حالا مشخص شده کاسهای زیر نیمکاسه است و الا چطور میشود «پیرکودک» که خرج زندگیاش را مادرش تأمین میکند یکباره توییتهایش از چند ده لایک به چند دههزار لایک برسد؟ این کاسه را روزنامه فرانسوی فیگارو از زیر نیمکاسه بیرون کشیده و در مقالهای تحتعنوان «حسابهای جعلی، لایکها و شاه ایران»، به افشای ابعاد گسترده یک کارزار سازمانیافته برای برجستهکردن چهره رضا پهلوی در فضای مجازی پرداخته است.
این گزارش با اشاره به یک نزاع نظامی بین ایران و رژیم صهیونیستی نوشته اسرائیل تحولات ایران را بادقت زیر نظر دارد. در ماه ژوئن، رژیم صهیونیستی اهدافی در ایران را هدف حملات خود قرار داد و پس از پاسخ موشکی ایران، جنگ در عرصه نظامی متوقف شد. اما به گزارش روزنامه فیگارو ۳۱ ژانویه، در شبکههای اجتماعی جنگ هرگز متوقف نشده است. به نوشته فیگارو در ماههای اخیر، پژوهشگران و متخصصان مقابله با اطلاعات فِیک، با چند ماه بررسی شبکههای اجتماعی، رشد کمپینهای هماهنگ برای مخاطبان ایرانی را مشاهده کردهاند که از خارج از ایران مدیریت میشوند. طبق این گزارش، این کمپینها مبتنی بر شبکههایی از حسابهای غیرواقعی و محتوای دستکاریشده یا تولیدشده توسط هوش مصنوعی هستند.
بر اساس دادههای این گزارش، در این عملیات - که با هدف تبدیل فرزند شاه سابق ایران به یگانهچهره اپوزیسیون طراحیشده - «رد پای اسرائیل بهوضوح دیده میشود». بنیانگذار سازمان مستقل «سوشال فورنزیکس» (متخصص تحلیل دستکاریها در پلتفرمهای دیجیتال) جف گلدبرگ در این باره میگوید: «گستره و پیچیدگی دستکاریهایی که در فضای فارسیزبان مشاهده میشود، نشاندهنده دخالت یک بازیگر دولتی است.» همچنین یافتههای این مؤسسه نشان میدهد که «بیش از ۹۵ درصد حسابهایی که از ایموجی «تاج» استفاده میکنند، غیرواقعی و جعلی هستند» و صرفاً برای شبیهسازی حمایت مردمی به کار میروند.
فیگارو به نقل از پژوهشگران آورده که روشهای توصیفشده بر انتشار حجم بالای مطالب و هماهنگی در موضوعات متکی هستند. به این صورت که شبکههایی از حسابها، پیامهای مشابه را با هشتگهای یکسان بازنشر میکنند تا بازدیدهای مصنوعی را ایجاد کنند. به گفته آنان «همین انباشت سیگنالها کافی است تا برخی محتواها، فارغ از استقبال واقعی کاربران، در صدر جریانها قرار گیرند.»
تسلیحات جدید الگوریتمی
چندماه پیش از گزارش فیگارو، روزنامه صهیونیستی هاآرتص و مجله مارکر در افشاگری اعلام کردند شبکهای سازمانیافته مستقر در سرزمینهای اشغالی و با تأمین مالی غیرمستقیم کابینه رژیم صهیونیستی طی ماههای اخیر فعالیت گستردهای برای بهبود وجهه رضا پهلوی و تبلیغ مطالبه «بازگشت سلطنت» را در رسانههای اجتماعی دنبال کردهاند. بر اساس این گزارش زمینه سیاسی این عملیات به سفر رسمی رضا پهلوی به سرزمینهای اشغالی در اوایل سال ۲۰۲۳ بازمیگردد که میزبان وی در این سفر «گیلا گملیئل» بود. این افشاگریها البته موضوع پنهانی نبوده است. بازخوانی رویکردهای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی فهم این جریانات پیچیده را آسانتر میکند. واقعیت این است آنچه در گزارشهای فنی و تحلیلهای بینالمللی تحتعنوان «عملیات نفوذ» یا «کارزار اطلاعات نادرست» توصیف شده، در اصل تجسم دکترین تهاجم رسانهای است که نتانیاهو شخصاً بر آن تأکید داشته است. او مدتی پیش در نشستی راهبردی با اینفلوئنسرهای فعال در فضای مجازی، با صراحت از تغییر ماهیت نبرد در عصر جدید حرف زد و تأکید کرد که شبکههای اجتماعی دیگر صرفاً بسترهایی برای تبادل اطلاعات نیستند، بلکه به «سنگرهای خط مقدم» و «میدانهای اصلی جنگ» تبدیل شدهاند. نتانیاهو در این دیدار بهصراحت اعلام کرد که «فضای مجازی همان جایی است که ما باید با سلاحهای خودمان با دشمنان مقابله کنیم.» او با اعتراف به اینکه شاید در ابتدا ورود به این بازی با تأخیر صورت گرفته باشد؛ اما با اطمینان مدعی پیروزی دراین نبرد شد. به گفته او آنها در حال توسعه ابزارهای لازم برای مبارزه در این عرصه هستند. این ابزارها که نتانیاهو از آنها به عنوان «سلاح» یاد میکند، همان شبکههای هماهنگ حسابهای جعلی، الگوریتمهای دستکاری شده و محتواهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی هستند که اکنون در خدمت پروژه برجستهسازی افرادی مثل پهلوی و مهندسی افکار عمومی قرار گرفتهاند. این نگاه ابزاری و نظامی به فضای مجازی، توضیحدهنده چرایی حجم انبوه فعالیتهای غیرواقعی در حمایت از جریانهای خاص و بهویژه شخص رضا پهلوی است. وقتی نخستوزیر رژیم اشغالگر رسماً اعلام میکند در حال توسعه ابزارهای نبرد در شبکههای اجتماعی است، جای تعجب نیست که رد پایشان در پروژههایی دیده شود که هدفشان تحمیل یک روایت ساختگی به جامعه جهانی است. در واقع آنچه فیگارو تحتعنوان «دیپلماسی الگوریتمی» توصیف کرده، دقیقاً همان چیزی است که نتانیاهو آن را مبارزه با سلاحهای دیجیتال مینامد. او بر این باور است مدیریت افکار عمومی از طریق همین پلتفرمها ممکن است و میتواند واقعیتهای میدانی را تحتالشعاع نمایشهای مجازی قرار دهد.
اینترنشنال و زوم 400 برابری روی خون مردم
یکی از پژوهشگران این تیم ادعا کرده که «اگرچه شعارها اهداف کلان داشتند؛ اما وزن واقعی شعارهایی که مستقیماً به نام «پهلوی» یا «شاه» اشاره داشتند، تنها ۱۷ درصد از کل شعارهای سر داده شده در فضای واقعی خیابان بود.» اینجاست که شکاف عمیق میان واقعیت میدانی و روایت رسانهای آشکار میشود؛ چراکه در همان بازه زمانی، خروجی خبری رسانه «ایراناینترنشنال» به گونهای مهندسی شده بوده که ۸۱ درصد از پوشش شعارها را به جریان پادشاهیخواه اختصاص داده، یعنی یک بزرگنمایی خیرهکننده ۴۰۰ درصدی نسبت به واقعیت موجود. در واقع این رسانه با کنار گذاشتن ماهیت اطلاعرسانی و حرفهای خود، دقیقاً در راستای همان «دیپلماسی الگوریتمی» و پروژههای دیساینفورمیشن عمل کرد که پیشتر به آنها اشاره شد. از سوی دیگر، بیبیسی فارسی نیز با بزرگنمایی صددرصدی در این مسیر عمل کرده؛ اما شدت عمل ایران اینترنشنال در تولید محتوای جانبدارانه به نفع پهلوی، نشاندهنده ارادهای متمرکز برای تحریف کامل واقعیت است. این پژوهشگر توضیح داده آنچه در فضای مجازی بهعنوان «موج بزرگ حمایت مردمی از پهلوی» دیده میشود، محصول مشترک «لایکهای فیک» ارتشهای سایبری و «بزرگنماییهای نجومی» رسانههایی است که مأموریت دارند وزن ۱۷ درصدی یک شعار را به ۸۱ درصد در افکار عمومی تبدیل کنند. این هماهنگی میان بازوهای رسانهای و پروژههایی مانند «ایران دیساینفو» یا کارزارهای تحتحمایت اسرائیل، در پیوند با بودجههای میلیونی و ابزارهای هوش مصنوعی، تصویری را میسازد که هیچ اصالتی در کف خیابانهای ایران ندارد. این ۴۰۰ درصد انحراف، همان «سلاح دیجیتالی» است که برای فریب تصمیمگیران بینالمللی و تغییر مسیر واقعیتهای سیاسی به کار گرفته شده تا یک چهره خاص را بهعنوان تنها «صدای واحد» اپوزیسیون تحمیل کند.
متن کامل این گزارش را در روزنامه فرهیختگان بخوانید.