رئیسجمهور مذبذب آمریکا یک روز با وعده «در راه بودن کمک» آشوبگران خیابانی را به تداوم اغتشاش ترغیب میکند و روز بعد با عقبنشینی، اپوزیسیون آویزان ایرانی را در افسردگی پس از شکست فرو میبرد. او در جدیدترین موضع خود پس از آنچه «لغو اعدامها در ایران» خواند مدعی شد خود را متقاعد کرده است که به ایران حمله نکند. او همچنین در واکنش به کسانی که تماسهایی از جانب کشورهای منطقه را عامل این عقبنشینی دانسته بودند مدعی شده است «هیچکس مرا به انصراف و عقبنشینی از اقدام نظامی علیه ایران متقاعد نکرد، بلکه خودم به این کار متقاعد شدم.»
رئیسجمهور بیثبات آمریکا که پیش از این در حین مذاکرت با ایران اقدام نظامی را در دستور کار قرار داده بود، به قدری از خود اعتبارزدایی کرده است که ادعاهای جدیدش در مورد قانع شدن به عدم حمله نیز غیرقابل اعتماد باشد. اما حتی اگر یک درصد هم این ادعا درست باشد، ریشه آن را باید در اقتدار و آمادگی ایران برای واکنش قاطعی دانست که میتواند منافع و پایگاههای آمریکا در منطقه را با آسیب جدی روبهرو کند. حتی این احتمال وجود دارد حوزه انرژی در منطقه نیز درگیر این تقابل شود. همین آسیبهای احتمالی باعث شده است تا دولتهای منطقه با رئیسجمهور آمریکا ارتباط گرفته و از او بخواهند که از اقدام تنشزا علیه ایران خودداری کند.
اگر واقعاً رئیسجمهور آمریکا تن به عقبنشینی داده باشد، بیشک این مسئله ناشی از عدم آمادگی رژیم صهیونیستی برای مهار واکنش آفندی ایران و عدم توانایی دولتهای منطقه برای جلوگیری از گستردهتر شدن دامنه تنش است که دلایل قابل قبولتری هستند تا آنچه ترامپ با عنوان جعلی «لغو 800 اعدام در ایران» مدعی آن است.
چنین ادعایی بیش از آنکه در مهار رئیسجمهور جنگطلب آمریکا کارایی داشته باشد، برای پیشبرد اهداف سیاسی علیه ایران و جلوگیری از محاکمه قاطع عوامل تروریستی وابسته به آمریکا مطرح میشود. این ادعاها البته تأثیری در برخورد با عوامل تروریستی نگذاشته و آنها را از برخورد قاطع نمیرهاند. با وجود اقدامات تروریستی این افراد، متهمان باید در یک روند عادلانه و با حضور وکیل محاکمه شوند و پس از انجام تمام فرایند دادرسی، به سزای عملشان برسند. این فرایند در ایران حداقل چند ماهی زمان میبرد.
تجربه العدید و نگرانی کشورهای منطقه از گسترش تنش
تا پیش از جنگ 12 روزه برخی کشورهای منطقه این تصور را داشتند که ایران در تقابل با آمریکا گزینههایی بیش از پایگاههای آمریکایی در عراق را در لیست تهاجم قرار نمیدهد. حمله به پایگاه العدید در قطر که یکی از مهمترین پایگاههای آمریکا محسوب میشود، از دوجنبه کارایی داشت. نخست اینکه این پیام را به همه کشورها داد که ایران در دفاع از خود حتی در مقابل نزدیکترین شرکای منطقهای خود نیز رودربایستی را در دستور کار قرار نمیدهد، چه برسد به کشورهایی که روابط صمیمیتری با رژیم صهیونیستی دارند. دومین کارکرد این تهاجم این بود که بعد از العدید- که بزرگترین پایگاه آمریکا در منطقه بود- دیگر پایگاههای آمریکایی که به لحاظ عدوات و نیروی نظامی از این پایگاه ضعیفتر محسوب میشوند، اهداف سهلالوصولتری خواهند بود.
این پیامها باعث شده است تا کشورهای منطقه پیامدهای افزایش تنش در منطقه را بهتر درک کرده و تمام تلاش خود را برای پرهیز از آن به کار بگیرند. در همین راستا بنا بر ادعای رسانههای آمریکایی عربستان، قطر و ترکیه از ترامپ خواستند که به ایران حمله نکند. کشورهای منطقه از جمله ترکیه علاوه بر درخواست عدم حمله، مواضع متعددی نیز در حمایت از ثبات ایران اتخاذ کردهاند. این رویکرد حتی منجر به خشمگین شدن رسانههای اسرائیلی شد. روزنامه یدیعوت آحارانوت طی گزارشی به مواضع کشورهای منطقه اینگونه پرداخت که آنها در برابر تحولات ایران مواضع خصمانهای اتخاذ نکردهاند.
اسرائیل آمادۀ جنگ بیشتر نیست؟
یکی دیگر از چالشهای آمریکا در صورت تشدید تنش با ایران، مراقبت از متحد منطقهای خود یعنی رژیم صهیونیستی است. با توجه به شواهد متعددی که از نقشآفرینی موساد در آشوبهای ایران وجود دارد و نخستوزیر اسرائیل نیز به آن اعتراف کرده است، ایران هرگونه تهاجم جدید را از منبع مشترک اسرائیل و آمریکا تلقی کرده و هشدار داده است که ضمن تهاجم به سمت پایگاههای آمریکایی، سرزمینهای اشغالی را نیز در زیر چتر حملات خود فرو خواهد برد. این مواجهه باعث شده است تا اسرائیل ناچار شود در برابر تشدید تنش با ایران احتیاط به خرج دهد. در همین راستا نتانیاهو طی چندروز گذشته دو بار با ترامپ تماس گرفته است. نیویورکتایمز در مورد محتوای تماس نتانیاهو با ترامپ مدعی شده «نخستوزیر اسرائیل خواسته است تا هرگونه طرح حمله نظامی به ایران به تعویق بیفتد، زیرا از عدم آمادگی و تولید ناکافی سامانههای رهگیر برای مهار واکنش ایران میترسد.» شبکه انبیسی آمریکا نیز به نقل از منابع مطلع مدعی شده «در روزهای اخیر چند تن از مقامات اسرائیلی و عربی به دولت ترامپ گفتهاند اعتقاد ندارند حملات آمریکا باعث سرنگونی حاکمیت ایران شود.»
اثر اقتدار 12 روزه در روز سیزدهم جنگ
اگر ترامپ واقعاً از تصمیم به تهاجم نظامی به ایران عقب نشسته باشد دلایل مهمتری از ادعای لغو 800 اعدام وجود دارد که مهمترین آن موفقیت ایران در وادار کردن آمریکا و اسرائیل به عقبنشینی در جنگ 12 روزه است. این مواجهه باعث شده تا طرف آمریکایی این بار پیامدهای تشدید تنش را بهتر درک کرده و بیمحابا خود را وارد میدان تقابلی نکند که از دستاوردهای آن اطمینان ندارد. در این راستا روزنامه اسرائیلهیوم تشریح کرده که «ترامپ از گزینههایی که در خصوص ایران به او ارائه کردهاند اطمینان ندارد.» این روزنامه دلیل این عدم اطمینان را «ترکیبی از دلایل، شرایط و پیامهایی» عنوان کرد که به کاخ سفید رسیده است. آنچه این روزنامه اسرائیلی در مورد تشریح دلایل ارائه شده به ترامپ مدعی شده را میتوان در مطالب سایر رسانههای اسرائیلی یافت. وبگاه روزنامه یدیعوت آحارانوت تشریح کرده «واشنگتن به این نتیجه رسیده که هزینههای احتمالی اقدام نظامی علیه ایران بسیار بیشتر از هرگونه دستاورد استراتژیک چنین اقدامی است.»
رامی ایگرا، مقام ارشد پیشین موساد هم در گفتوگو با بیبیسی گفت: «جامعه اسرائیل از جنگ خسته شده و جنگ 12 روزه ثابت کرد رویارویی با ایران برای اسرائیل پرهزینه است.» او همچنین اعتراف کرد: «اگرچه بخشی از سیاستمداران اسرائیلی روی رضا پهلوی حساب کردهاند، اما دولت و سرویسهای اطلاعاتی رژیم اسرائیل، امید واقعی به اپوزیسیونی که عاری از ارتباط با جامعه ایران است، ندارند.» این موارد نشان میدهد که عامل تعلیق دستورکار نظامی تاکنون عدم اطمینان به اثربخشی آن و همچنین عدم آمادگی برای تقابل حداکثری با ایران است.
اهداف دروغپردازی ترامپ
اگرچه مواضع متناقض ترامپ و همچنین سابقه آمریکا و رسانههای غربی این ضرورت را در ایران ایجاد کرده که به هر اظهارنظری از جانب طرف آمریکایی به چشم «عملیات فریب» نگریسته و برای هر اقدام نظامی از جانب آمریکا آماده باشد، اما حتی درصورتیکه واقعاً اقدام نظامی صورت نگیرد احتمال اینکه رئیسجمهور آمریکا با هدف ایجاد آمادگی بیشتر و خریدن زمان چنین اقدامی را به تعویق انداخته باشد، گزینه محتملتری محسوب میشود تا لغو کامل آن.
بودجه 3.3 میلیارد دلاری که طی روزهای اخیر برای کمک به رژیم صهیونیستی در مجلس نمایندگان آمریکا به تصویب رسید، بخشی از همین ایجاد آمادگی است. آمریکا و اسرائیل که یک بار به امید ایجاد آشوب خیابانی حمله نظامی را به ایران تحمیل کردهاند، اکنون با بروز این آشوبها امید بیشتری برای تداوم آن و مهیا کردن بستر تهاجم نظامی دارند.
ادعای لغو 800 حکم اعدام در همین راستا کارکرد دارد. هدف مهم از طرح این ادعا ایجاد یک فشار سیاسی به ایران با هدف جلوگیری از اقدام قضایی قاطع علیه تروریستهای مسلح است. ترامپ به این طریق، هم بهانههای بیشتری برای تهاجم نظامی احتمالی ایجاد کرده و هم تا زمان اجرای احکام قضایی برای تجهیز خود و متحدان منطقهایاش زمان میخرد. علاوهبر این ترامپ با این ادعا به انتقادات اپوزیسیون ضد ایرانی از خود که بابت عدم تهاجم نظامی عصبانی هستند، پاسخ داده و به حلقههای آشوب این پیام را میدهد که ترسی از اعدام نداشته و آماده اقدامات مجدد باشند؛ چراکه آمریکا همچنان حامی آنها بوده و مانع از اعدامشان میشود.
در چنین شرایطی ایران برای اینکه پازل آمریکا را کامل نکند باید از طرفی با تقویت اهرمهای نظامی، انگیزههای خارجی برای تقابل را خنثی کند و از طرف دیگر، به طرف خارجی قاطعانه این پیام را بدهد که تحت فشار سیاسی از اجرای عدالت کوتاه نخواهد آمد؛ چراکه در صورت عقبنشینی قضایی تروریستهای وابسته به آمریکا عامل بازدارندهای در مقابل خود ندیده و همچنان انگیزههای آشوبگرانه خود را حفظ میکنند. در این راستا اظهارات دادستان تهران را میتوان بسیار مؤثر دانست. علی صالحی ادعای ترامپ مبنی بر لغو 800 اعدام و تشکر از ایران بابت این موضوع را «حرف مفت و بیجهت» خوانده و بر «برخورد قاطع، بازدارنده و سریع» با آشوبگران تأکید کرده است. دادستان تهران همچنین در مورد روند پیگیری پرونده آشوبهای اخیر نیز تشریح کرد: «در حال حاضر تعداد زیادی از پروندهها منتهی به صدور کیفرخواست شده و به دادگاه ارسال شده است.»