• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۱:۱۰ - ۱۳۹۹/۰۵/۲۹
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
یک احتمال مهم درباره توافق قوابرای گشایش اقتصادی

استفاده از فرمول قراردادهای آتی به جای فروش اوراق

طرح گشایش اقتصادی دولت، همان پیش‌فروش نفت است که متفاوت از اوراق سلف نفتی بوده که اخیرا برای اصلاح متوقف شده و هدف از آن (اوراق سلف) تامین مالی پروژه‌های وزارت نفت است.

  به گزارش «فرهیختگان»، موضوع از این قرار است که 17 مردادماه رئیس‌جمهور از گشایشی عظیم در اقتصاد کشور خبر داد که طی هفته‌های آتی قرار است اتفاق بیفتد. گمانه‌زنی‌های مختلفی مطرح شد که درنهایت همه این گمانه‌زنی‌ها با تفاوت‌های فاحشی در اظهارات و نتیجه‌گیری، به فروش نفت در قالب اوراق سلف منتهی شد. این موضوع با اجرای طرح عرضه اولیه 500 هزار بشکه نفت خام در بورس انرژی که برای تامین مالی پروژه‌های وزارت نفت بود، شائبه همسانی آن با گشایش اقتصادی را تقویت کرد. با این حال دولتی‌ها و مجلسی‌ها در اظهارات بعدی خود با رد همسانی فروش اوراق نفت با گشایش اقتصادی مدنظر دولت، از پیش‌فروش نفت در قالب قرادادهای آتی به‌عنوان طرح نهایی موردتوافق در جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا نام بردند. در ادامه ابعاد مختلف این موضوع را مورد بررسی قرار داده‌ایم.

یک برداشت اشتباهی

طی روزهای گذشته با انتشار اطلاعیه عرضه اولیه ۵۰۰ هزار بشکه نفت درقالب قراردادهای سلف موازی استاندارد نفت خام سنگین صادراتی شرکت ملی نفت ایران که قرار بود روز یکشنبه (۲۶ مردادماه) در بورس انرژی عرضه شود، همه نگاه‌ها به‌سمت جزئیات اعلام‌شده این عرضه اولیه بود. طبق مفاد این اطلاعیه، حجم این تامین مالی دوهزار میلیارد تومان و ناشر این اوراق شرکت ملی نفت ایران و هدف از این عرضه تامین مالی طرح‌های توسعه‌ای و هزینه‌های جاری شرکت ملی نفت ایران است. بنابر اطلاعیه بورس انرژی ایران، میزان خرید برای هر نفر در این عرضه اولیه یک بشکه و حداکثر ۲۰ هزار بشکه است. سود این اوراق به ترتیب ابزار مالی اختیار فروش و خرید 5/18 و ۱۹ درصدی بوده و بازارگردان نیز با نرخ سود روزشمار سالانه 17.5 درصد نسبت به نقدشوندگی اوراق طی دوره معاملاتی اقدام می‎کند. همچنین سررسید این اوراق دوسال شمسی (۲۶ مرداد ۱۴۰۱) است. علاوه‌براین، قیمت پایه هر قرارداد یا هربشکه نفت به ارزش 945 هزار تومان برآورد شده است. براساس اطلاعیه بورس انرژی، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که دارای کد معاملاتی بورس انرژی هستند طی دوره عرضه اولیه و معاملات ثانویه می‌توانند ازطریق کارگزاری‎های دارای مجوز فعالیت در بورس انرژی نسبت به خرید و فروش این اوراق اقدام کنند. با انتشار این اطلاعیه در بسیاری از تحلیل‌های مربوط به طرح موسوم به گشایش اقتصادی مدنظر دولت از این اعداد و ارقام به‌عنوان طرح نهایی دولت یاد شد، اما مدیرعامل بورس انرژی در اظهارات خود ارتباط این طرح با طرح موسوم به پیش‌فروش نفت (گشایش اقتصادی) را رد می‌کند و می‌گوید هنوز طرح مذکور درمراحل کارشناسی است و پس ازتایید مراجع ذی‌صلاح، آمادگی عرضه و انجام معاملات ثانویه آن ازطریق بورس انرژی وجود دارد.

طرحی که مجلس جلوی آن را گرفت

پس از انتشار اطلاعیه بورس انرژی ایران درمورد عرضه اولیه 500 هزار بشکه نفت، گرچه در ابتدا این عرضه اولیه با طرح گشایش اقتصادی دولت اشتباه گرفته شد، اما با ورود مجلس این عرضه اولیه درهمان مراحل اولیه خود متوقف شد. در این خصوص حمیدرضا حاجی‌بابایی با اشاره به توقف عرضه اوراق سلف نفتی در بازار بورس برخلاف اعلام قبلی، می‌گوید: «چند روز گذشته متوجه بیانیه‌ای شدیم که براساس آن قرار بود از یکشنبه 500 هزار بشکه نفت به‌صورت اوراق به‌فروش برسد که بعد از بررسی‌ها مشخص شد این اوراق نیست، بلکه تعدادی بشکه نفت را می‌خواهند به‌صورت سلف به‌فروش برسانند.» وی در پاسخ به چرایی توقف اجرای این عرضه اولیه می‌گوید: «سلفی که هم عناوین سلف را دارد و هم سود به آن تعلق می‌گیرد، درواقع فروش نفت محسوب می‌شود، نه اوراق و ما در هیچ‌قسمتی از بودجه به دولت مجوز فروش نفت به‌شکل سلف را نداده‌ایم.» وی ادامه می‌دهد: «دولت برای فروش نفت به‌صورت سلف باید لایحه ارائه کند.»

لازم به‌ذکر است فروش اوراق اسلامی یا خزانه در قانون بودجه ذکر شده و شرکت نفت هم‌اکنون می‌تواند به‌صورت اوراق با سود بلندمدت این کار را انجام دهد، اما این اوراق خریدار زیادی ندارد و کاری که وزارت نفت با عرضه اوراق سلف نفتی می‌خواست انجام دهد درواقع فروش نفت به‌جای اوراق بود. حاجی‌بابایی در این خصوص می‌گوید: «سلف یعنی پول دربرابر کالا و اوراق، یعنی پول دربرابر پول، اما در این طرح نفت دربرابر پول عرضه می‌شد و نه اوراق. بنابراین باید این کار ازطریق روند قانونی انجام شود و با این استدلال عرضه اوراق سلف نفتی در بازار بورس تا گذراندن مراحل قانونی متوقف شده است.»

همه پیش‌فرض‌ها را کنار بگذارید

براساس آنچه بحث شد، در همه رسانه‌ها موضوع محوری درخصوص گشایش اقتصادی، فروش اوراق نفتی درقالب قراردادهای سلف و در بورس انرژی بود. در این خصوص بررسی‌های موارد بحث‌شده در صفحات شخصی اغلب کارشناسان اقتصادی نیز تا قبل از روز دوشنبه دقیقا تکرار مباحث مربوط به فروش اوراق سلف نفتی است. با این‌حال دوشنبه سه اظهارنظر مسئولان دولتی و برخی مجلسی‌ها مسیر تحلیل‌ها درخصوص طرح گشایش اقتصادی را تغییر داد. در اولین اظهارنظر، مدیرعامل بورس انرژی در اظهارات خود ارتباط طرح موسوم به پیش‌فروش نفت (گشایش اقتصادی) را با طرح فروش اوراق سلف نفتی رد می‌کند و می‌گوید هنوز طرح گشایش اقتصادی (پیش‌فروش نفت) درمراحل کارشناسی است و پس از تایید مراجع ذی‌صلاح، آمادگی عرضه و انجام معاملات ثانویه آن ازطریق بورس انرژی وجود خواهد داشت.

دومین اظهارنظر مربوط به محمدباقر نوبخت بود. وی در صفحه شخصی خود نوشت: «آنچه از فروش اوراق نفتی در بورس صحبت می‌شود، متفاوت از طرح فروش قطعی نفت است که در شورای‌عالی اقتصاد مورد توافق قرار گرفته و دولت منتظر نظر مقام معظم رهبری در این خصوص است.»

سومین اظهارنظر هم مربوط به حمیدرضا حاجی‌بابایی، رئیس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس است که می‌گوید: «شورای‌عالی اقتصادی سران قوا طی دوجلسه موضوع پیش‌فروش ۲۰۰ میلیون بشکه نفتی به مردم را بررسی کرد که بحث‌های گوناگونی مطرح شد و ما اعلام کردیم مجلس باید در بحث قانون‌گذاری این طرح ورود کند و دیگر آنکه نحوه فروش این مقدار نفت