حیدر امینی، مسئول گروه علمی گلوکوم:مسئول گروه علمی گلوکوم درباره بیماری آبسیاه یا گلوکوم گفت: «آب سیاه نوعی بیماری مستقل از آب مروارید است که طی آن به دلیل بالا رفتن فشار داخل چشم، عصب چشم تخریب میشود و درنهایت، اگر درمان مناسبی صورت نگیرد میتواند منجر به نابینایی فرد شود.
آبسیاه بیحرکت پیش میرود
به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، حتما در خانواده و بین پدربزرگها و مادربزرگها با پدیدهای به نام آبسیاه مواجه شدهاید. شاید اغلب ما آن را بهعنوان نوعی بیماری میشناسیم که به دنبال آبمروارید پدید میآید غافل از آن که آبسیاه به خودی خود بیماری مستقلی است و به تنهایی نیز ایجاد میشود. بالاترین میزان ابتلا به آب سیاه در آفریقا گزارش شده و آسیا نیز مبتلایان زیادی را در خود جای داده است. طبق گزارش ارائهشده در سال 2013، بین افراد 40 تا 80 سال در دنیا، قریب 64.3 میلیون نفر مبتلا به بیماری آب سیاه یا گلوکوم بودهاند. پیشبینیها حاکی از آن است که این آمار تا سال 2020 به 76 میلیون و تا سال 2040 به حدود 111 میلیون نفر در سطح جهان برسد. به دلیل اهمیت این بیماری، حیدر امینی، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران و مسئول گروه علمی گلوکوم توضیحاتی را درباره این بیماری ارائه میدهد.
امینی درباره بیماری آبسیاه یا گلوکوم گفت: «آب سیاه نوعی بیماری مستقل از آب مروارید است که طی آن به دلیل بالا رفتن فشار داخل چشم، عصب چشم تخریب میشود و درنهایت، اگر درمان مناسبی صورت نگیرد میتواند منجر به نابینایی فرد شود. بیماری از آنجایی اهمیت پیدا میکند که دومین علت شایع نابینایی تا حدودی قابلدرمان و برگشتناپذیر در دنیا محسوب میشود. بنابراین اگر این بیماری در مراحل اولیه شناخته و درمان نشود، یکی از علل نابینایی را تشکیل میدهد.»
بیماری بدون علامت
مسئول گروه علمی گلوکوم متذکر شد: «بیماری اغلب مواقع و نه همیشه، جنبه توارث و انواع مختلفی دارد. اما شایعترین نوع آبسیاه، «گلوکوم زاویهباز» نامیده میشود که بیشتر به دلایل وراثت بروز میکند. بنابراین ما معمولا از بیمارانی که مبتلا به آب سیاه هستند درخواست میکنیم بستگان خونی و خواهران و برادرانشان هم بررسی شوند تا در صورت ابتلا زودتر آن را تشخیص دهند. از آنجایی که نوع بیماری اغلب بدون علامت است و ظاهر چشم خوب است، دردی ندارد و چون دید از اطراف کم و محدود میشود و دید مرکزی خوب است، بیمار ممکن است تا مراحل پایانی بیماری هم از وجود آن مطلع نشود. در واقع، بیماران فقط در چکاپهایی که هر چند وقت یکبار توسط چشمپزشک انجام میشود میتوانند نسبت به بیماری خود آگاهی پیدا کنند.»
او در ادامه به بیان دیگر عوامل بروز آبسیاه اشاره کرد و گفت: «میزان بروز آب سیاه معمولا با افزایش سن بیشتر میشود؛ در نتیجه برای افرادی که سن بالاتری دارند مراجعه به چشمپزشک اهمیت بیشتری پیدا میکند. هیچ سنی از این بیماری مصون نیست و حتی کودکان هم ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. برخی نوزادان بهطور مادرزادی و در بدو تولد به این بیماری مبتلا میشوند اما این موارد نادر هستند و شیوع بالایی ندارند. بهطور متوسط، بیماری آب سیاه به نسبت یک در چهار یا پنج هزار تولد در ایران و در کشورهای غربی به نسبت یک در 10هزار تولد اتفاق میافتد که رقم کمی است و از نظر آمار اهمیت چندانی ندارد اما بیماری گلوکوم حدود چهار درصد افراد بالای 40 سال را در کشور درگیر میکند که آمار بالایی است.»
امینی افزود: «علاوهبر موارد گفته شده، مصرف خودسرانه برخی داروها مانند داروهای حاوی کورتنها که عمدتا به صورت قطرههای چشمی مورد استفاده قرار میگیرند ممکن است فرد را مستعد ابتلا به آبسیاه کنند. از آنجایی که آبسیاه انواع و اقسام مختلفی دارد، گاهی وارد آمدن ضربه به چشم نیز ممکن است از عوامل بروز این بیمار محسوب شود. آب سیاه ممکن است حتی به دنبال عملهای جراحی چشم بروز کند. گاهی برخی بیماریها مانند دیابت هم روی چشم اثر میگذارد که باعث خونریزی چشم میشود. در واقع، عوامل ثانویه ممکن است در بروز آب سیاه دخیل باشند.»
جراحی تنها راه درمان نیست
امینی درباره راههای درمانی بیماری آب سیاه به «فرهیختگان» گفت: «درمان آب سیاه به نوع بیماری بستگی دارد. بعضی وقتها در یک نوع، لیزر راهکار درمانی میشود. در نوع شایع بیماری که آب سیاه زاویهباز است، اغلب با دارو درمان میشود و در زمانی که دارو جوابگو نباشد، از لیزردرمانی استفاده میکنیم. درنهایت اگر هیچیک از راهکارهای درمانی موثر واقع نشوند، به عمل جراحی متوسل میشویم.»
او درباره درصد موفقیتآمیز بودن درمان آب سیاه اظهار داشت: «موفقیت درمان آب سیاه به این موضوع بستگی دارد که بیمار در چه مرحلهای از بیماری به پزشک مراجعه کرده باشد. چنانچه بیمار به موقع مراجعه کند، اغلب بیماری درمان نمیشود و همیشه با بیمار همراه است، اما بیماری کنترل شده و تشدید نمیشود. در نوع شایع بیماری، یعنی آب سیاه زاویه باز، حدود 20 درصد از بیماران برای درمان باید تحت عمل جراحی قرار گیرند و بیماری، در مابقی بیماران با دارو و لیزردرمانی کنترل میشود. اما متاسفانه علیرغم تمام تلاشهایی که میشود، حدود 10 تا 15 درصد بیماران، بیماری آنها علاوهبر درمان مناسب هم ممکن است تشدید شود.»
* نویسنده: ندا اظهری خبرنگار گروه دانشگاه
مطالب پیشنهادی
.gif?v=0)
