در نقد عملکرد هر فراکسیون یا تشکیلات، پیش از نقد افراد و اعضا باید سراغ مدیریت آن فراکسیون یا تشکیلات برویم.

حالا انتقادات به ریاست عارف در شورای سیاستگذاری اصلاح‌طلبان به ریاستش در فراکسیون امید رسیده و همان نقدها این‌بار از زبان مجلسی‌ها تکرار می‌شود. نگاه از بالا به پایین نسبت به احزاب اصلاح‌طلب، همواره از نقدهای اصلاح‌طلبان به شورای سیاستگذاری بود و این بار محمود صادقی از این نگاه در فراکسیون امید انتقاد دارد و گفته این درست نیست که فراکسیون یا هر تشکیلاتی با نگاهی از بالا به پایین به اعضا تکلیف کند که نباید مغایر با نظر فراکسیون نطق کنید.

محمود صادقی تصریح می‌کند دکتر عارف تا حدودی از جمع نمایندگان جداست، تا آنجا که مثلا در گروه فراکسیون در فضای مجازی نیز حضور ندارد. از این جهت وی معتقد است طبیعتا دبیر فراکسیون باید فردی پاشنه‌ورکشیده و فعال باشد.

زمان به سرعت می‌گذرد و تا رسیدن به انتخابات مجلس آینده حدود یک سال بیشتر فرصت باقی نمانده است. با این وصف، مجلسی‌ها که کارنامه‌شان را بی‌تاثیر در انتخابات مجلس بعد نمی‌دانند می‌توان از حامیان رسیدن عارف به کرسی بهشت خواند تا از این طریق هم رودربایستی با رئیس ساکت‌شان را دور بزنند و هم به خروج فراکسیون‌شان از رکود امیدوار شوند.

 رئیس فراکسیونی که رئیس کمیسیون هم نشد

محمدرضا عارف که از بعد از انصرافش در انتخابات ریاست‌جمهوری سال 92 و خالی ماندن دستش در کابینه روحانی، به نوعی منزوی شده بود، با پشتوانه حمایت‌های بسیار، به‌عنوان سرلیست اصلاح‌طلبان وارد مجلس شد. اصلاح‌طلبان که لوای ریاست‌جمهوری را مناسب قامت عارف می‌پنداشتند، با حضورش در مجلس به انتظار فعالیتی چشمگیر از رئیس فراکسیون متبوع‌شان نشستند. با این‌حال شکست‌های پیاپی عارف در مجلس از همان روزهای نخست، رشته‌ها را برای انتظار اثرگذاری آقای سکوت در مجلس پنبه کرد.

بی‌تردید اولین آزمون معاون اول دولت اصلاحات در مجلس، وزن‌کشی‌ها در انتخاب رئیس مجلس دهم بود. اگرچه اصلاح‌طلبان روزهای ابتدایی مجلس دهم، از فراکسیون امید به‌عنوان فراکسیون اکثریت نام می‌بردند، ولی نتیجه رقابت کاندیدای تازه‌نفس ریاست مجلس با رئیس کهنه‌کار یعنی علی لاریجانی، اظهر من‌الشمس بود، تا آنجا که به تعبیر رسانه‌های حامی عارف، در میان اصلاح‌طلبان نیز جبهه ضدعارف شکل گرفت. در همان زمان روزنامه آرمان با تیتر «انصراف مشروط عارف» از لزوم کنار رفتن عارف این بار به نفع لاریجانی خبر داد و نوشت: «با توجه به بالا بودن رای لاریجانی برای ریاست، انتظار این است که عارف با این کرسی فعلا خداحافظی کند.» البته اصلاح‌طلبانی چون کرباسچی، ابایی نداشتند که به صراحت بگویند لاریجانی بهتر می‌تواند از عهده اداره صحیح مجلس برآید. با این وصف اولین شکست رئیس فراکسیون امید رقم خورد و عارف از کرسی ریاست مجلس بازماند.

بعد از آن و برای جبران این ناکامی، با توجه به سابقه دانشگاهی عارف، از وی به‌عنوان رئیس کمیسیون آموزش مجلس نام برده شد، ولی به‌رغم عزمی که عارف برای این جایگاه داشت، درنهایت کاندیدا نشد و روزنامه اصلاح‌طلب آفتاب یزد همان زمان علت کاندیدا نشدن عارف را «مطمئن نبودن از رای فراکسیون امید» دانست.

بعد از آن عارف نه برای انتخابات هیات‌رئیسه مجلس کاندیدا شد و نه ریاست مرکز پژوهش‌های مجلس را پذیرفت. با این وصف خیلی زودتر از آنچه تصور می‌شد، شکست را پذیرفت و به انفعال رسید.

 بازی دوسر باخت عارف در تشکیل کابینه

پیروزی دوباره روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری، آزمونی دیگر را برای رئیس فراکسیون امید رقم زد. آن زمان خیلی‌ها معتقد بودند تاثیر نمایندگان مجلسِ همسو با دولت در انتخاب دو وزیر کابینه نمود عینی خواهد داشت؛ یکی انتخاب بیطرف به‌عنوان وزیر نیرو و دیگری تغییر در وزارت کشور.

ولی در نهایت نام حبیب‌ا... بیطرف به‌عنوان تنها وزیر بازمانده از کابینه دوازدهم پیشنهادی در تاریخ ثبت شد. در همین راستا محمدعلی وکیلی، عضو هیات‌رئیسه فراکسیون امید، به صورت ضمنی از دور خوردن فراکسیون امید توسط دولت خبر داد و گفت: «به نظر من آقای بیطرف به خودش باخت؛ هم کم‌کاری کرد هم در نحوه تعامل و دفاعی که در مجلس ارائه داد، مشورت نپذیرفت.» رای‌آوری و به کسوت وزارت رسیدن بیطرف چنان برای اصلاح‌طلبان اهمیت داشت که اکثریت بدنه اصلاح‌طلبان همچون صادق زیباکلام به صراحت، ندادن رای اعتماد به بیطرف را نماد شکست اصلاحات در مجلس دهم خواندند.

رای اعتماد به وزیر کشور و ابقای رحمانی فضلی در این سمت هم بعد از عدم رای‌آوری بیطرف، نماد ناکارآمدی فراکسیون امید مجلس شد. این ناکارآمدی در نگاه اصلاح‌طلبان چنان گران آمد که انتقادها را از عملکرد فراکسیون اصلاح‌طلب مجلس عریان کرد. در همین راستا حجت‌الاسلام فاضل‌میبدی، فعال اصلاح‌طلب و عضو مجمع محققین حوزه علمیه قم تصریح کرد: «اگر در چهار سال آینده ضربه‌ای بخوریم، از مجلس می‌خوریم.» و در انتقاد از عملکرد فراکسیون امید گفت: «آنچه در جلسه رای اعتماد اتفاق افتاد، دور از انتظار نیروهای اصلاح‌طلب و اعتدال بود. آقای بیطرف که اصلاح‌طلب است و سابقه وزارت داشته، با دو سخنرانی مخالف رای نیاورد و وزیر دیگری که هزاران حرف و حدیث درباره او وجود داشت، رای بسیار بالایی کسب کرد... شخصا معتقدم لیستی که در این دوره برای مجلس ارائه کردند، لیست عقلانی نبود.»

 ناکارآمدی و نشنیدن صدای واحد از فراکسیون امید در روزهای استیضاح وزرای راه، کار و کشاورزی هم بار دیگر ناکارآمدی را در کارنامه شکست‌های این فراکسیون ثبت کرد.

 التزام فقط برای محسن!

نام عارف در حالی به‌عنوان گزینه احتمالی شهرداری از زبان برخی شنیده می‌شود که با پررنگ شدن احتمال انتقال عارف از بهارستان به بهشت، دم خروس بهانه‌گیری‌ها با عنوان التزام‌شان به میثاق‌نامه امید عیان می‌شود. با این‌حال محمدرضا عارف حتی اگر به‌عنوان گزینه شهرداری به جلسه علنی شورای شهر هم نرسد، در میان لابی‌ها و جلسات کمتر آشکار اصلاح‌طلبان زمزمه خواهد شد و بی‌تردید برای نسخه‌پیچی شهرداری عارف، امکان احیای وی به‌عنوان گزینه 1400ریاست‌جمهوری، به محک استراتژیست‌های اصلاح‌طلب خواهد رسید... .

 

* نویسنده : حانیه موحدین روزنامه‌نگار