بر اساس تازهترین رتبهبندی موضوعی نظام معتبر شانگهای (Shanghai Ranking) در سال ۲۰۲5، دانشگاه علوم پزشکی ایران با جهشی حدود ۱۰۰ پلهای، در رده ۲۰۱–۳۰۰ جهانی حوزه پزشکی قرار گرفته و به عنوان برترین دانشگاه علوم پزشکی کشور شناخته شده است. این در حالی است که در همان دوره، رتبه عمومی دانشگاههای ایرانی در رتبهبندی شانگهای با افت مواجه شده است.
اما چرا این دستاورد در حوزه علم و فناوری اهمیت دارد؟ اهمیت این دستاورد را می توان در بخش های ذیل خلاصه نمود:
۱. اعتبار بینالمللی در شرایط سخت
رتبهبندی شانگهای یکی از سختگیرانهترین و پراعتبارترین نظامهای رتبهبندی جهانی به خصوص در حوزه علوم پزشکی است که بر شاخصهای عینی مانند کیفیت پژوهش، استنادات و همکاریهای بینالمللی تمرکز دارد. صعود به جمع ۳۰۰ دانشگاه برتر جهان در حوزه پزشکی، حتی در شرایطی که بسیاری از دانشگاههای دنیا با افزایش رقابت و سرمایهگذاری روبرو هستند، نشاندهنده توانمندی علمی متمرکز و اثربخش است.
۲. الگویی برای عبور از چالشهای داخلی و بینالمللی
این موفقیت درست پس از تأکید وزیر بهداشت بر آسیبشناسی افت رتبه دانشگاههای ایران در رتبهبندی عمومی شانگهای محقق شده است. بنابراین، میتوان آن را نمادی از توانایی نظام علمی کشور در شناسایی نقاط ضعف و تبدیل آن به فرصت دانست. این تجربه میتواند برای سایر دانشگاههای کشور نیز الهامبخش باشد.
۳. تمرکز بر پژوهشهای کاربردی و اثرگذاری اجتماعی
به گفته دکتر مقتدایی، معاون بینالملل دانشگاه علوم پزشکی ایران، توجه به تأثیر پژوهشهای کاربردی در حوزه سلامت یکی از عوامل کلیدی این رشد بوده است. این امر نشان میدهد که پیوند علم با نیازهای واقعی جامعه نه تنها خدمت بیشتری به مردم میکند، بلکه میتواند جایگاه جهانی دانشگاه را نیز ارتقا دهد.
۴. همگرایی داخلی و مدیریت یکپارچه علمی
این موفقیت حاصل همکاری و همدلی تمامی ارکان دانشگاه می باشد. در فضای علمی امروز که میانرشتهای شدن و همکاریهای درونسازمانی نقش حیاتی دارد، چنین هماهنگی میتواند مدلی برای سایر مراکز علمی باشد.
۵. امیدبخشی به سیستم آموزش علوم پزشکی کشور
در میان هشت دانشگاه علوم پزشکی ایرانی حاضر در این رتبهبندی، صدرنشینی دانشگاه علوم پزشکی ایران نشان میدهد که ظرفیت قرارگیری در جمع برترینهای جهان وجود دارد. این موضوع میتواند به جذب استعدادهای برتر، ایجاد انگیزه در پژوهشگران و تقویت همکاریهای بینالمللی کمک کند.
در نهایت این دستاورد، تنها یک صعود آماری نیست؛ بلکه نشان میدهد که با تمرکز بر کیفیت، پژوهش کاربردی و وحدت رویه میتوان حتی در شرایط پیچیده بینالمللی و با وجود محدودیتها، به پیشرفتهای چشمگیر دست یافت. اکنون چالش اصلی، تداوم این روند و تعمیم تجربیات آن به کل نظام آموزش عالی سلامت کشور خواهد بود.
این موفقیت میتواند نقطه شروعی برای بازتعریف راهبردهای بینالمللیسازی و ارتقای جایگاه علمی ایران در عرصه جهانی باشد.