گزارش «فرهیختگان» از خارجی بودن مواد اولیه کتب درسیحمایت از تولید داخل، اصلیترین رکن اجرای الگوی اقتصاد مقاومتی است که اگر این اصل اجرا شود، هیچگاه شاهد رکود در بازار و صنعت نخواهیم بود. ولی صنعت چاپ و کاغذ هماکنون در رکود سنگینی به سر میبرد.
واردات، صنعت تولید کاغذ را منگنه کرد
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، چاپ کتابهای درسی با کاغذهای وارداتی است. سالانه 57 هزار تن کاغذ برای چاپ کتابهای درسی مصرف میشود که حدود نیمی از آنها وارداتی بوده و کاملا با اقتصاد مقاومتی در تضاد است. کاغذهایی که تبدیل به 130میلیون جلد کتاب درسی میشود. اما مساله دانشآموزان این است که بتوانند این کتابها را تا آخر سال بهگونهای نگه دارند که شیرازهاش بههم نریزد. البته وزارت آموزش و پرورش برای استفاده صددرصدی از کاغذ داخلی اعلام آمادگی میکند ولی با اما و اگر.
سیدحسین طلاییزواره، معاون توسعه منابع انسانی و پشتیبانی سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزش در این خصوص میگوید: «در برنامه ششم، برنامهریزی کردیم بتوانیم با توجه به ظرفیت تولیدی که در داخل کشور در حال ایجاد است، نیاز کشور به برگههای کتب درسی را برطرف سازیم و مکررا این جلسات را با شرکتهای تولیدکننده کاغذ داشتیم و سطح استاندارد کاغذ مورد نیاز در کتابهای درسی را به آنها ابلاغ کردیم. قرار شد آنها هم تلاش کنند که بخشی از این کیفیت را افزایش دهند؛ توام با اینکه ما هم مصرفمان را به سمت کاغذ ایرانی سوق میدهیم تا بتوانیم این امر را در طول برنامه ششم محقق کنیم و به تامین هفتاد درصد از نیاز کاغذهایمان، از طریق تولید داخلی برسیم. اگر این شرکتها در آینده بتوانند ارتقای استانداردها را داشته باشند و کیفیت را افزایش دهند، ما حتی میتوانیم صددرصد کاغذ کتابهای درسی را هم از داخل تامین کنیم.»
از قدیم گفتند کیفیت و قیمت یک محصول را عرضه و تقاضا مشخص میکند. اما دبیر سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا میگوید تقاضای مناسب با ظرفیت تولید داخلی کاغذ نه از طرف آموزش و پرورش و نه از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد وجود ندارد.
مهشید پورداد در این خصوص میگوید: «ما دو کارخانه بزرگ کاغذسازی در ایران داریم که اینها میتوانند کاغذ تحریر را به اندازه نیاز داخل کشور تولید کنند ولی باید اعلام نیازش صورت بگیرد. این اعلام نیاز توسط آموزش و پرورش یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است چراکه اینها استفاده انبوه این کاغذ را دارند. این ظرفیت وجود دارد ولی باید اول تقاضایش ایجاد شود که ما بتوانیم این را عرضه کنیم. امروز که شما از من سوال میکنید من قطعا میتوانم به شما پاسخ دهم که بله چنین ظرفیتی وجود دارد ولی موضوعی که وجود دارد این است که آیا آنها هم این تمایل را دارند که با تولیدات داخل کار کنند. هماکنون کیفیت تولید داخل از لحاظ کیفی فاصله اندکی با کاغذ مشابه چینی و اندونزیایی دارد و این کاغذها را از اندونزی وارد میکنند، ما هم قطعا در طول مدت زمان مشخصی میتوانیم کاغذ با آن کیفیتی که مشتری میخواهد را تامین کنیم.»
جهانگیر شاهمرادی، مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان البرز وضعیت فعلی صنعت چاپ و کاغذ را اینگونه شرح میدهد: «مشکلات زیستمحیطی در ایران بسیار زیاد است و معضل کمآبی و قطع درختان سبب ایجاد آلودگی زیستمحیطی در کشور میشود. در کشور به دو میلیون تن کاغذ نیاز است، حدود یک میلیون و 300 هزار تن کاغذ به کشور وارد میشود که ارز زیادی را از ایران خارج میکند و حدود یک میلیارد دلار پول باید برای واردات کاغذ هزینه شود و حدود 700 هزار تن نیز کاغذ در کشور تولید میشود. یک درصد کاغذ جهان را ایرانیان مصرف میکنند، برای تولید یک تن کاغذ نو نیاز به قطع 24 درخت نسبتا بزرگ است و 60 مترمربع آب نیاز دارد ولی اگر کاغذ بازیافتی استفاده شود چهار درخت قطع میشود. اگر بتوانیم به مکانیسم جدیدی دست یابیم و جایگزین این روند سنتی شود، قطع درخت و استفاده آب به حداقل میرسد.»
کاغذ داخلی هم به محیطزیست آسیب نمیرساند و هم جلوی خروج ارز را میگیرد. حالا حتما هم لازم نیست که درختی قطع شود، چراکه محققان کشور به راهکاری دست یافتند که به جای بریدن درختان یا استفاده از خمیر وارداتی از تفالههای نیشکر که به آن باگاس میگویند، خمیر کاغذ تهیه کنند.
محسن نوایی، فعال صنعت کاغذ و مدیر تدارکات تنها کارخانه تولیدکننده باگاس در ایران در اینباره میگوید: «در تمام دنیا برای تولید کاغذ، درخت را میبرند و بعد تبدیل به کاغذ میکنند. این چیزی است که شما شنیدید. به خاطر همین هم الان جلوی خیلی از کارخانهها را گرفتند که درخت را قطع نکنند. ولی چون نمیگذارند درختها را قطع کنند، خمیر چوب از خارج وارد میشود. اما تفاوت ما با آنها چیست؟ ما نهتنها درختان را قطع نمیکنیم، بلکه طبیعت را هم تمیز میکنیم. پس از استحصال نیشکر و تولید شکر، تفالهای از این درختچه و بوته باقی میماند. به این تفاله در اذهان عمومی باگاس میگویند. قبلا این تفالهها را آتش میزدند و هوا را آلوده میکردند. آنقدر هم تناژش زیاد بود که محیط منطقه را از بین میبرد. خب حالا با این وضعیتی که ما داریم، اینها را تبدیل به کاغذ میکنیم. باگاس هم در چند نقطه دنیا بیشتر نیست. برزیل، ایران، تایلند و چند کشور بهخصوصی باگاس دارند. در بقیه جاها کاغذها از بدنه درختان تولید میشود. ولی ما در ایران تنها واحد خمیرسازی هستیم.»
حمایت از تولید داخل، اصلیترین رکن اجرای الگوی اقتصاد مقاومتی است که اگر این اصل اجرا شود، هیچگاه شاهد رکود در بازار و صنعت نخواهیم بود. ولی صنعت چاپ و کاغذ هماکنون در رکود سنگینی به سر میبرد.
ابوالفضل روغنیگلپایگانی رئیس سندیکای تولیدکنندگان کاغذ و مقوا با انتقاد از رکود چهارساله در بازار کاغذ میگوید: «نبود نقدینگی و صدور مجوزهای بیرویه و بدون مدیریت در حوزه تولید کاغذ موجب شده تا مشکلات بیش از گذشته باشد. متاسفانه وضعیت بازار کاغذ کماکان مناسب نیست، قیمتها مدت زمانی است که تغییر چندانی نکرده است، رکود همچنان ادامه دارد و تولیدکنندهها دچار ضرر و زیان بسیار شدهاند.»
وی همچنین در پاسخ به اینکه بخشی از نبود بازار برای تولید داخلی، به دلیل نبود کیفیت لازم است، گفت: «چنین نیست، اکنون واحدهای جدید ما با تکنولوژی بالا مشغول فعالیت هستند، کاغذ پارس تولیدات خوبی دارد که از کیفیت و استاندارد لازم برخوردار است، مشکل اینجاست که بازار واردات داغ است و فرهنگ لازم برای استفاده از تولید داخل ایجاد نشده است. چندی پیش سرمایهگذاریهای خوبی در حوزه کاغذ انجام شد اما با یک اشتباه بزرگ و آن اینکه بر حوزه کاغذ بستهبندی که ما مازاد بر مصرف تولید داشتیم انجام شد، نه در حوزه کاغذ چاپ و تحریر که ما نیازمند به واردات هستیم، این در نتیجه صدور مجوز بیحساب و کتاب از سوی وزارت صنعت است که موجب شده ما با اتلاف منابع مواجه شویم.»
گرچه آموزش و پرورش برای تامین صددرصد کاغذ داخلی برای چاپ کتابهای درسی اعلام آمادگی کرده است، برای حرکت در مسیر سیاستهای اقتصاد مقاومتی فقط اعلام آمادگی کفایت نمیکند. لازمهاش این است که این وزارتخانه به همراه وزارت فرهنگ و ارشاد و جمعی از تولیدکنندگان به یک برنامه زمانی مشخص برای افزایش و خرید تولیدات داخلی کاغذ با کیفیت و با استاندارد مناسب برسند.
مطالب پیشنهادی
