• تقویم روزنامه فرهیختگان ۰۳:۳۹ - ۱۳۹۹/۰۳/۱۰
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
«فرهیختگان» از وضعیت درآمدی و مالی سیستم آموزش عالی در دنیا خبر می‌دهد

دانشگاه‌های دنیا زیر تیغ بحران مالی

تعطیلی دانشگاه‌ها، برگرداندن دانشجویان بین‌المللی به کشورهای خود و کاهش ثبت‌نام دانشجویان بومی و بین‌المللی از عمده دلایلی به‌شمار می‌رود که وضعیت وخیمی را پیش روی دانشگاه‌ها در دنیا قرار داده است به‌طوری که بعضی دانشگاه‌ها برای تامین ضررهای مالی در سال جاری هم با مشکل مواجه شده و در سال‌های اخیر، بیشترین رکود را تجربه می‌کنند. دانشگاه‌های استرالیا، اروپا و آمریکا بیشترین رکود را در چند ماهه اخیر متحمل شده و از نظر بودجه و درآمد مالی شرایط بغرنجی دارند.

دانشگاه‌های دنیا زیر تیغ بحران مالی
0.00

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، آموزش عالی در کشورهای مختلف از تاثیرپذیرترین قسمت‌های تحت‌تاثیر ویروس کرونا هستند به‌طوری که برخی دانشگاه‌ها حتی تا مرز ورشکستگی هم پیش رفته‌اند. تعطیلی دانشگاه‌ها، برگرداندن دانشجویان بین‌المللی به کشورهای خود و کاهش ثبت‌نام دانشجویان بومی و بین‌المللی از عمده دلایلی به‌شمار می‌رود که وضعیت وخیمی را پیش روی دانشگاه‌ها در دنیا قرار داده است به‌طوری که بعضی دانشگاه‌ها برای تامین ضررهای مالی در سال جاری هم با مشکل مواجه شده و در سال‌های اخیر، بیشترین رکود را تجربه می‌کنند. دانشگاه‌های استرالیا، اروپا و آمریکا بیشترین رکود را در چند ماهه اخیر متحمل شده و از نظر بودجه و درآمد مالی شرایط بغرنجی دارند.

   بحران مالی دانشگاه‌های استرالیا

از همان آغاز شیوع کرونا در جهان، استرالیا یکی از کشورهای در معرض خطر بود که دانشگاه‌های آن در ادامه به‌خاطر این ویروس وضعیت مالی وخیمی پیدا کردند. مطالعات صورت‌گرفته نشان می‌دهد که بیش از نیمی از دانشگاه‌های استرالیا به‌دنبال انبوه خسارت‌های ناشی از کرونا در سرپا ماندن و ادامه فعالیت دچار چالش شدند. مدل‌سازی‌های محققان دانشگاه ملبورن استرالیا نشان می‌دهد که بیشتر دانشگاه‌های این کشور نقدینگی و ذخایر سرمایه‌گذاری کافی برای تحمل ضررهای مالی و درآمدی ناشی از کاهش شمار دانشجویان بین‌المللی در اختیار دارند اما این شرایط به مرور وخیم‌تر می‌شود. گزارش منتشرشده از سوی محققان مرکز مطالعات آموزش عالی این‌گونه عنوان می‌کند که این تحولات، چالش عظیمی در سیستم آموزش عالی به‌شمار می‌رود که از اواخر دهه 1980 دستخوش تغییرات جزئی شده است. برخی دانشگاه‌ها بدون در اختیار داشتن بودجه اضافی با چالش‌های وجودی روبه‌رو هستند که منجر به بازسازی قابل‌توجه به لحاظ مؤسسه‌ای می‌شود و به‌طور بالقوه در راستای ادغام موسسه‌ها و گسترده شدن آنها می‌انجامد. دانشگاه‌های دیگر هم تحولات خود را در ابعاد ماموریت‌های تحقیقاتی پشت سر می‌گذارند. یافته‌ها حاکی از آن است که 38 دانشگاه استرالیایی قادرند ضرر و زیان شهریه‌ای دانشجویان بین‌المللی را در سال 2020 با فرض اینکه بتوانند یک‌سوم ذخایر خود را آزاد کنند، با باقی‌مانده بودجه 2.2 میلیارد دلاری پوشش دهند. به شرط آنکه این دانشگاه‌ها بتوانند یک‌سوم دیگر از سرمایه‌ها و نقدینگی خود را تا سال 2023 آزاد کنند، قادر خواهند بود بیش از هفت میلیارد دلار از ضررهای وارده به خود را از منابع درآمدهای شهریه دانشجویان بین‌المللی جبران کنند.
اما اگر سناریوی مطرح شده را کمی بدبینانه درنظر بگیریم به‌طوری که ضررهای مالی تا سال 2024 تداوم داشته باشد، دانشگاه‌ها با کمبود ذخایر سه میلیاردی برای پرکردن شکاف‌های درآمدی روبه‌رو می‌شوند. گزارش‌ها حاکی از آن است که دانشگاه‌های استرالیا با مدیریت امور مالی به دنبال ایجاد ظرفیت ذخایر خود به‌ویژه در شرایط افت ناگهانی درآمدهای دانشگاهی است. اما نکته‌ای که در اینجا مطرح می‌شود، تاب‌آوری و دوام این ظرفیت ذخیره است. قدرت این بخش تا حدودی به سلامت حوزه مالی دانشگاه‌ها بستگی دارد. آسیب‌پذیری شدید مالی در تعداد محدودی از دانشگاه‌های استرالیا عواقب و پیامدهایی را به دنبال دارد که ممکن است تمام بخش‌های دانشگاهی را تحت‌تاثیر خود قرار دهد. تجزیه و تحلیل‌ها از وضعیت کنونی دانشگاه‌های استرالیا حکایت از آن دارد که هفت دانشگاه این کشور ازجمله کویینزلند مرکزی، دانشگاه کانبرا، دانشگاه فناوری سیدنی و غیره، با توجه به کاهش ذخایر مالی و وابستگی زیاد به درآمدهای شهریه‌ای دانشجویان بین‌المللی، در وضعیت کرونایی حاضر به‌شدت تحت‌تاثیر قرار دارند. هزینه‌های سال 2018 در 6 دانشگاه از این هفت دانشگاه بیشتر از سه برابر نقدینگی و ذخایر سرمایه‌گذاری آنها بوده است؛ این درحالی است که 33 درصد یا بخش بیشتری از درآمد چهار دانشگاه از این 7 دانشگاه از سهم شهریه‌های دانشجویان بین‌المللی تأمین می‌شد.
در گزارش پایگاه «تایم» به این موضوع اشاره شده است که حدود 13 دانشگاه استرالیایی از این نظر تاحدودی در معرض خطر کاهش درآمد و بودجه قرار دارند و براساس سناریوی بدبینانه کاهش ثبت‌نام دانشجویان بین‌المللی، با چالش‌های بزرگ درآمدی روبه‌رو هستند. پژوهشگران اذعان می‌کنند که دانشگاه‌های استرالیا شیوه‌های متعددی برای جبران کمبود درآمدهای خود دارند که واریز به ذخایر مالی، ازجمله همین راهکارها به‌شمار می‌رود. اما این گزارش تأکید می‌کند که دانشگاه‌ها همچنین در کنار کاهش درآمدهای شهریه‌ای دانشجویان بین‌المللی، با افت درآمدهای شهریه‌ای دانشجویان بومی هم روبه‌رو شده‌اند که در کاهش درآمدهای مالی و تجاری دانشگاه‌ها تاثیر چشمگیری داشته و نیز هزینه‌های سنگینی را هم به دلیل شیوع ویروس کرونا به آنها تحمیل کرده است. بعضی دانشگاه‌ها که بیشتر در معرض خطر کاهش درآمدی و بودجه‌ای قرار دارند، نیازمند نوعی واکنش داخلی هستند و دولت‌ها می‌توانند در کاهش فشار وارده به دانشگاه‌ها و تحمل این روند رکود نقش داشته باشند و باری از دوش سیستم آموزش عالی بردارند؛ به‌طوری که دخالت نکردن دولت‌ها در این جریان و کمک نکردن به جبران ضررهای بین‌المللی، خسارت‌های بخش آموزش عالی استرالیا را تشدید می‌کند.

   اوضاع دانشگاه‌های اروپایی چگونه است؟

با توجه به اینکه برخی کشورهای اروپایی جزو آسیب‌پذیرترین کشورها به دنبال شیوع ویروس کرونا هستند، به‌طور قطع سیستم آموزش عالی و دانشگاه‌های این قاره هم بی‌تاثیر نبوده‌اند. درحال حاضر، دانشگاه‌های اروپایی به‌طور گسترده کاهش بودجه مالی خود را به دنبال شیوع ویروس کرونا در ذخیره مالی خود نگه‌داشته‌اند. اما در این میان، برخی دانشگاه‌ها از نوعی مدل مالی استفاده کرده‌اند که می‌تواند حتی در چنین شرایط حساس مالی که تحت‌تاثیر شیوع کرونا قرار دارند، وابستگی دانشگاه‌ها را به شهریه‌های دانشجویی و درآمدهای ناشی از کمک‌های دولتی و غیره برطرف کند. درحالی که هیچ افزایشی در درآمدهای دانشگاهی در آلمان مشاهده نمی‌شود، اما سیستم آموزش عالی هلند با رشد 3 درصدی روبه‌رو بوده که نسبت به سال گذشته افزایش 3 درصدی را نشان می‌دهد.  بعضی از دانشگاه‌های انگلیس و استرالیا در مقایسه با آمریکا، به‌دلیل تعطیل شدن تجارت پرسود دانشجویان بین‌المللی و فروپاشی بازار سهام، با خسارت‌های شدید درزمینه درآمد و بیکاری ناشی از آن روبه‌رو شده‌اند. برخی محققان بر این باورند که قدرت موسسات تجاری رابطه مستقیمی با قدرت بازار دارد، به‌طوری که اگر بازار قوی شود، این موسسات هم قدرتمند می‌شوند و درصورت بروز ضعف در بازار، موسسات تجاری هم از خود ضعف نشان می‌دهند. دانشگاه‌های آلمان شهریه‌های دانشجویی را حتی برای دانشجویان بین‌المللی مطالبه نمی‌کنند و این اقدام به‌نوعی راهکاری برای جذب نیروی کار هم به شمار می‌رود تا از این طریق قدرت نرم را در دل دانشگاه‌ها بالا ببرند و گرایش‌های سیاسی ضدشهریه‌ای را آرام کنند. اما در این میان، استثنایی هم وجود دارد؛ دانشگاه بیدن- وورتنبرگ که به ازای هر ترم حدود 1500 یورو برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا هزینه می‌کند.

   کاهش 80 درصدی دانشجویان بین‌المللی در انگلیس

بسیاری از دانشگاه‌های انگلیس به‌دنبال کرونا، با کاهش 80 تا صددرصدی دانشجویان بین‌المللی مواجه شده‌اند که تاثیر چشمگیری روی درآمدهای دانشگاهی دارد، به‌طوری که برخی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی خسارت بیش از 100میلیون پوندی را تجربه کرده‌اند. بسیاری از دانشگاه‌های انگلیسی خواستار افزایش بودجه حمایتی تحقیقاتی دولت از دو به چهارمیلیارد پوند هستند.  از دوتریلیون دلاری که مدتی پیش در لایحه‌ای از سوی ترامپ برای مقابله با کرونا تعیین شده بود، کنگره آمریکا بودجه 14میلیارد دلاری را به بخش آموزش عالی اختصاص داد که حدود 6میلیارد دلار از این پول صرف هزینه‌های اضطراری دانشجویان در وضعیت نامناسب مالی شد.  به گفته مدیر مرکز آموزش عالی آلمان، با کاهش کلی شمار دانشجویان، موسسات آموزشی و دانشگاه‌ها از نظر بودجه دچار مشکل می‌شوند، اما از نظر مالی تحت‌تاثیر قرار نمی‌گیرند و این به آن معناست که دانشجویان باید خودشان مسئولیت برنامه‌هایشان را برعهده بگیرند. درپی شیوع بیماری مهلک و مخرب کرونا و تاثیر جهانی آن روی جریان دانشجویان، آلمان گرایش زیادی به اجرای طرح آموزش عالی بدون شهریه نشان داده است. دانشگاه‌های هلند در بحبوحه شیوع این ویروس، به سمت مدل دانشگاه‌های انگلیسی و آمریکایی سوق پیدا کردند و با ارائه حجم زیادی از دروس انگلیسی‌زبان، سعی بر جذب هرچه بیشتر دانشجویان بین‌المللی داشتند. اما دانشگاه‌های هلندی در مقایسه با دانشگاه‌های انگلیسی، وابستگی‌های محدودتری دارند، به‌طوری که مسئولیت دانشجویان خارج از منطقه اقتصادی اروپا و سوئیس را برعهده می‌گیرند و سالانه حداکثر 15هزاریورو در مقطع کارشناسی صرف هزینه‌های این گروه از دانشجویان می‌کنند. اما از هر 100موسسه آموزش عالی تنها سه مرکز پرداخت شهریه دانشجویان را برعهده می‌گیرند. برخلاف آن، در انگلیس از هر 100موسسه آموزش عالی، 14مرکز پرداخت شهریه‌های دانشجویان غیراروپایی را عهده‌دار می‌شوند.

   احتمال تعدیل کارکنان دانشگاه‌های اروپایی در درازمدت

کاهش شمار کارکنان دانشگاهی در دوران کرونا در کوتاه‌مدت و میان‌مدت اثر مستقیم روی بودجه آموزش عالی ندارد، اما با کاهش شمار دانشجویان، نتایج آن را روی بیکاری کارکنان و تعدیل نیروی دانشگاهی شاهد خواهیم بود. در هفته‌های گذشته، دانشگاه‌های هلندی و اتحادیه‌ها با پرداخت سه درصد افزایش حقوق به کارمندان خود موافقت کردند. سال گذشته این مقدار افزایش تنها دو درصد بود. دانشگاه‌ها و اتحادیه‌ها اعلام کرده‌اند که این افزایش سه درصدی دستمزدها به پاس قدردانی از تلاش‌ها و تعهدات کارمندان در طول دوران کرونا بوده است.

   فرانسوی‌ها امیدوار به جذب نیم‌میلیون دانشجو

دانشگاه‌های فرانسه هم با ریزش شدید 350 هزار نفری دانشجویان بین‌المللی مواجه بوده است. دولت فرانسه در سال 2018 متعهد شده بود که تا سال 2027، با انجام راهکارهایی تعداد دانشجویان بین‌المللی خود را به نیم‌میلیون نفر افزایش دهد. با وجود این، شهریه‌ای که دانشجویان منطقه اقتصادی اروپا باید بپردازند حداقل است؛ درحالی‌که دانشجویان غیراروپایی در حالت عادی سالانه باید 2770 یورو را برای مقطع کارشناسی بپردازند. به گفته کارشناسان، فرانسه هم جزو نخستین کشورهای اروپایی بود که تحت‌تاثیر شیوع کرونا قرار گرفت، اما هرگز به‌اندازه انگلیس، آمریکا و استرالیا نبوده، به‌طوری که به‌ویژه در سال‌های اخیر شاهد بازار پرفشاری در آموزش عالی براساس پرداخت شهریه دانشجویان غیرسهمیه‌ای بوده‌ایم. به‌رغم شیوع کرونا، کارشناسان معتقدند هنوز هدف فرانسه در جذب نیم‌میلیون دانشجو تا سال 2027 پابرجاست.
به گفته آنها، مدل تجاری دانشگاه‌های فرانسه به دانشجویان بین‌المللی وابسته نیست، بنابراین با کاهش شمار دانشجویان بین‌المللی، از نظر مالی خسارت چندانی متوجه دانشگاه‌ها نشد و برعکس، شاهد تمایل جدید این گروه از دانشجویان به حضور در این کشور بوده‌ایم. حدود 40درصد از کارکنان آموزشی در دانشگاه‌های فرانسه قراردادهای موقت دارند و کارشناسان نسبت به از دست رفتن موقعیت شغلی این حجم از کارکنان دانشگاهی نگرانند، این امر می‌تواند نتایجی منفی برای دانشمندان و محققان دانشگاهی به‌دنبال داشته باشد.

   خسارت صدها میلیون یورویی به دانشگاه‌های ایرلند

دانشگاه‌های ایرلند هم با شیوع کرونا کاهش 80 درصدی دانشجویان بین‌المللی را در سال جدید تحصیلی تجربه کردند که نتیجه آن خسارت صدها میلیون یورویی به درآمدهای شهریه‌ای دانشگاه‌های این کشور بود. محققان در بررسی‌های خود این‌گونه ارزیابی کرده‌اند که ارزش بازار دانشجوی خارجی سالانه به بیش از 385 میلیون یورو می‌رسد. علاوه‌بر این، دانشگاه‌ها به‌ویژه در درآمدهای خصوصی که از مواردی چون تامین مسکن به دست می‌آید، ده‌ها میلیون یورو ضرر کرده‌اند. نمودارها نشان می‌دهد سال گذشته چیزی قریب 17 هزار دانشجوی بین‌المللی در دانشگاه‌های ایرلند ثبت‌نام کرده بودند و همین امر باعث شده بود دانشگاه‌های این کشور به‌طور جدی به درآمدهای شهریه‌ای دانشجویان بین‌المللی وابسته شوند.  این وابستگی صرف هزینه‌های دولتی را برای هر دانشجو تا حد زیادی کاهش می‌دهد. بیشترین حجم درآمدهای دانشگاه‌های ایرلند درحال‌حاضر به‌طور خصوصی و از شهریه‌های دانشجویان بین‌المللی تامین می‌شود. به‌عنوان مثال، شهریه دانشجویان غیراتحادیه اروپایی در مقطع کارشناسی رشته‌های بازرگانی، مهندسی و علوم بین 10 تا 20 هزار یورو است. این مبلغ همچنین برای دانشجویان رشته‌های پزشکی به 40 تا 55 هزار یورو می‌رسد. علاوه‌بر این، دانشجویان کارشناسی‌ارشد غیراتحادیه اروپا معمولا بین 10 تا 35 هزار یورو به‌عنوان شهریه به دانشگاه پرداخت می‌کنند.

 * مترجم: ندا اظهری

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانآخرین اخبار