فرهیختگان:در روزهای اخیر، تحولات دیپلماتیک ایران و ایالات متحده بار دیگر به کانون توجه رسانهها تبدیل شده است. عبدالعاطی العبیدی، وزیر امور خارجه مصر، در اظهاراتی اعلام کرد که طی دو تماس تلفنی با مقامات آمریکایی و ایرانی، بر ضرورت پایبندی به مسیر دیپلماسی و فراهمسازی زمینه برای از سرگیری گفتوگوهای مستقیم یا غیرمستقیم میان واشنگتن و تهران تأکید کرده است. این موضعگیری مصر به عنوان یک کشور واسطه، نشاندهنده تلاش برخی بازیگران منطقهای برای کاهش تنشها و بازگشت به میز مذاکره است.
وزیر امور خارجه ایران نیز این تماسها را تأیید و اشاره کرد که تعدادی از کشورها در نقش میانجی فعالانه در حال رایزنی هستند و تهران با آنها در ارتباط است. با این حال، سیدعباس عراقچی هرگونه تماس مستقیم با استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور منطقه را تکذیب و تأکید کرد که ایران هیچگاه درخواست مذاکره مستقیم نداشته است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که آمریکا با شروطی غیر قابل پذیرش از ایران میخواهد تا به میز فرمانپذیری ترامپ تن دهد. در همین راستا کاظم غریبآبادی در واکنش به اظهارات روز گذشته ترامپ که از ایران خواسته بود یا «سریعاً» به خواستههای آمریکا تن دهد و یا منتظر حمله نظامی باشد اینگونه واکنش نشان داد: «اگر تهران و واشنگتن، پشت میز مذاکرات هم بنشینند، به این معنا نیست که تهران آمادگی خود را برای هرگونه جنگ احتمالی کاهش خواهد داد. اولویت تهران در حال حاضر مذاکره با آمریکا نیست بلکه آمادگی ۲۰۰ درصدی برای دفاع از کشورمان است.» معاون وزیر امور خارجه تأکید کرد: «اولویت ما دفاع از ایران است نه مذاکره با آمریکا.»
معنای شروط آمریکا
اولین و مهمترین شرط مطرحشده توسط ترامپ، ممنوعیت هرگونه غنیسازی اورانیوم در داخل ایران است. این مطالبه در حالی مطرح میشود که ایران به عنوان عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) طبق ماده چهارم این معاهده حق دارد برای اهداف صلحآمیز به چرخه کامل سوخت هستهای از جمله غنیسازی دسترسی داشته باشد.
مطالبه غنیسازی صفر یک اعتراف مهم در خود دارد. ترامپ مدعی است که با عملیات بمبافکنهای B2 تأسیسات هستهای ایران نابود شده است؛ اما اصرار بر غنیسازی صفر نشان میدهد که کاخ سفید به موفقیت کامل این عملیات اطمینان ندارد. به همین دلیل آژانس بینالمللی انرژی اتمی مأمور شده تا از تأسیسات بازدید کند و درباره ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا که غرب مدعی وجود آن در ایران است اطلاعات کسب نماید.
دومین شرط کلیدی کاهش برد موشکهای ایران به کمتر از ۳۰۰ کیلومتر است. این محدودیت عملاً به معنای خلع سلاح ایران در برابر رژیم صهیونیستی خواهد بود. آمریکا امیدوار است که با تحمیل این شرط در مراحل بعدی حتی زیرساختهای موشکی ایران را نیز برچیند، همانگونه که در مورد زیرساختهای غنیسازی چنین مطالبهای دارد.
آمریکا با طرح محدودیت موشکی تلاش دارد تا تصویر ایران را به عنوان تهدید اصلی برای کشورهای منطقه احیا کند و اجماع شکستهشده علیه تهران را بازسازی نماید تا مشتریان تسلیحاتی خود در منطقه را حفظ کند.
سومین شرط توقف کامل حمایت ایران از گروههای مقاومت در منطقه است. این مطالبه به معنای قطع عمق استراتژیک ایران و محصور کردن آن در مرزهای جغرافیایی است. گروههای مقاومت در مهار گروههای تروریستی ساخته آمریکا نقش مؤثری داشته و مانع گسترش تهدیدات به مرزهای ایران شده است. اگر این حمایت قطع شود ایران در برابر تهدیدات مستقیم و نیابتی اسرائیل بیدفاع خواهد ماند. با کنار هم قرار دادن این سه شرط، تصویر روشنی به دست میآید مبنی بر اینکه آمریکا به دنبال توافق دوجانبه نیست، بلکه به دنبال تسلیم کامل ایران است. پذیرش این شروط هیچ تضمینی برای عدم حمله مجدد رژیم صهیونیستی به زیرساختهای ایران ایجاد نمیکند. اگر هدف واقعی توافق بود، شروط باید در چهارچوبی قابل گفتوگو تنظیم میشد، نه اینکه یک طرف کاملاً خلع سلاح شود و طرف دیگر در موقعیت برتر باقی بماند.