• تقویم روزنامه فرهیختگان ۱۴:۳۰ - ۱۳۹۸/۰۶/۰۲
  • نظرات روزنامه فرهیختگان۰
  • 0
  • 0

از جغرافی‌خوانی تا جغرافی‌دانی!

یک جغرافی‌خوان هرچقدر هم کتاب و مقاله بخواند یا در همایش‌های مرتبط با حوزه‌ جغرافیا و محیط‌زیست شرکت کند، تا وقتی به صورت تجربی نتواند خوانده‌ها و شنیده‌هایش را در عالم واقع ببیند نمی‌تواند تحلیل درستی از پدیده‌های جغرافیایی ارائه کند.

به گزارش «فرهیختگان آنلاین»، جغرافیا برخلاف بعضی رشته‌های علوم‌انسانی، فقط از انتزاعیات سخن نمی‌گوید و از این جهت باید آن را یک علم میان‌رشته‌ای به حساب آورد که متاثر از دو جزء جدایی‌ناپذیرِ «انسان و محیط» و برآیند فعالیت‌های آن، فضای جغرافیایی را به‌عنوان یک واقعیت عینی و ملموس در تعریف خود ارائه می‌دهد.

رسیدن به قسمت دوم عبارت اول نیز، از نگاه هر جغرافیا‌خوانده‌ای، دلایل متفاوتی دارد اما یکی از آنها «سفر علمی و بازدید میدانی» است که در ارتباط مستقیم با همان فضایی که گفتیم، شکل می‌گیرد. اینکه هر کدام از ما جغرافی‌خوانده‌ها این مورد را در اولویت چندم قرار دهیم، فرق می‌کند اما من، آن را جزء مهم‌ترین و حتی اولین مورد تحقق همان عبارت بالا می‌دانم!

یک جغرافی‌خوان هرچقدر هم کتاب و مقاله بخواند یا در همایش‌های مرتبط با حوزه‌ جغرافیا و محیط‌زیست شرکت کند، تا وقتی به صورت تجربی نتواند خوانده‌ها و شنیده‌هایش را در عالم واقع ببیند نمی‌تواند تحلیل درستی از پدیده‌های جغرافیایی ارائه کند، این را با اتفاق بزرگ فروردین 98 مثال می‌زنم؛ وقتی که سیل گریبان بسیاری از شهرهایمان را گرفت، کمترین صدایی که شنیدیم از «جغرافیا» بود، جایی که باید بیشترین حرف‌ها و دلایل علمی از تریبون جغرافی‌خوان‌ها و دان‌ها بیرون می‌آمد! اما آیا یک جغرافی‌دان نمی‌داند دلایل آمدن سیل چیست؟ یا نمی‌داند چگونه باید از رخداد چنین پدیده‌هایی جلوگیری کرد؟ نه این‌طور نیست، یکی از دلایل اصلی این کم‌صدایی همان شناخت مکانی‌ است که گفتم، ما آنقدر کم کار میدانی کرده و می‌کنیم که در تفاوت سیل لرستان و گلستان (به خاطر تفاوت جغرافیایی و مکانی این استان‌ها و شهرها و عدم‌شناخت ما از نقاط سرزمینی کشور) می‌مانیم! چراکه یک پدیده‌ مشترک جغرافیایی در دو مکان جغرافیایی متفاوت بسته به شرایط محیطی، هم می‌تواند علت متفاوتی داشته باشد و هم اثرات متفاوت! نمی‌گویم این تنها دلیل این اتفاق بود که اساسا گستردگی جغرافیا و عدم‌پرداخت به همه‌ بخش‌های آن، خود عامل دیگری در این اتفاق هست، اما حداقل با تجربه‌ چهارساله‌ام در این رشته، این یقین را دارم که بسیاری از مسائلی که ما در جغرافیا به آن می‌پردازیم و واحد‌هایی که می‌خوانیم، نه‌تنها در فضای واقعی نمودی نمی‌یابد بلکه روی کاغذ هم بررسی نمی‌شود و در حد همان انتزاعیات باقی می‌ماند.

دوران کارشناسی بهترین زمان بهره‌بردن از این بازدید‌های میدانی برای هرکسی‌ است که در این رشته درس می‌خواند چون بخش قابل‌توجهی از همان درس‌هایی که می‌خواند، سفر و بازدید علمی را در سرفصل خود دارد اما به دلایلی چون کمبود بودجه و برخی رفتارهای سلیقه‌ای و... که اینجا مجال گفتن همه‌ آنها نیست و بیشتر دوستانم بهتر از من می‌دانند چیست، سفرها و بازدیدها لغو یا نادیده گرفته می‌شود و اکثر دانشجویان این رشته نهایت یک یا دو سفر علمی را در دوران دانشجویی‌شان به چشم می‌بینند که بیشتر از آنکه برایشان امری عادی باشد، جزء خاطرات دانشجویی محسوب می‌شود!

اما با همه‌ این توصیفات نپرداختن به این ضلع جغرافیا هرگز ما را از جغرافی‌خوانی به یک جغرافی‌دان واقعی نخواهد رساند و جغرافیا همچنان در مدار کم‌تاثیر بودن در جریان اتفاقات سرزمینی‌مان به دور خودش خواهد چرخید!

 

* نویسنده : عطیه مرادی روزنامه‌نگار

نظرات کاربران
تعداد نظرات کاربران : ۰
capcha

خبرهای روزنامه فرهیختگانمرتبط ها