به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، عبدالرضا فرجیراد، سفیر پیشین ایران در نروژ با اشاره به گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی و اظهارات دبیرکل آن به «فرهیختگان» گفت: «بعد از ورود ایران به فاز پنجم کاهش تعهدات هستهای بهطور طبیعی یکی از موارد اصلی، افزایش میزان غنیسازی بود. درواقع غنیسازی ایران بیشتر و ذخایر آنهم بیشتر شد.»
وی افزود: «آژانس بهدنبال این است که دو سایت را بازرسی کند که مدعی است این سایتها مشکوک هستند و طبیعتا طرف ایرانی معتقد است غنیسازی براساس ضوابط موجود انجامشده و آنچه براساس برجام قرار بود بازدید شود، انجامشده و نمیشود هر روز کسی چیز جدیدی بگوید و شما بخواهید مراکز ما را بازدید کنید.»
این کارشناس مسائل سیاست خارجی با اشاره به ارجاعات گزارش مورد اشاره به پیش از سال 2015 گفت: «آژانس پیش از این 15-14 گزارش داد و اعلام کرد ایران کاملا به برجام متعهد بوده. بعد از اینکه آمریکا از برجام خارج شد، اروپاییها هم نتوانستند در دو سال گذشته تعهدات خود را انجام دهند. در چنین شرایطی البته ایران بردباری زیادی نشان داد اما این موضوع در عادیشدن وضعیت برجام بیتاثیر بود و نهایتا کار به کاهش گامبهگام تعهدات رسید.»
فرجیراد ادامه داد: «در چنین شرایطی آژانس وارد فاز جدیدی شد، چراکه کاهش تعهدات طبق میل آژانس و کشورهایی که به آن فشار وارد میآورند –ازجمله اروپاییها- نبود.»
وی هدف از این مجموعهفشارها را آن دانست که ایران بعد از عملیاتیشدن این پنج فاز کاهش تعهدات، بیشتر از این غنیسازی انجام ندهد.
این استاد ژئوپلیتیک دانشگاه خاطرنشان کرد: «فشارهای مورد اشاره که حالا در گزارش جدید آژانس نیز نمود یافته است با موضوع رفع تحریمهای تسلیحاتی در پاییز امسال بیارتباط نیست و اروپاییها در همراهی با آمریکاییها درصددند آژانس را بهصورت منفی علیه ایران فعال کنند.»
فرجیراد با بیان آنکه آژانس بعد از برجام تا همین اواخر در مواجهه با ایران فعال مثبت بود، گفت: «بهتدریج که اروپا نگران رویکرد ایران شد فشار وارد کرد تا تهران را در همین نقطهای که قرار دارد متوقف سازد و به میان کشیدن موضوعاتی چون اینستکس و فعالشدن مجدد آن در این چارچوب صرفا یک بازی سیاسی بود تا امیدهایی را برای ایران ایجاد کند و مانع تداوم رویکرد کاهش تعهدات شود.»
وی تصریح کرد: «با این اوصاف بهنظر میرسد آمریکاییها هم به آژانس و هم به اروپاییها فشار میآورند تا در پاییز که قرار است تحریمهای تسلیحاتی رفع شود، بهانههایی دستوپا کنند تا مانع از این موضوع شوند، لذا این گزارش و گزارشهای آتی احتمالی آژانس از همین منظر قابل تحلیل است.»
این کارشناس مسائل سیاست خارجی در تحلیل چشمانداز این تحولات گفت: «احتمالا مذاکراتی بین ایران و آژانس صورت خواهد گرفت و باید دید این مذاکرات به چه نتیجهای میرسد و ایران در مواجهه با مطالبه بازرسیهای بیشتر بهویژه برای دو سایتی که گفته میشود با فشار اسرائیلیها مطرحشده، چگونه رفتار میکند.»
فرجیراد درخصوص بازرسی از دو سایت مورد اشاره گفت: «مقاومت ایران بهمعنای آن نیست که در این سایتها انحرافی وجود داشته باشد، بلکه تن دادن به این موضوع عملا به یک روال تبدیل میشود و هر روز ممکن است کشورها یک چیزی بگویند و هربار نقطهای را برای بازدید نشان دهند و بخواهند همه مراکز و مکانهای نظامی و غیرنظامی ایران را بازدید کنند که این مساله برای طرف ایرانی پذیرفتنی نیست.»
وی درخصوص این احتمال که گزارشهایی از این دست توسط آژانس نوعی زمینهسازی برای فعالکردن مکانیسم ماشه باشد نیز توضیح داد: «بهنظر نمیرسد تا انتخابات آمریکا مکانیسم ماشه فعال شود، بهویژه در شرایطی که تحرکات ترکیه بحرانی جدید را آغاز کرده؛ بحرانی که سیل مهاجران را همراه با کرونا به سمت اروپا روان میکند.»
این کارشناس مسائل بینالملل اضافه کرد: «در چنین شرایطی اروپاییها ظرفیت بیشتری برای مواجهشدن با چالش جدیدی را ندارند، لذا چیزی بهنام مکانیسم ماشه تا انتخابات آمریکا قابل تصور نیست اما مذاکرات متعددی در پیش خواهد بود.»