سعید نقاشیان، هنرمند خوشنویس در گفتوگو با «فرهیختگان»:هیچ وقت برای موفق شدن از فرم و سبک کاری کسی تقلید نمیکنم و همیشه خواستهام که منحصربهفرد باشم. بیشتر وقتها پایان یک کاری به وضوح در آن قابل مشاهده است. در این راه از نظرات استاد حمید عجمی و پدرم نیز کمک میگیرم اما درنهایت تصمیم آخر را خودم میگیرم.
هیچوقت بـرای موفـقیت از سـبک کـاری کسـی تقلــید نمیکـنم
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، سعید نقاشیان بعد از حمید عجمی، دومین نفری است که برای شناساندن خط معلی که از خطهای کوفی است، تلاش بسیاری کرده است. وی میگوید خط معلی قابلیتهای نگارش در تمام سطوح خوشنویسی سنتی از جمله سطرنویسی، چلیپانویسی، قطعهنویسی، کتابت و همچنین پتانسیلهای بسیار وسیعی در طراحی گرافیک و لوگوتایپ در خود دارد. نقاشیان این روزها در آستانه چهلمین سال زندگی خود سعی کرده به فلسفه وجودی خط بپردازد و با شناخت درست نسبت به حروف و بهکارگیری آنها در قالبی متفاوت و نو، اندیشه خود را به رشته تحریر درآورد. با این هنرمند خطاط، نقاش و گرافیست گفتوگویی انجام دادهایم که ماحصل آن را در ادامه میخوانید:
سعید نقاشیان هنرمندی است که همیشه سعی کرده متفاوت باشد و این موضوع را در پیوند اسم وی با خط معلی میتوان دید. میخواستم بدانم که چرا از میان این همه خط سراغ خطی نوپا رفتهاید؟
در ابتدای کارم که سال 1369 بود با استفاده از خطوطی مثل نستعلیق و سایر خطوط کار خوشنویسیام را شروع کردم ولی بعد از ورود به دانشگاه و تحصیل در رشته گرافیک و آشنا شدن با استاد عجمی، مبدع خط معلی، من هم به تاسی از او این خط را دنبال کرده و تاکنون نیز حدود 15 نمایشگاه انفرادی خط معلی برگزار کردهام. حتی در دانشگاه و کلاسهای خصوصی نیز در این زمینه به تربیت هنرجو مشغول هستم. در کنار شاگردی استاد عجمی، انگیزه دیگری که برای دنبال کردن خط معلی داشتهام تفاوت با دیگران در نحوه نوشتار بوده است. با تماشای آثاری که با بهره بردن از خط نستعلیق شباهت کاری زیادی به آثار همدیگر داشتهاند، انگیزه دنبال کردن خط دیگری در من مضاعف شد. البته باید بگویم نمایشگاههایم از سال 90 با یک فرم نوشتاری جدید برگزار میشود و از خط معلی فقط برای آموزش به هنرجوها استفاده میکنم.
بسیاری از هنرمندان وقتی به درجهای از شهرت میرسند، کمتر تمایل به اشتراک اندوختههای خود با هنرجوها دارند اما این مساله در مورد شما فرق میکند. شما همیشه در حال تعلیم دادن هستید، دلیل خاصی دارد؟
تا یک مقطعی انرژی زیادی برای هنرجوها و کلاسهای درس دانشگاه به صورت گروهی میگذاشتم اما بعد از سوءاستفادههایی که درخصوص کپی کردن از خط و فرم نوشتاریام رخ داد، سعی کردم با شناختی درست؛ هنرجوهای خودم را انتخاب کنم. همیشه برای انتقال تجربیاتم به هنرمندان جوان تلاش کردهام و هیچ وقت نیز دست از این کار بر نمیدارم اما وقتی عدهای سودجو با برگزاری نمایشگاه و نام نبردن از من سعی دارند خود را مطرح کنند این موضوع مرا آزرده خاطر میکند.
جزء هنرمندانی هستید که در زمینه عاشورا، کارهای بسیاری را تولید کردهاند، میخواستم بدانم چقدر المانهای عاشورا، الهامبخشتان در خلق آثارتان بودهاند؟
در خط معلی، گرافیک و نقاشیخط همیشه نگاه سمبلیک به موضوعات دارم و از نقش و نگارهایی که در طول زندگی دیدهام، در کارهای خودم بهره میبرم. در عاشورا عناصر زیادی داریم که هر کدام الهامبخش هنرمند در تولید اثر است و من هم از این قاعده مستثنی نیستم. حتی در آخرین حضورم در کنفرانس لقاء الحسین در شهر نجف و کوفه، از نشان دست معروف که در کتیبهها و مکتوبات تخصصی عاشورا استفاده میشود برای آموزش خط معلی به حاضران در جمع استفاده کردم.
در یکی از مصاحبههای خود به توجه زیاد کشورهای دیگر به هنر دینی اشاره کرده بودید. دلیل آن را در چه میدانید؟
توجه به فرم آثار و زیباییشناسی یک اثر دینی بسیار بیشتر از محتوای آن برای مردم کشورهای غربی اهمیت دارد. شاید بتوان گفت در کشورهای غربی بیشتر از آنکه هنر دینی و معنوی مورد توجه آنها باشد بحثهای فنی و هنری آن مدنظر است.
فکر میکنید اگر یک روز سبک کاری خود را تغییر دهید، چقدر با استقبال مردم روبهرو شوید؟
باید بگویم از سال 1390 رویکردم در برگزاری نمایشگاههای انفرادی دیگر استفاده از خط معلی نیست و بیشتر از فرمهای شخصی خودم استفاده میکنم. این تغییر رویه بیشتر به خاطر استقبال مردم به تماشای آثاری نو از هنرمندان است. من هم در این زمینه سعی کردهام با استفاده از سبکی نو با شرایط روز حرکت کنم. همچنین در آخرین کارم که سهشنبه 30 آبان در حوزه هنری رونمایی میشود، سعی کردهام معماری اسلامی را با نقوش خاص المانگونه و با تلفیق خط کوفی و معلی ارائه کنم. به نظرم فضای خوشنویسی ما هنوز در حالت سنتی مانده است و خیلی از همکارانم به جای نوآوری و ابداع خطهای جدید سعی دارند از خطهای به یادگار مانده از گذشته استفاده کنند. در حالی که معتقدم باید در کارهای خودم به یک بیان شخصی برسم بهگونهای که مردم با دیدن آثارم بگویند این اثر متعلق به وی است.
چقدر در کشیدن یک تابلو حساسیت به خرج میدهید و آیا رضایت شما از اتمام کاری براساس نظر دیگران است یا خودتان به این ادراک میرسید؟
تا اینجای کار برای کشیدن هر تابلویی سعی کردهام بسیار با تفکر و صرف زمان زیاد روی آن عمل کنم. هیچ وقت برای پیشرفتم تلاش نکردهام تا خودم را به هنرمند خاصی وصل کنم و هر چه دارم از تجربیات و اندوختههایم است. در مورد زمان تولید هر اثر نیز بستگی به نوع کار و ارائه آن برمیگردد. ممکن است بعضی کارها یک ماه طول بکشد و بعضیها هم کمی بیشتر. هیچ وقت کیفیت کارهایم فدای زمان نشده است. یک خصوصیتی که دارم صبر و حوصله زیاد در به اتمام رساندن کارهایم است. نکته دیگری که بسیار برایم مهم است اینکه هیچ وقت برای موفق شدن از فرم و سبک کاری کسی تقلید نمیکنم و همیشه خواستهام که منحصربهفرد باشم. بیشتر وقتها پایان یک کاری به وضوح در آن قابل مشاهده است. در این راه از نظرات استاد حمید عجمی و پدرم نیز کمک میگیرم اما درنهایت تصمیم آخر را خودم میگیرم.
بسیاری از هنرمندانی که زمانی جزء هنرمندان انقلاب بودهاند، الان با مهاجرت به کشورهای دیگر آنجا مشغول کار هستند، دلیل آن چیست؟
بحث مارکتینگ و اعتقادی دو دلیل عمدهای است که بعضی از هنرمندان نسل اول و دوم انقلاب که زمانی جزء پیشگامان این حوزه بودهاند الان با مهاجرت به کشورهای دیگر به دنبال آن هستند. هنرمندانی مثل خسروجردی که زمانی کارهایش در حوزه انقلاب، حرفهای بسیار برای گفتن داشت، الان سعی کرده با رویکرد مدرن، نقاشی کند. به نظرم اینگونه هنرمندان با مهاجرت خود شاید درکسب آزادیهایی که به دنبال آن هستند، موفق باشند اما از جایگاهی که در ایران داشتهاند و با ادامه دادن آن میتوانستند خود را تثبیت کنند، فاصله گرفتهاند. مهاجرت از نظر من بد نیست اما مهاجرتی که به ماندن ختم نشود؛ بلکه بعد از مدتی با کولهباری از اطلاعات روز دو باره به کشور برگردیم و در خدمت اعتلای هنر خودمان باشیم. این را باید بگویم که حاصل کار هنرمند در تولید اثر محصول تراوشات ذهنیاش است و هنرمند باید فارغ از هر چیزی به دنبال تولید اثر هنری خود باشد و از مباحثی که او را از تفکر واقعی دور میکند، فاصله بگیرد.
این روزها به غیر از تدریس و نمایشگاه دیگر مشغول چه کارهایی هستید؟
انتشار چند کتاب را در آیندهای نزدیک در دستور کار دارم. یکی از آنها با عنوان از کوفی تا طراحی حروف است که در مورد استفاده از کوفی بنایی در طراحی لوگو تایپ است. ایده نگارش این کتاب وقتی در من به وجود آمد که ضعف آن را در فضای دانشگاه و در میان اساتید خودمان دیدم. بیشتر اساتید رشته گرافیک نسبت به خط کوفی بنایی که خطی ایرانی و بهجا مانده از دوران سلجوقی است، آگاهی کمی دارند که این ضعف مقدمهای برای نوشتن این کتاب شد. نکتهای که در این خط شاهد هستیم بحث توازن، تعادل و تناسبی است که بسیار به آنها توجه میشود. به زعم بنده در دوران معاصر، خط کوفی بنایی پایه اصلی طراحی حروف است. در این کتاب در مورد شیوه استفاده صحیح از این خط در طراحی لوگو تایپ بحث شده است. نگارش کتابی دیگر و با موضوع فونت جدیدی به نام نشاط و توضیح در مورد ترکیببندیها و نقاط اتصال حروف و چاپ مجموعه آثار تولید شده از 82 تا الان در قالب کتاب از دیگر برنامههایم در آینده است.
بهعنوان کسی که سالهای در محضر استاد حمید عجمی درس یاد گرفتهاید، میخواستم نظرتان را در مورد ویژگی کاری و اخلاقی وی جویا شوم؟
استاد عجمی انسانی بزرگ و شریف، خلاق، اهل مطالعه، عارف وارسته، هنرمندی خلاق، با معرفت و انسان به معنی انسان است. اگر الان در این موقعیت هستم به خاطر آموزههایی است که از محضر وی بهره بردهام و اگر جایگاهی دارم وامدار محبتهای این استاد بزرگ هستم و نسبت به مقام وی سر تعظیم فرود میآورم.
مطالب پیشنهادی
.gif?v=0)
