• تقویم روزنامه فرهیختگان ۰۹:۵۰ - ۱۳۹۹/۰۲/۲۸
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
حباب سکه کجا ساخته می‌شود؟

بورس کالا؛ حیاط خلوت سفته‌بازی بانک‌ها

آمارها حاکی از هجوم سفته‌بازها به بازار بورس کالا بوده که فعالیت آنها جز خلق پول‌های بدون‌پشتوانه، نتیجه دیگری نخواهد داشت و این ترس وجود دارد که بورس کالا به‌عنوان یکی از سنگرهای تامین مالی تولید، به‌طور کامل توسط سفته‌بازان تسخیر شود.

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، بازار بورس اوراق بهادار ایران یکی از انواع بازارهای مالی است که در چندسال اخیر به‌خصوص در سال گذشته و سال جاری به‌عنوان بازاری برای حضور افراد حقیقی و حقوقی جهت کسب بازدهی بیشتر مطرح شده است. اشتیاق عموم برای حضور و فعالیت در این بازار آنچنان روزافزون بوده که درحال‌حاضر روزانه 160 هزار کد معاملاتی صادر می‌شود. برخلاف عطش بالایی که برای فعالیت در این بازار مشاهده می‌شود، علاقه چندانی برای یادگیری ابعاد متفاوت آن لااقل از سوی تازه‌واردترها وجود ندارد. بورس کالا یکی از همین ابعاد ناشناخته است، چراکه بسیاری از سرمایه‌گذاران بازار بورس و اوراق بهادار را صرفا به معاملات سهام در بورس و فرابورس محدود کرده و شناخت و احتمالا علاقه‌ای نسبت به بازار بورس انرژی و بورس کالا- که دو بازار متفاوت از بورس و فرابورس هستند- دیده نمی‌شود. از طرفی فضایی بکر و خودمانی که در این دو بازار وجود دارد و چندان پای حقیقی‌ها و حقوقی‌های تازه‌وارد به آن باز نشده، سبب بروز سودجویی‌ها و سوءاستفاده‌هایی شده است که روی صحبت ما در این گزارش، همین موضوع خواهد بود. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد گرچه به‌لحاظ اهداف اولیه تشکیل بورس کالا، این بازار به‌عنوان یکی از بازارهای قدرتمند تامین مالی صنایع و فعالیت‌های مختلف اقتصادی محسوب می‌شود، اما این بازار با وجود اینکه در مقایسه با سال‌های قبل پیشرفت‌هایی داشته، با این حال نسبت به کل بازار سرمایه در حال آب‌شدن است. چراکه این بازار درحالی طی سال‌های 1390 تا 1396 حدود 40 تا 50 درصد از ارزش کل معاملات بازار سرمایه ایران را به‌خود اختصاص داده بود که این میزان در سال 98 به 16درصد و در فروردین سال جاری نیز به کمتر از 6 درصد از ارزش کل بازار سرمایه رسیده است. همچنین طی سال‌های اخیر میزان معاملات فیزیکی در این بازار به‌طور چشمگیری در حال کاهش بوده و به‌جای آن، معاملات گواهی رشد قابل‌توجهی داشته که نشان از اشتیاق فعالان این بازار به معاملات برگه‌ای (سوداگرانه) دارد. از نمونه‌های معاملات سوداگرانه این روز‌ها در بورس کالا، همین بازار گواهی سپرده کالایی سکه است که طی چند روز اخیر حسابی سروصدا کرده؛ چنانکه قیمت سکه در این معاملات اختلاف 600 هزار تومانی نسبت به بازار آزاد را نشان می‌دهد که همین موضوع پای خیلی از سفته‌بازها را به معاملات برگه‌ای بورس کالا کشانده است. بنابراین آمارها حاکی از هجوم سفته‌بازها به این بازار بوده که فعالیت آنها جز خلق پول‌های بدون‌پشتوانه، نتیجه دیگری نخواهد داشت و این ترس وجود دارد که بورس کالا به‌عنوان یکی از سنگرهای تامین مالی تولید، به‌طور کامل توسط سفته‌بازان تسخیر شود.

 بورس کالا ناشناخته‌ترین بازار ایران

بورس کالا معمولا برای اغلب سرمایه‌گذاران و حتی برخی از کارشناسان بازار سرمایه نیز بسیار ناشناخته است. اما بورس کالا چیست و چه ساوزکاری دارد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت در بازار بورس اوراق بهادار از نظر نوع و نحوه انجام معاملات، متاع مورد معامله (سهام، کالا و...) و نیز خریداران و فروشندگان تفاوت‌هایی وجود دارد که سبب تفکیک این بازار به چهار دسته؛ بورس، فرابورس، بورس کالا و بورس انرژی شده است. در توضیح بورس کالا آمده است؛ بورس کالا بازاری است سازمان‌یافته که در آن به‌طور منظم کالاهای معین با روش‌هایی از قبل تعریف شده مورد معامله قرار می‌گیرند. در این بازار تعداد زیادی عرضه‌کننده و خریدار از طریق کارگزاران اقدام به معامله می‌کنند. در بورس کالا معمولا کالاهای خام و فرآوری‌نشده مانند فلزات، پنبه، گندم، برنج و... دادوستد می‌شوند. بررسی روند پیدایش و تکامل بورس‌های کالا در جهان حاکی از آن است که این‌گونه بازارها در عرصه اقتصاد کشورها از قرن ۱۹ به بعد در پی پاسخ‌گویی به برخی از نیازمندی‌های اقتصادی به‌وجود آمده است. در واقع نارسایی‌های بازارهای سنتی در شکل‌ نوسانات کاذب و عدم‌شفافیت در کشف قیمت و فقدان تضمین‌های لازم برای معامله‌گران از مهم‌ترین دلایل راه‌اندازی بورس‌های کالایی در کشورهای جهان بوده است. بر همین اساس یکی از مزایای این بازار، حضور نهادهای نظارتی و تنظیم‌کننده بازار است که تمامی تولیدکنندگان، مصرف&zwnj