• تقویم روزنامه فرهیختگان ۰۸:۵۹ - ۱۳۹۸/۰۹/۱۸
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0
تحلیل «فرهیختگان» از بحرانی‌شدن نرخ باروری در کشور

۱۲ درصد بچه کمتر در سال ۹۸

کمیته رصد و پایش سیاست‌های جمعیتی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی اخیرا گزارشی را درباره وضعیت فعلی جمعیت و میزان موالید کشور در6 ماهه اول سال 98 منتشر کرد که در آن کاهش نرخ باروری را در دو دهه اخیر بی‌سابقه دانسته بود.

۱۲ درصد بچه کمتر در سال ۹۸

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، اگرچه همه ما دهه‌شصتی‌ها، زندگی متفاوتی را در مقایسه با کودکان امروزی در میان دخترعمو، پسرعمو، دخترخاله و پسرخاله‌های خود سپری کرده‌ایم و زندگی‌مان با بازی کردن با همسالان گذشت اما نسل فعلی از چنین امتیازی برخوردار نیست. هرچند از عصری که عده‌ای در آن زندگی کردن با سگ و گربه را به فرزند داشتن ترجیح می‌دهند و حاضرند به خاطر لاکچری‌بودن تاریخ زایمان، با زندگی و آینده فرزند خود بازی کنند، نمی‌توان انتظار داشت مساله  کاهش نرخ باروری را جدی بگیرند. در کنار اینها مولفه‌های اقتصادی و اجتماعی هم عملا موجب کاهش تمایل افراد به فرزندآوری شده و در این شرایط همه باید دست به دست یکدیگر دهند تا بتوانیم از این سونامی پیری جلوگیری کنیم؛ موضوعی که بی‌توجهی به آن تبعات امنیتی، سیاسی و اقتصادی را برای کشور به همراه خواهد داشت.

 کاهش بی‌سابقه نرخ باروری سال 98 در 50 سال اخیر

کمیته رصد و پایش سیاست‌های جمعیتی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی اخیرا گزارشی را درباره وضعیت فعلی جمعیت و میزان موالید کشور در6 ماهه اول سال 98 منتشر کرد که در آن کاهش نرخ باروری را در دو دهه اخیر بی‌سابقه دانسته بود. براساس این گزارش، اگرچه نرخ موالید در کشور درحال افزایش بود اما از سال 94 تا 97 این مساله با کاهش هشت درصدی و در 6 ماهه اول امسال هم با کاهش 13 درصدی روبه‌رو شده‌ است. آنچه در این گزارش مایه نگرانی است و ما از این حیث با کارشناسان این حوزه صحبت کردیم بر این مساله استوار است که میزان موالید از حدود 20 در هر هزار نفر جمعیت در سال 1394 با کاهشی محسوس به 16.7 در هر هزار نفر جمعیت در سال 1397 رسیده و تخمین زده می‌شود در سال 1398 نرخ زاد و ولد با 14.5 تولد به ازای هر هزار نفر جمعیت به کمترین حد خود در 50 سال گذشته برسد.

بر این اساس، طبق برآورد‌های انجام‌شده برمبنای نتایج سرشماری، جمعیت ایران در پایان نیمه اول سال جاری به 82776270 نفر رسیده است. مطابق نتایج سرشماری، نرخ رشد جمعیت ایران از 1.29 درصد در سال 1390 به 1.24درصد در سال 1395 رسیده و برآوردها نشان می‌دهد نرخ رشد جمعیت در حال حاضر به حدود یک درصد رسیده باشد، ضمن آنکه پیش‌بینی می‌شود در سال‌های آینده با کاهش بیشتر نرخ رشد جمعیت مواجه باشیم.

 

 رشد جمعیت کشور به ‌شدت کاهنده است

در همین رابطه با محمدجواد محمودی، رئیس کمیته مطالعات جمعیتی شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت‌و‌گو کردیم و او پیشنهادهایی برای برون‌رفت از وضعیت فعلی و افزایش باروری ارائه کرد و گفت: «اولا طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده با انجام برخی اصلاحات با توجه به تجربه سایر کشورها و اسناد بالادستی به فوریت در دستور کار مجلس شورای اسلامی قرار گرفته و پس از تصویب، دولت محترم باید برنامه اجرایی‌کردن آن را تدوین و ارائه کند تا از شروع اجرای قانون مذکور اطمینان حاصل شود. این حرکت می‌تواند تا حدی زمینه را برای انجام اقدامات ملی و تعیین‌تکلیف نهاد متولی اجرای سیاست‌های جمعیتی فراهم کند. ثانیا رفع‌موانع افزایش موالید و هرگونه قوانین و مقرراتی که در گذشته برای محدود کردن یا کنترل جمعیت وضع شده‌اند، ازجمله اصلاح قانون تنظیم خانواده به نحوی که ادامه رویه سابق ممکن نباشد، ازجمله مسائلی است که می‌تواند در این زمینه راهگشا باشد. در کنار اینکه تمام قوانین بالادستی نظام جمهوری اسلامی ایران باید با هدف حمایت از خانواده و فرزندآوری تهیه و تدوین شده و تمامی قوانین مغایر با آن لغو شوند. در پایان باید گفت با توجه به ابلاغ سیاست‌های کلی جمعیت و مصوبه تا هنگام تصویب و ابلاغ قانون طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده، دولت و سایر قوا نیز باید در اجرایی کردن آن بخش از مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی که بار مالی ندارند، اقدام کنند.» او در ادامه به تجربیات موفق سایر کشورها برای اجرای بهتر طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده اشاره و تاکید کرد: «مشوق‌های پولی و مالی و تعدیل آنها، پرداخت ماهانه کمک‌هزینه تربیت فرزند تا پایان پنج سالگی و تعدیل آن، پرداخت کمک‌هزینه اجاره مسکن، ارائه تخفیف مالیاتی و مشوق‌های مربوط به کاهش دوره انتظار ازجمله مسائلی است که در این زمینه در کشورهای دیگر موثر بوده است.»

وی افزود: «در سال‌های اخیر مشکلات اقتصادی، عدم اشتغال، ادامه تحصیلات و مسائل مربوط به خدمت سربازی ازجمله مواردی بودند که دوره انتظار جوانان را برای تشکیل خانواده افزایش داده‌اند، درنتیجه ما در دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی بر این اساس پیشنهاد دادیم تا دولت در مسیر ایجاد اشتغال برنامه‌های مشخص و ادامه‌داری را دنبال کند، دوره سربازی برای متاهلان کشور کاهش یابد، خوابگاه‌های متاهلی در تمامی دانشگاه‌های کشور گسترش یابد، سرمایه‌گذاری‌ها در بخش درمان نازایی در کشورمان از طریق توسعه دانش و جبران هزینه‌های درمانی زوجین صورت گیرد، مشوق‌های جمعیتی برای والدین شاغل لحاظ شود، مراکز نگهداری از کودک در ادارات و کارخانه‌ها توسعه و گسترش یابد و در ادارات و کارخانه‌هایی که در آنها امکان دایر کردن مراکز مراقبت از کودک وجود ندارد، دولت کمک‌هزینه‌ای را به‌منظور جبران هزینه‌های نگهداری کودک در مهدکودک‌ها و براساس هزینه‌های استانی به والدین پرداخت کند. در کنار این برای زنان نیز مرخصی با حقوق و مزایای زایمان و تربیت فرزند با شرط بازگشت به کار به مدت 9ماه در سال اول تولد کودک و در نظر گرفتن مرخصی برای پدران با در نظرگرفتن حقوق و مزایای کامل و شرط بازگشت به کار لحاظ شود. از طرفی مشارکت مردان به امور غیرمزدی نظیر خانه‌داری و بچه‌داری از طریق ساخت سریال‌های تلویزیونی باید مورد توجه قرار بگیرد.»

این استاد دانشگاه در ارزیابی خود از رشد فعلی جمعیت در کشور تاکید کرد: «رشد جمعیت کشور درحال حاضر به‌شدت کاهنده است. اگر بتوانیم در همین حد آن را تثبیت کنیم می‌توانیم افزایش جمعیت معقولی داشته باشیم. اما نکته اینجاست که با توجه به اینکه نرخ باروری زیر حد جایگزینی است و روند آن نیز در چند سال اخیر کاهشی شده، نرخ رشد جمعیت در همین حد ثابت نمی‌ماند و خیلی دور نیست که نرخ‌های رشد صفر و منفی را تجربه کنیم. متعاقب آن با عدم‌ تعادل ساختاری جمعیت و سالخوردگی جمعیت و کاهش افراد در سن کار مواجه خواهیم شد.»

 برای افزایش نرخ باروری دیر هم شده است