• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۱:۵۵ - ۱۳۹۹/۰۳/۱۸
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
«فرهیختگان» گزارش می‌دهد

ترامپ و زوال امپراتوری «پنج چشم»

سیاسی‌کاری رئیس‌جمهور آمریکا در نسبت دادن کرونا به چین، آمریکا را در یک پیمان اطلاعاتی و جاسوسی منزوی کرد.

ترامپ و زوال امپراتوری «پنج چشم»
0.00

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، اصرار دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا بر متهم کردن چین به انتشار ویروس کرونا و تاکید قاطعانه وی به نسبت دادن سرمنشأ این ویروس به آزمایشگاهی در ووهان چین، باعث شده تا اختلاف‌نظرها میان ائتلاف اطلاعاتی «پنج چشم» آشکارتر از قبل شود. «پنچ چشم» یا همان «فایو آیز» پیمانی اطلاعاتی و جاسوسی است که از همکاری‌های سری آمریکا و انگلیس طی جنگ جهانی دوم ریشه گرفته و پس از جنگ نیز با پیوستن سه کشور انگلیسی زبان کانادا، استرالیا و نیوزیلند، به اتحاد و مشارکتی قوی و محرمانه برای شنود و جاسوسی از بلوک شرق و به‌خصوص شوروی سابق تبدیل شد. پروژه بزرگ «اشلون» بزرگ‌ترین دستاورد این همکاری محسوب می‌شود چنانکه طی چند دهه تماس‌های تلفنی، دورنگارها، ایمیل‌ها و اکثر ارتباطات اتحاد جماهیر شوروی و متحدان آن مورد شنود و جاسوسی قرار گرفت. البته ائتلاف «پنج چشم» طی این مدت همکاران و شرکایی را نیز جذب کرده که موجب شده آن را با نام‌هایی چون «نه چشم» یا «ناین آیز» (پس از پیوستن دانمارک، هلند، فرانسه و نروژ به ائتلاف) و در مرحله بعد «چهارده چشم» (پس از گسترش همکاری با کشورهای آلمان، بلژیک، اسپانیا، ایتالیا و سوئد) نیز بشناسند. با این همه، هسته مرکزی «پنچ چشم» همچنان نقش اصلی را ایفا کرده و بقیه کشورها تقریبا در حاشیه قرار داشته‌اند.

پس از فروپاشی شوروی و از میان رفتن بلوک شرق، این ائتلاف جاسوسی و اطلاعاتی مانند ائتلاف‌های همتراز دیگری چون ناتو با بحران هویت روبه‌رو شد و حتی به جاسوسی و شنود از یکدیگر روی آورد. رسوایی بزرگ عملیات «روبیکن» و جاسوسی مشترک آمریکا و آلمان از بیش از 100 کشور دنیا را شاید بتوان بخشی از همین بحران ارزیابی کرد.

در چنین شرایطی بود که دولت ایالات متحده به رهبری ترامپ نسبت به احیا و فعال‌سازی هرچه بیشتر این ائتلاف تمایل نشان داد؛ البته این بار با تمرکز روی یک هدف جدید و قدرت نوظهور جهانی یعنی چین. در این مورد رویترز این نکته را مورد توجه قرار می‌دهد که اگر ترامپ به‌تنهایی می‌توانست از پس چین برآید هرگز از ائتلاف «پنج چشم» درخواست کمک نمی‌کرد. با این حال دلایل و شواهد زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد ائتلاف «پنچ چشم» دیگر به هیچ عنوان از کارایی و انسجام سابق برخوردار نیست. اگرچه اعمال تعرفه‌های تجاری و جنگ تجاری ترامپ با متحدان خود به اندازه کافی دردسرساز محسوب می‌شود؛ اما اختلاف‌نظر شدید اروپا و آمریکا و به‌ویژه دو هسته اولیه این ائتلاف جاسوسی یعنی واشنگتن و لندن بر سر همکاری با شرکت چینی هوآوی و استفاده از فناوری «فایو جی»، این قابلیت را دارد که به بحرانی در همکاری‌های سیاسی و اطلاعاتی این کشورها تبدیل شود. اعضای این پیمان اطلاعاتی، به دلیل سوءاستفاده‌هایی که ترامپ از این پیمان برای تداوم جنگ اقتصادی با چین کرده، حاضر به پذیرش درخواست‌های آمریکایی نشدند. حتی بریتانیا به هشدار سال گذشته «رابرت اوبراین» مشاور امنیت ملی آمریکا، درباره اینترنت پرسرعت جی-5 و سرقت اطلاعات طبقه‌بندی شده این کشور توجه نکرد و با هوآوی وارد مذاکرات محدودی شد. اکنون البته به دلیل مشکلات اقتصادی بریتانیا، بوریس جانسون، نخست‌وزیر این کشور که نیاز به تعامل اقتصادی با آمریکا دارد، از مقامات رسمی بریتانیا خواسته تا مشارکت هوآوی در توسعه زیرساخت‌ شبکه جی-5 بریتانیا را تا سال ۲۰۲۳ به صفر برسانند. به گزارش روزنامه دیلی تلگراف و به نقل از رویترز، جانسون قصد دارد از محدود کردن فعالیت هوآوی در بریتانیا به‌عنوان فرصتی برای بهبود مذاکرات اقتصادی با ترامپ پس از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا استفاده کند. بر همین اساس و پس از تصمیم برخی کشورهای اروپایی مانند انگلستان و آلمان به تداوم همکاری با هوآوی، مقامات واشنگتن هشدار دادند که این مساله می‌تواند همکاری و اشتراک اطلاعات در برخی زمینه‌های حساس را به مخاطره اندازد. در کنفرانس اخیر امنیتی مونیخ هم به‌رغم تلاش‌های واشنگتن، اختلاف‌نظر میان اروپا و ایالات متحده بر سر این موضوع همچنان تداوم پیدا کرد.  

 «جی 5» و جدایی از آمریکا در کرونا          

اما در کنار بحث همکاری با شرکت‌های چینی، وقوع اپیدمی کرونا و عکس‌العمل‌ها و رفتارهای متناقض، دلسرد‌کننده و غیرقابل توجیه ترامپ در قبال این مساله، معضلی مهم برای متحدان اطلاعاتی آمریکا و به‌خصوص شرکای این کشور در ائتلاف «پنچ چشم» به وجود آورده است. اهمیت قائل نشدن به نظر منابع اطلاعاتی ائتلاف و حتی منابع اطلاعاتی در داخل ایالات متحده، ممنوعیت یکجانبه و غیرمترقبه سفر به اروپا، سرقت محموله‌های ماسک که عازم اروپا بودند، تلاش برای به‌دست آوردن حق انحصاری واکسن ویروس کرونا از یک شرکت آلمانی و قطع ناگهانی و یکجانبه بودجه سازمان بهداشت جهانی؛ همگی تنها بخش‌هایی از اقدامات یکجانبه‌گرایانه و خودخواهانه ترامپ به‌شمار می‌آید.    

در چنین موقعیتی اصرار و قاطعیت ترامپ برای نسبت دادن ویروس کرونا به چین و آزمایشگاهی در ووهان موضوعی نبود که شرکای اطلاعاتی واشنگتن و به‌ویژه متحدان آن در ائتلاف «پنچ چشم» بتوانند به‌راحتی با آن کنار بیایند. مقامات انگلیسی با مبهم دانستن این فرضیه، برهمکاری با شرکای بین‌المللی ازجمله چین برای حل این مساله تاکید کردند. استرالیایی‌ها پا را از این فراتر گذاشته و بیشتر نظر چینی‌ها را در مورد شیوع مورد تایید قرار دادند. برخی مقامات امنیتی کانادایی هم تاکید کردند که حتی به نتیجه‌گیری درباره منشأ این ویروس نزدیک هم نشده‌ایم. سرویس اطلاعات فدرال آلمان هم از رایزنی خود با شرکا در ائتلاف «پنچ چشم» خبر داد و تاکید کرد که هیچ‌یک به شواهد قاطعی که نظر ترامپ را تایید کند، دست نیافته‌اند. همه این موضع‌گیری‌ها حکایت از آن دارد که هماهنگی و تبادل اطلاعات در «پنچ چشم» در پایین سطح خود قرار گرفته و بی‌اعتمادی عمیقی نسبت به عملکرد ایالات متحده در میان اعضا به‌وجود آمده است. در همین راستا جسیکا دیویس، تحلیلگر ارشد سرویس اطلاعاتی امنیت کانادا اعتقاد دارد که مخالفت با مواضع واشنگتن برای کشورهای عضو این اتحاد اطلاعاتی سیاستی بد است؛ اما اینکه اجازه دهند این فرضیه باقی‌بماند هم خوشایند نیست زیرا در آن صورت به ابزاری در جهت هدف آمریکا برای سیاسی‌بازی مسائل تبدیل می‌شوند.

بدین ترتیب به‌نظر می‌رسد شرایط کنونی نگاه برخی از این چشم‌های اطلاعاتی را به جهات دیگری معطوف کرده است. بر همین اساس اروپایی‌ها از چند سال قبل اقداماتی را برای کاهش وابستگی اطلاعاتی خود به ایالات متحده آغار کرده‌اند که راه‌اندازی سامانه ماهواره‌ای گالیلئو یکی از این اقدامات بوده است. علاوه‌بر این با تداوم سیاست‌های ترامپ، احتمال همکاری بیشتر آنها با چین و استفاده از سامانه ماهواره‌ای پیشرفته «بیدو» نیز دور از ذهن نخواهد بود. درنهایت تصمیم متحدان اطلاعاتی آمریکا احتمالا همان خواهد بود که هایکو مارس وزیر خارجه آلمان در مونیخ به آن اشاره کرد؛ آنها باید نظام چندجانبه خود را مدیریت کرده و از حق حاکمیت خود دفاع کنند. 

* نویسنده: میراحمدرضا مشرف، روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار